[Κραυγές και ψίθυροι] Αστικά τοπία

Το έγραψαν με σπρέι πριν από λίγες ημέρες στο Μνημείο του Λυσικράτη στην Πλάκα. «Τα ελληνικά σας μνημεία είναι τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των μεταναστών». Και κάπου ανάμεσα, το Α των αναρχικών, που πολύ αμφιβάλλω αν κατανοούν τι σημαίνει αυτοί οι οποίοι το έχουν για υπογραφή. Είμαι μάλιστα σχεδόν σίγουρη ότι το «σας» γράφτηκε εκ των υστέρων. Σαν να έκανε ο τύπος μερικά βήματα πίσω για να θαυμάσει το έργο του και του έλειπε αυτό το «σας». Μήπως και υπάρξει υπόνοια ότι κάποια πράγματα μπορεί να ανήκουν σε όλους και παρεξηγηθεί ο Μπακούνιν. Α πα πα πα! Τα μνημεία των μεν, οι πλατείες των δε. (Μεταξύ μας, κρατάω μνημεία, παραχωρώ πλατείες.) Βέβαια, κάποιοι δεν θα βρουν τίποτα μεμπτό σε αυτήν την πράξη, όπως δεν βρήκαν και στον αποκεφαλισμό των προτομών από τη γλυπτοθήκη του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων. Τα μάρμαρα είναι αστικές εμμονές όταν οι άνθρωποι κοιμούνται στα παγκάκια, σου λέει. Και οι αστοί είναι συλλήβδην ο εχθρός του λαού. Είναι αυτή η διχαστική νοοτροπία που καλλιέργησε με τα συνθήματά του το κυβερνών κόμμα πριν ακόμη κυβερνήσει και ίσως γι’ αυτό ακριβώς κυβερνά. Ή εμείς ή αυτοί. Ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν. Αφήνοντας κάπως αόριστο το ποιοι είμαστε «εμείς» και ποιοι «αυτοί», και εντελώς φλου τι συμβαίνει όταν οι «εμείς» γίνονται «αυτοί».

Πλάκα έχει αυτή η νεοφυής – τουλάχιστον ως προς την εκδήλωσή της – εμπάθεια για τους αστούς ή τέλος πάντων γι’ αυτό που φαντάζονται κάποιοι ότι είναι οι αστοί. Αφελείς, εμμονικοί, αγόμενοι και φερόμενοι. Βγαλμένοι κατευθείαν μέσα από τα οράματα της Οκτωβριανής Επανάστασης. Ή, όπως τους περιγράφει ο Μπρεχτ τη δεκαετία του 1940. Ομως, όπως το προλεταριάτο δεν ήταν αυτό που ήταν πριν από 100 χρόνια, πολύ περισσότερο δεν είναι ίδια και η αστική τάξη. Ενα από τα βασικά χαρακτηριστικά της οποίας είναι η συνεχής αλλαγή ώστε να είναι συμβατή με τα δεδομένα κάθε εποχής.

Ετσι, στον αντίποδα του αστού δεν είναι πλέον ο προλετάριος. Ούτε ο «λαϊκός». Είναι ο μικροαστός ή, αλλιώς, ο wannabe αστός. Και ένα στιγμιότυπο μικροαστισμού είναι, για παράδειγμα, η φωτογραφία από τα γενέθλια του Παύλου Πολάκη με τα σαμπανιζέ ξίδια και την τούρτα με τρούφα σοκολάτας υπό το βλέμμα του Αρη Βελουχιώτη. Στην ουσία, ουδεμία διαφορά από κάτι σπίτια που χάνονται στα βάθη των αναμνήσεών μου, στον τοίχο των οποίων δέσποζε τεράστιο κάδρο με την Αννα – Μαρία σε κέντημα γκομπλέν. Οπως επίσης ο ποιοτικός εχθρός του Πολάκη δεν είναι, όπως ο ίδιος φαντάζεται, οι αστοί αλλά η αισθητική και η καλλιέπεια. Και, ως υστερόγραφο: οι αστοί δεν τρομάζουν και δεν πανικοβάλλονται. Ούτε με τραγούδια ούτε με ειρωνείες ούτε καν με βανδαλισμούς μνημείων. Ούτε από Brexit…