«Μέσα σημαίνει μέσα και έξω σημαίνει έξω»

Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ανέλαβε και στην περίπτωση του Brexit τον ρόλο του κακού, με μια δήλωση που παρέπεμψε στο Grexit του περασμένου καλοκαιριού. «Μέσα είναι μέσα και έξω είναι έξω» προειδοποίησε ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, στέλνοντας το σαφέστερο μέχρι στιγμής μήνυμα της πολιτικής ηγεσίας του Βερολίνου στους Βρετανούς προτού ανοίξουν αύριο οι κάλπες για το δημοψήφισμα.

Με την προειδοποίηση αυτή ο Σόιμπλε και η γερμανική κυβέρνηση αποσαφηνίζουν στους Βρετανούς ότι σε περίπτωση που αποφασίσουν την έξοδο από την ΕΕ η διαπραγμάτευση θα είναι σκληρή και θα είναι πραγματική έξοδος σε όλα τα επίπεδα εξηγεί η Ντανιέλα Σβαρτς, μελλοντική διευθύντρια ερευνών της γερμανικής Εταιρείας Εξωτερικής Πολιτικής DGAP. Κατόπιν θα διαμορφωθεί ένα νέο πλαίσιο σχέσεων με διαπραγματεύσεις και συμφωνίες σε επιμέρους τομείς, π.χ. την εσωτερική αγορά, τις εμπορικές συναλλαγές κ.ά.

Η προειδοποίηση Σόιμπλε ήταν το καμπανάκι για να ξεκαθαρίσει στους Βρετανούς ότι είναι πλάνη να επιδιώκει κάποιος το Brexit και να πιστεύει ότι όλα τα πλεονεκτήματα θα είναι για τη Βρετανία.

Στόχος της γερμανικής παρέμβασης ήταν να αναδειχθεί το διακύβευμα του δημοψηφίσματος μέσα από τη θολούρα που προκαλεί η επιχειρηματολογία των υποστηρικτών του Brexit. Aυτοί, λέει η γερμανίδα αναλύτρια, εκμεταλλεύονται το ενδιαφέρον της υπόλοιπης Ευρώπης λέγοντας στους ψηφοφόρους: «Δείτε, όλοι θέλουν να μας κρατήσουν. Αρα μετά θα είναι και πρόθυμοι να δεχθούν τους δικούς μας όρους». Η πλευρά του Brexit, συμπληρώνει η Σβαρτς, «προβάλλει πολύ επιθετικά το αφήγημα ότι για τη Βρετανία θα είναι πολύ καλύτερα εάν αποχωρήσει από την ΕΕ, διότι τότε οι Βρετανοί θα απαλλαγούν από όλα όσα θεωρούν ως εμπόδιο και τους ενοχλούν, διατηρώντας ταυτόχρονα όλα τα πλεονεκτήματα της σχέσης τους με την ΕΕ».

Η αυστηρή προειδοποίηση Σόιμπλε δεν σημαίνει ότι η Γερμανία έπαψε να ενδιαφέρεται για την παραμονή της Βρετανίας στην ΕΕ. Το αντίθετο. Ολο το διάστημα που η Κομισιόν διαπραγματεύτηκε το «ντιλ» με τον βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον, το Βερολίνο συνέβαλε με το αυξημένο ειδικό βάρος στη διαμόρφωση της συμφωνίας με τη Βρετανία. Αυτό δείχνει ότι η Γερμανία έχει έντονο ενδιαφέρον για τη στενότερη δυνατή πρόσδεση της Βρετανίας στην ΕΕ σημειώνει η Σβαρτς.

Το γερμανικό ενδιαφέρον έχει οικονομικά και γεωστρατηγικά κίνητρα.

Η Μεγάλη Βρετανία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ περνώντας στο μεταξύ μπροστά από τη Γαλλία. Επίσης στα ζητήματα αγοράς και ανταγωνιστικότητας το Βερολίνο προσβλέπει σταθερά σε μια συμμαχία με το Λονδίνο. Για μια οικονομία με εξαγωγικό προσανατολισμό όπως η γερμανική, η αναταραχή, οι οικονομικές επιπτώσεις ενός Brexit θα είναι σημαντικές, αλλά το οικονομικό ινστιτούτο του Μονάχου ifo εκτιμά ότι κύριος χαμένος θα είναι η βρετανική οικονομία. Θα αναβαθμιστεί επίσης ο ρόλος της Φρανκφούρτης ως χρηματιστηριακό και τραπεζικό κέντρο.  

Από γεωστρατηγική άποψη, η Βρετανία είναι μαζί με τη Γαλλία ο σημαντικότερος παίκτης στην πολιτική ασφάλειας και εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ. Η βρετανική έξοδος θα αποδυναμώσει τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα την ΕΕ στους τομείς αυτούς. Αλλά και η Βρετανία θα διολισθήσει σε ρόλο «αουτσάιντερ», παρατηρεί η Σβαρτς, και αυτή η «μηχανική αλλαγή» στη στατική του ευρωπαϊκού οικοδομήματος θα αποβεί τελικά προς όφελος της Γερμανίας, το ειδικό βάρος της οποίας συνεχώς μεγαλώνει από την ευρωκρίση του 2010.

Οι Γερμανοί πάντως, σε ποσοστό 48%, ανησυχούν για τις συνέπειες ενός Brexit, όπως δείχνει έρευνα του Ιδρύματος Μπέρτελσμαν. Ποσοστό πολύ μεγαλύτερο απ’ ό,τι δείχνει ή έρευνα για τους Γάλλους, Ιταλούς και Ισπανούς.