Ακροβασία ΣΥΡΙΖΑ σε τεντωμένο σκοινί

Το αίτημα των δανειστών για την ολοκλήρωση μιας σειράς στρατηγικών αποκρατικοποιήσεων που η ίδια η κυβέρνηση αποδέχθηκε μαζί με το τρίτο Μνημόνιο βάζει φωτιά στη βάση του ΣΥΡΙΖΑ, σε βουλευτές, σε υπουργούς και στο ίδιο το Μαξίμου, το οποίο γνωρίζει πως θα έχει σοβαρό πολιτικό πρόβλημα εφόσον οι θεσμοί επιμείνουν.

Στην πρέσα των ιδιωτικοποιήσεων το όριο αντοχής του ΣΥΡΙΖΑ δοκιμάζεται καθημερινά και  όλα δείχνουν ότι αν η κυβέρνηση επιχειρήσει να ξεπεράσει αυτή τη λεπτή κόκκινη γραμμή, θα αισθανθεί σοβαρές αναταράξεις και ανατροπές σε ευαίσθητες εσωκομματικές ισορροπίες.

Τα μέλη και στελέχη του κόμματος ήταν πεπεισμένα, όταν ήρθαν στην εξουσία, ότι θα ακυρώσουν όλες τις μνημονιακές δεσμεύσεις της χώρας με τις οποίες την είχαν αλυσοδέσει οι προηγούμενοι. Ανάμεσα σ’ αυτές και οι μισητές αποκρατικοποιήσεις.

Πίστευαν με μεγάλη βεβαιότητα ότι οι ιδιωτικοποιήσεις και τα Μνημόνια αποτελούσαν επιλογή της «τρόικας εσωτερικού» και πως αρκούσε η γενναία βούληση της Αριστεράς για να τα σκίσει.

Εννέα όμως μήνες τώρα ζουν μια συνεχή διάψευση προσδοκιών. Εννέα αποκρατικοποιήσεις πίστευαν ή ισχυρίζονταν ότι θα κάνουν, 27 τους βγαίνουν τώρα, σύμφωνα με το σχέδιο συμφωνίας που παρουσίασαν πρόσφατα οι δανειστές στην κυβέρνηση και το οποίο περιλαμβάνει κατά τι περισσότερες από τις 23 που οι ίδιοι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ είχαν ψηφίσει τον Αύγουστο μαζί με το τρίτο Μνημόνιο.

Οι ιδιωτικοποιήσεις χτυπούν κατευθείαν στην ιδεολογική ταυτότητα του ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτό και φαίνεται να αδυνατεί να τις διαχειριστεί πολιτικά. Πότε με τα αεροδρόμια, πότε με τον ΟΛΠ, τα στελέχη του βιώνουν μια συνεχή οδυνηρή έκπληξη και «αυτοακυρώνουν διαδρομές, πολλοί 50 ετών» όπως είπε και ο Θοδωρής Δρίτσας.

Το πρόβλημα είναι πασιφανές, η σιωπή υπουργών όπως και των οκτώ βουλευτών της Α’ και Β’ Πειραιά μιλάει από μόνη της, το ίδιο και ο αναβρασμός της βάσης, των οργανώσεων στο λιμάνι και των κομματικών στελεχών. Αναλογίζεται κανείς τι έχει να γίνει αν στους υφιστάμενους διαγωνισμούς προστεθούν και νέοι, όπως για παράδειγμα της ΔΕΗ, της ΔΕΠΑ ή της ΕΥΔΑΠ.

Ετσι εξηγείται η αμηχανία κορυφαίων υπουργών, όπως οι Τσακαλώτος και Σταθάκης, που αντίθετα με το Φορολογικό και το Ασφαλιστικό, αποφεύγουν επιμελώς να μιλήσουν για το νέο Ταμείο Αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας, να ενημερώσουν για το πού βρίσκεται η διαπραγμάτευση, αν η συμφωνία έχει κλείσει, ποιες αποκρατικοποιήσεις περιλαμβάνει. Ιδεολογικά δεν τις υιοθετούν, αντιλαμβάνονται ωστόσο ότι τις υπέγραψαν και πρέπει να τις τηρήσουν.

Ετσι εξηγείται και ο θόρυβος που ξεσήκωσε ο Δρίτσας για τον ΟΛΠ, οι φωνές του συναδέλφου του υπουργού Υποδομών Χρήστου Σπίρτζη, αλλά και η δήλωση Σκουρλέτη την περασμένη Τρίτη στο Χίλτον, λίγο πριν διακοπεί η διαπραγμάτευση, ότι «θα υπάρξει πρόβλημα εφόσον οι δανειστές επιμείνουν με την ιδιωτικοποίηση των ενεργειακών εταιρειών».

