Σαιξπηρικός σουρεαλισμός στη μάχη για τη διαδοχή

Μια σουρεαλιστική χροιά πήρε χθες το χάος στο οποίο έχει βυθιστεί η βρετανική πολιτική ζωή μετά τη νίκη του Brexit. Στην πιο κρίσιμη περίοδο για τη χώρα και την Ευρώπη, τα δύο μεγάλα κόμματα, Συντηρητικοί και Εργατικοί, αναλώνονται σε καβγάδες οι οποίοι πηγάζουν λιγότερο από τον διχασμό του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου και περισσότερο από προσωπικές αντιπαλότητες και φιλοδοξίες. Οι βρετανοί πολίτες άκουσαν χθες άναυδοι τον Μπόρις Τζόνσον, τον ηγέτη του στρατοπέδου υπέρ του Brexit, τον δημαγωγό και καιροσκόπο πρώην δήμαρχο του Λονδίνου που έκανε τα πάντα προκειμένου να γίνει πρωθυπουργός, να δηλώνει πως δεν θα είναι τελικά υποψήφιος για τη διαδοχή του Ντέιβιντ Κάμερον – θα αφήσει δηλαδή άλλους να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά.

Λίγες ώρες νωρίτερα είχαν ακούσει – με μικρότερη μεν, έκπληξη δε – τον πιο στενό συνεργάτη του Τζόνσον στην προδημοψηφισματική εκστρατεία, έναν άνθρωπο που είχε δηλώσει στο παρελθόν πρόθυμος να «υπογράψει με το αίμα του» υπεύθυνη δήλωση πως δεν θέλει να γίνει πρωθυπουργός στη θέση του Κάμερον, τον υπουργό Δικαιοσύνης Μάικλ Γκόουβ, να δηλώνει πως θέλει να γίνει πρωθυπουργός στη θέση του Κάμερον. Η μεγάλη μάχη, λοιπόν, θα δοθεί τελικά ανάμεσα στον Μάικλ Γκόουβ και την Τερίσα Μέι, την υπουργό Εσωτερικών, που κάποιοι συγκρίνουν με τη Μάργκαρετ Θάτσερ και άλλοι με την Ανγκελα Μέρκελ.

Με τον συνήθη θεατρινισμό του, ο Τζόνσον περίμενε να φτάσει 13.30, μισή ώρα πριν από το τέλος της διορίας που είχαν οι ενδιαφερόμενοι δελφίνοι προκειμένου να δηλώσουν επισήμως υποψήφιοι, για να ανεβεί στο βήμα. Και οι συγκεντρωμένοι υποστηρικτές του δεν είχαν ιδέα για τη βόμβα που επρόκειτο να πυροδοτήσει. Τον χειροκρότησαν ξανά και ξανά καθώς απαριθμούσε όλα όσα θα κληθεί να επιτελέσει ο επόμενος πρωθυπουργός, μεταξύ τους και τη συμφιλίωση των δύο αντίπαλων στρατοπέδων, υπέρ και κατά της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ. Και μόνο στο τέλος δήλωσε στους «φίλους» του πως, αφού «διαβουλεύτηκα με τους συναδέλφους μου και έλαβα υπόψη την κατάσταση στο Κοινοβούλιο», κατέληξε στο συμπέρασμα πως «αυτός ο άνθρωπος δεν μπορώ να είμαι εγώ». «Ο δικός μου ρόλος θα είναι να στηρίξω με όλες μου τις δυνάμεις την επόμενη συντηρητική κυβέρνηση» πρόσθεσε, κάνοντας κάποιους μεταξύ του κοινού να ξεσπάσουν σε κλάματα.

