Διάλογος και διαφάνεια

Η Ευρωπαϊκή Ενωση, απ’ ό,τι φαίνεται, μπορεί να αντιμετωπίσει οτιδήποτε προκαλεί μια κρίση. Οταν ξεκίνησε η αποσύνθεση της Γιουγκοσλαβίας, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, και στη διάρκεια της οικονομικής αναταραχής των τελευταίων ετών, σχεδόν όλες οι χώρες της Ενωσης στράφηκαν στο μοντέλο του 19ου αιώνα. Το σύνθημα «είμαστε όλοι Ευρωπαίοι» πήγε περίπατο. Κλειστήκαμε όλοι στις χώρες μας. Το εθνικό συμφέρον έμοιαζε πιο πιεστικό από την επιθυμία οικοδόμησης μιας κοινότητας.

Το ίδιο συνέβη με την προσφυγική κρίση. Παρά τις συμφωνίες που συνήφθησαν στο εσωτερικό της Ενωσης όταν ξέσπασε η κρίση, κάθε χώρα ακολούθησε τον δικό της δρόμο.

Τώρα που η Αγγλία και η Ουαλία ψήφισαν την αποχώρησή τους από την Ενωση, θα ήταν εύκολο για την τελευταία να ρίξει την ευθύνη στο Συντηρητικό Κόμμα ή ακόμη και στους ψηφοφόρους, σε μια παραλλαγή της περίφημης φράσης του Μπέρτολτ Μπρεχτ ότι αν δεν μας αρέσει ο λαός μπορούμε πάντα να τον διαλύσουμε και να εκλέξουμε έναν άλλο. Θα ήταν πιο χρήσιμο όμως για την Ευρώπη να επανεξετάσει τη δύσκολη σχέση της με τη δημοκρατία και τη διαφάνεια.

Πολλοί από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς μοιάζουν σήμερα με άλλοθι για κάτι άλλο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για παράδειγμα, μοιάζει με άλλοθι για τη δημοκρατία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μοιάζει με μια οργάνωση που βασικός εχθρός της είναι ο λαός. Παράλληλα, όλοι γνωρίζουμε ότι τα μόνα κινήματα που θέλουν να μεταρρυθμίσουν την Ευρώπη και έχουν λίγη ενέργεια για να το πράξουν είναι τα κινήματα της Ακροδεξιάς, με αόριστες ρίζες στον φασισμό και πιο βαθιές ρίζες σε έναν παλιό ξενόφοβο συντηρητισμό.

Το ουσιαστικό τώρα, στην Ευρώπη που απομένει, είναι η επείγουσα μεταρρύθμιση των δομών της Ενωσης, με πρώτο βήμα το άνοιγμα των συνεδριάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στους πολίτες και στα μέσα ενημέρωσης. Είναι αλήθεια ότι ψηφίζουμε για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το κάνουμε όμως γνωρίζοντας ότι αν το Κοινοβούλιο δεν συνεδριάσει για έναν χρόνο ή ξαφνικά καταργηθεί, δεν θα υπάρξει καμιά διαφορά στην καθημερινή μας ζωή και στον κόσμο που μας περιβάλλει.

Τα δύο επόμενα χρόνια, ενώ θα καθορίζονται οι όροι για την έξοδο της Βρετανίας, θα έχουμε όλο τον χρόνο να κοιταχτούμε στον καθρέφτη, να αντιμετωπίσουμε αυτό που συνέβη ως σήμα κινδύνου και να δράσουμε αναλόγως. Κι αν όλα αυτά τα κάνουμε δημοσίως, ακόμη καλύτερα.

Ο Κολμ Τόιμπιν είναι ένας από τους πιο γνωστούς ιρλανδούς συγγραφείς. Το τελευταίο του βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδ. Ικαρος. Το άρθρο του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «La Repubblica».