Με άλλα λόγια, ο χαμός που έγινε γύρω από το λιμάνι του Πειραιά δεν ήταν παρά μόνο η αρχή, εκτιμούν παράγοντες που είναι σε θέση να αποτιμήσουν το μέτωπο ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Οι προαναφερθέντες υπουργοί ήταν ενήμεροι εδώ και εβδομάδες για τις πιέσεις των δανειστών να εφαρμόσει η κυβέρνηση όσα ορίζει το Μνημόνιο, γνωρίζουν ότι δεν «το έχουν» με τις αποκρατικοποιήσεις, ξέρουν ωστόσο ότι πρέπει να φορέσουν το συγκεκριμένο κοστούμι, κι ας τους πέφτει στενό.

Εξαφανισμένοι οι συνδικαλιστές του ΣΥΡΙΖΑ

Υπάρχει, βέβαια, και η άλλη πλευρά του νομίσματος. Τραβώντας την κουρτίνα της ιδεολογίας, ανακαλύπτει κανείς τον φόβο πολλών ότι θα απολέσουν μέρος της εξουσίας τους. Χάνοντας τον έλεγχο του λιμανιού ο Δρίτσας αποδυναμώθηκε πολιτικά, γι’ αυτό και φωνάζει. Το αυτό και ίσως σε μεγαλύτερο βαθμό ισχύει με τον συνάδελφό του Σπίρτζη που, μετά την απώλεια των 14 αεροδρομίων για χάρη της Fraport, κινδυνεύει να δει το ίδιο έργο με τον διεθνή αερολιμένα Ελευθέριο Βενιζέλο, την ΤΡΑΙΝΟΣΕ και την Εγνατία Οδό. Δεν θα του μείνουν και πολλά στο χαρτοφυλάκιό του.

Το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στους υπουργούς, το σύστημα από κάτω βράζει, σε πολλές ΔΕΚΟ οι συνδικαλιστές του ΣΥΡΙΖΑ είναι εξαφανισμένοι, τους εγκαλούν οι συνάδελφοί τους ότι κρύβονται, ότι αποφεύγουν να πάρουν θέση, όπως στην περίπτωση της ΔΕΗ. Ζήτημα πώλησης του 17% της ΔΕΗ που βρίσκεται στα χέρια του ΤΑΙΠΕΔ δεν έχει ακόμη τεθεί, αφού η διαπραγμάτευση με τους δανειστές συνεχίζεται. Ομως, και μόνο η συζήτηση για το σχέδιο Σκουρλέτη γύρω από τα μεικτά σχήματα ΔΕΗ – ιδιωτών ήταν αρκετή για να διεγείρει τα αντανακλαστικά των συνδικαλιστών της ΓΕΝΟΠ. Καταλογίζουν στον υπουργό ότι ξέχασε τα όσα έλεγε παλαιότερα για τον δημόσιο χαρακτήρα της ΔΕΗ, όπως επίσης και για το γεγονός ότι διατηρείται σε ισχύ ο νόμος Σαμαρά για τη Μικρή ΔΕΗ, τον οποίο η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί να καταργήσει. Σημαντική μερίδα της ΓΕΝΟΠ επιμένει ότι η προοπτική συνεργασίας της ΔΕΗ με ιδιώτες μπορεί να συζητηθεί μόνο για νέες μονάδες, αλλά σε καμιά περίπτωση για τις υφιστάμενες, όπως προβλέπει το σχέδιο Σκουρλέτη. Τα βέλη στρέφονται και κατά των μελών της παράταξης του ΣΥΡΙΖΑ (ΜΕΤΑ ΔΕΗ), τα οποία η ΓΕΝΟΠ κατηγορεί πως έχουν λουφάξει φοβούμενα να πάρουν θέση στο θέμα.

Το δίλημμα και ο συμβιβασμός

Καλύτερα πάντως απ’ όλους μέχρι σήμερα έχει περιγράψει τις δυσκολίες με τις ιδιωτικοποιήσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση ο υπουργός Ναυτιλίας. «Και ποιος δεν είναι σε δύσκολη θέση; Αμηχανία δεν έχουν μόνο οι βουλευτές αλλά και εμείς» λέει στους συνομιλητές του. «Το ίδιο δίλημμα αντιμετωπίσαμε το καλοκαίρι, με τον συμβιβασμό που κάναμε. Σίγουρα δεν είναι εύκολο να κάνουμε και δεύτερο εάν τα μέτρα είναι άλλα απ’ όσα συμφωνήσαμε. Αν προκύψουν και νέα θέματα που αλλάζουν αυτό το πλαίσιο, προφανώς ο καθένας θα επιφυλαχθεί, όπως εγώ για παράδειγμα» υποστηρίζει ο Δρίτσας.