Προς επίρρωσιν του πόσο αναπάντεχη ήταν αυτή η εξέλιξη, η Τερίσα Μέι είχε αφιερώσει λίγο νωρίτερα το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας με την οποία επισημοποίησε την υποψηφιότητά της σε επιθέσεις εναντίον του Τζόνσον, τον οποίο παρουσίασε ως υπερβολικά απρόβλεπτο και άπειρο. Παρότι ευρωσκεπτικίστρια και η ίδια, η Μέι, η μακροβιότερη υπουργός Εσωτερικών της Βρετανίας τον τελευταίο μισό αιώνα, είχε σεβαστεί την επίσημη γραμμή που όρισε ο Ντέιβιντ Κάμερον – στηρίζοντας πάντως πολύ χλιαρά την εκστρατεία υπέρ του Remain. Ξεκίνησε τη δική της εκστρατεία με μια υπόσχεση να διαπραγματευτεί «τους καλύτερους δυνατούς όρους όταν αποχωρήσουμε από την ΕΕ». Διότι «το Ηνωμένο Βασίλειο θα αποχωρήσει από την ΕΕ. Brexit σημαίνει Brexit. Η χώρα έβγαλε την ετυμηγορία της». Απλώς, σύμφωνα με τη Μέι, οι διαπραγματεύσεις θα διαρκέσουν αρκετά χρόνια και οι επίσημες συνομιλίες (παρά την ανυπομονησία των Βρυξελλών) δεν πρέπει να ξεκινήσουν πριν από τα τέλη του έτους.

Η αποχώρηση του Τζόνσον ενισχύει θεωρητικά τις πιθανότητες επικράτησης της Τερίσα Μέι στη μάχη για τη διαδοχή. Δημοσκοπήσεις ήδη της έδιναν το προβάδισμα, αναφέρονταν όμως στους ψηφοφόρους των Τόρις και όχι στα μέλη του κόμματος – αυτά θα κληθούν να ψηφίσουν μέχρι τις 9 Σεπτεμβρίου. Επιπλέον, οι δημοσκοπήσεις αυτές δεν είχαν συνυπολογίσει την υποψηφιότητα-έκπληξη του Μάικλ Γκόουβ, στενού συνεργάτη τόσο του Τζόνσον όσο και του Κάμερον, ο οποίος, σχολίαζε χθες η «Μοντ», «ελίχθηκε με βάση μια μηχανορραφία αντάξια του Σαίξπηρ» για να τους βγάλει και τους δύο εκτός παιχνιδιού.

Ολοι περίμεναν πως ο Γκόουβ θα παρέμενε Νο 2 του Τζόνσον καθώς αυτός θα ριχνόταν στη μάχη για την ηγεσία των Τόρις και την πρωθυπουργία. Και ξαφνικά, χθες το πρωί, ο άνθρωπος που τόσες φορές είχε επαναλάβει πως δεν έχει τα φόντα ούτε επιθυμεί να γίνει πρωθυπουργός, ανακοίνωσε πως βγαίνει μπροστά έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Τζόνσον δεν είναι κατάλληλος. Ο Γκόουβ δέχθηκε βομβαρδισμό από κατηγορίες για «προδοσία». Ο συντηρητικός βουλευτής Νάιτζελ Εβανς είπε πως «μαχαίρωσε τον Μπόρις στην καρδιά». «Είναι η μεγαλύτερη πράξη προδοσίας που έχω δει ποτέ» δήλωσε άλλος υποστηρικτής του Τζόνσον. «Προτιμώ να ψηφίσω τον Πολ Ποτ παρά τον Γκόουβ» δήλωσε ένας τρίτος. «Βρούτο» τον αποκάλεσε ο πατέρας του Μπόρις Τζόνσον – που είχε ταχθεί εντούτοις υπέρ του Remain. Σε ρόλο «λαίδης Μάκβεθ» παρουσίαζε ο Τύπος τη σύζυγο του Γκόουβ και αρθρογράφο του ταμπλόιντ «Ντέιλι Μέιλ» Σάρα Βάιν: μόλις προχθές είχε διαρρεύσει e-mail της με το οποίο προειδοποιούσε τον σύζυγό της πως ο Τζόνσον είναι αναξιόπιστος και του επισήμαινε πως ο Ρούπερτ Μέρντοκ, ο μεγιστάνας των ΜΜΕ, «έχει μια ενστικτώδη αντιπάθεια για τον Μπόρις Τζόνσον». Επαιξε λοιπόν ρόλο και ο Μέρντοκ στην «προδοσία»; Η μόνη βεβαιότητα αντικατοπτρίζεται στον τίτλο χθεσινού άρθρου της Μαρίνα Χάιντ στην «Γκάρντιαν»: «Μπάι μπάι, Μπόρις, ο άνθρωπος που έφερε το χάος κι έφυγε».