Βέβαια, πρόκειται για τη μισή αλήθεια. Για την ακρίβεια, το Μνημόνιο που ο ίδιος ψήφισε, όπως και εκείνο που ενέκριναν τα Κοινοβούλια της Γερμανίας και της Ολλανδίας από τα οποία πέρασε το ελληνικό πρόγραμμα, μιλά για 23 αποκρατικοποιήσεις. Του λόγου το αληθές επιβεβαιώνει το σχετικό ΦΕΚ (94 A’/14-08-2015). Πολλοί υποστηρίζουν ότι με τέτοιες αντιρρήσεις ο Δρίτσας θα έπρεπε να επιλέξει τον δρόμο της παραίτησης προκειμένου να διαφυλάξει την αξιοπρέπειά του. Οπως, για παράδειγμα, έκανε το περασμένο καλοκαίρι ο Παναγιώτης Λαφαζάνης που διαφώνησε και αποχώρησε από τον ΣΥΡΙΖΑ. Οσο για τον ίδιο τον Δρίτσα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να παραιτηθεί εφόσον το διάδοχο σχήμα του ΤΑΙΠΕΔ αποκτήσει μεγαλύτερες εξουσίες από το νυν, κάτι που ωστόσο είναι προγραμματισμένο, αφού θα εποπτεύεται από ένα σώμα, ο πρόεδρος του οποίου θα ορίζεται από τους δανειστές.

Πίστευαν ότι θα κάνει αντάρτικο στους δανειστές

Δύσκολο, ομολογουμένως, θέμα για τον ΣΥΡΙΖΑ οι αποκρατικοποιήσεις. Πολλοί τον ψήφισαν με την ελπίδα ότι στο συγκεκριμένο μέτωπο θα κάνει αντάρτικο στους δανειστές, αλλά από το σύνθημα «εθνικό έγκλημα οι ιδιωτικοποιήσεις» που φώναζε όταν ήταν στην αντιπολίτευση, τώρα «ξεπουλάει τα πάντα» όπως τον κατηγορούν δικά του στελέχη και αρκετοί ψηφοφόροι του.

Δύσκολα επίσης θα βρει κάποιος βουλευτές του που τάσσονται υπέρ των αποκρατικοποιήσεων. Οταν ερωτώνται για το θέμα, είτε χρησιμοποιούν επιχείρηματα τύπου Δρίτσα προκειμένου να αποδείξουν ότι ο ΟΛΠ δεν πουλήθηκε ακόμη είτε αποφεύγουν δημοσίως κάθε τοποθέτηση. Η κατηγορία που μάλλον είναι και η πολυπληθέστερη είναι οι σιωπηλοί. Αυτοί δηλαδή που ιδιωτικώς δηλώνουν προβληματισμένοι και αμήχανοι για τις εξελίξεις. Λογικό είναι, αφού υπό πίεση δεν βρίσκονται μόνο οι ίδιοι, αλλά και η βάση, τα στελέχη και οι ψηφοφόρους τους.

Σε αυτές τις ιδιωτικές συζητήσεις, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ οι οποίοι εκλέγονται στον Πειραιά αναγνωρίζουν ότι μια μερίδα ψηφοφόρων τους αισθάνεται εξαπατημένη μετά και τον θόρυβο για τον ΟΛΠ. Εννοείται ότι για τους ψηφοφόρους αυτούς οι αποκρατικοποιήσεις δεν λειτουργούν αυτόνομα αλλά αθροιστικά, προστίθενται στα φορομέτρα που έρχονται, στις περικοπές στις συντάξεις, στη διάψευση των προσδοκιών.

Ελληνικό – Σκουριές η κόκκινη σημαία

Αυτή ακριβώς η εκκωφαντική σιωπή του συριζαίου ψηφοφόρου προβληματίζει την κυβέρνηση, που φοβάται ότι θα ανατροφοδοτηθεί όταν θα ανοίξει η κουβέντα για το νέο Ταμείο ή για τις επόμενες εμβληματικές συμβάσεις, όπως για παράδειγμα του Ελληνικού.

Αλλοτε κόκκινη σημαία για τον ΣΥΡΙΖΑ η επένδυση στο Ελληνικό, η σημερινή κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί για να την απενοχοποιήσει στα μάτια του ψηφοφόρου της. «Εως το φθινόπωρο θα έχουμε τελειώσει με το Ελληνικό» είπε τον Μάρτιο ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, παρά τη σιωπηρή αμηχανία από άλλους υπουργούς (Σκουρλέτης, Τσιρώνης), τις οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ, τοπικούς άρχοντες αλλά και την περιφερειάρχη Αττικής Ρένα Δούρου. Είναι ενδεικτικό ότι η κυβέρνηση, ακριβώς επειδή γνωρίζει πως δεν μπορεί να αλλάξει ουσιώδεις όρους της σύμβασης, ούτε και το τίμημα των 915 εκατ. ευρώ, θα επιδιώξει να δώσει σαν «τυράκι» προς τους αντιδρώντες την αύξηση της έκτασης που προορίζεται για χώρος πρασίνου και που σύμφωνα με το αρχικό master plan θα κάλυπτε 2.000 από τα 6.200 συνολικά στρέμματα. Οσο για το καζίνο, θα γίνει και αυτό στο παραλιακό τμήμα – κι ας φωνάζει η Νομαρχιακή Επιτροπή Νότιας Αθήνας.

Αλλο παράδειγμα της στροφής του ΣΥΡΙΖΑ είναι αυτό στις Σκουριές, όπου πάλι ο υπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πάνος Σκουρλέτης, αποφάσισε προ δεκαπενθημέρου να κάνει το μεγάλο βήμα πίσω στην κόντρα που έχει ανοίξει η κυβέρνηση με την Eldorado Gold. Η πρόσκλησή του για «συμβιβασμό με τους Καναδούς και την τοπική κοινωνία» ασφαλώς και θα έχει συνέχεια. Οχι, δεν συμφώνησε ξαφνικά ιδεολογικά με το έργο ο υπουργός, απλά τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι στην ηγετική ομάδα έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι επενδύσεις και οι αποκρατικοποιήσεις αποτελούν το εισιτήριο για να παραμείνουν στην εξουσία, αφού πρέπει να εφαρμόσουν όσα υπέγραψαν.

Το πιθανότερο είναι ότι η δουλειά θα γίνει, οι υπογραφές θα συνεχίσουν να πέφτουν, αλλά με πολλά μπρος – πίσω και συνεχή αντίσταση ακόμη και σε αποκρατικοποιήσεις που θεωρητικά έχουν κλείσει. Το έδειξε προ ημερών το περιστατικό στο Αεροδρόμιο Μακεδονία της Θεσσαλονίκης, όταν κλιμάκιο της Fraport που πραγματοποιούσε προγραμματισμένη επίσκεψη βρέθηκε αντιμέτωπο με ομάδα 30 συνδικαλιστών που του απαγόρευσε την είσοδο, παρά το γεγονός πως ήταν εφοδιασμένο με τις απαραίτητες άδειες εισόδου. Στον πυρήνα των αντιδράσεων βρίσκεται η Ομοσπονδία Συλλόγων Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΟΣΥΠΑ) και απ’ ό,τι λέγεται, ο πρόεδρός της Βασίλης Αλεβιζόπουλος απολαμβάνει τη «σιωπηρή ανοχή» ή και «στήριξη» του υπουργού Υποδομών Χρήστου Σπίρτζη, ο οποίος ποτέ δεν έκρυψε την αντίθεσή του στη συγκεκριμένη παραχώρηση.

Δοκιμάζονται ακόμη περισσότερο οι αντοχές

Το επόμενο διάστημα οι αποκρατικοποιήσεις θα δοκιμάσουν ακόμη περισσότερο τις αντοχές του ΣΥΡΙΖΑ, θα εντείνουν τις πολιτικές εντάσεις και μένει να φανεί αν θα είναι τόσο μεγάλες ώστε να απειλήσουν ακόμη και τη κυβερνητική συνοχή ή την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Μια ανάγνωση λέει ότι και οι 153 βουλευτές της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ θα ψηφίσουν τα νέα μέτρα, καθώς διαφορετικά θα οδηγηθούμε σε εκλογές και πολλοί εξ αυτών δεν θα εκλεγούν ξανά. Δύσκολα επίσης ο Δρίτσας ή κάποιος άλλος βουλευτής θα πάρει πάνω του το βάρος της ατομικής ιστορικής ευθύνης να ρίξει μια κυβέρνηση της Αριστεράς που για πρώτη φορά δοκιμάζεται στο αμόνι της εξουσίας. «Φτάσαμε ώς εδώ, ψηφίσαμε τόσα μέτρα, δεν θα κάνουμε πίσω στον τελευταίο κάβο» είναι το μασάζ που κάνει η κυβέρνηση στους βουλευτές.

Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι μέσα του το κυβερνών κόμμα δεν βράζει, ότι δεν μπορεί ανά πάσα στιγμή να γίνει το ατύχημα, εξαρτάται φυσικά και από το τι θα απαιτήσουν οι δανειστές.