[Αστάθμητος παράγων] Το τέλος της ντροπής

Ζούμε υπακούοντας σε μία σειρά από κανόνες, ρητούς ή άρρητους, οι οποίοι συγκροτούν την ηθική και την αισθητική μας. Που φιλοτεχνούν την εικόνα μας στα μάτια των άλλων, πρωτίστως δε στα δικά μας. Στους παραπάνω κανόνες μένουμε ευλαβικά πιστοί όχι υπό την απειλή του κολασμού. Μα από το αίσθημα της ντροπής, που σε βαριές παραβιάσεις γίνεται αίσθημα εξευτελισμού.

Ακόμα και αν είχατε εγγύηση ατιμωρησίας, θα καίγατε ποτέ ένα δάσος; Θα καταστρέφατε ένα έργο τέχνης; Θα σκίζατε, έστω, μια παιδική ζωγραφιά;

Ακόμα και αν σας έδιναν όλα τα λεφτά του κόσμου, θα σκοτώνατε; Θα προδίδατε ό,τι έχετε ως ιερό – πατρίδα, θρησκεία, ιδεολογία ή ακόμα και ποδοσφαιρική ομάδα; Θα βιάζατε – θα επιβαλλόσασταν ερωτικά σε κάποιον ο οποίος δεν σας επιθυμεί;

Ο φόβος της ντροπής, της ξεφτίλας, συχνά παροξύνεται και τυραννά τους ανθρώπους. Γίνεται  βρόχος, προξενεί ασφυξία. Ο υπάλληλος που δεν αντέχει να ανακοινώσει στην οικογένειά του πως τον απέλυσαν και συνεχίζει να αναχωρεί κάθε πρωί από το σπίτι για την εργασία του δήθεν και να περνάει το οκτάωρο χάσκοντας σε μια καφετέρια, αυταπατάται ότι το κάνει για τα παιδιά του. Οτι τα προστατεύει από την «αποτυχία» του πατέρα τους. Ο νέος που δεν τολμάει να ανακοινώσει στους γονείς του ότι είναι ομοφυλόφιλος και τους φλομώνει στο ψέμα, φαντάζεται πως συντηρεί έτσι την οικογενειακή γαλήνη. Ο Κρητικός ή ο Μανιάτης που – υποτασσόμενος σε ένα αρχέγονο πρωτόκολλο – διαιωνίζει μια βεντέτα, γίνεται θύτης και συνάμα θύμα.

Υπάρχουν άνθρωποι απαλλαγμένοι από την ντροπή; Προφανώς. Η επιστήμη τους ονομάζει sociopaths, ελληνιστί «πάσχοντες από αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας». Οι sociopaths στερούνται ηθικής ραχοκοκαλιάς. Δεν συγκρατούνται από κανένα εντός τους χαλινάρι. Δεν αναγνωρίζουν ανώτερες αξίες ούτε φυσικά την αξία των γύρω τους. Ψεύδονται ασυστόλως, βλάπτουν τους άλλους δίχως τύψεις, μοναδικό τους μέλημα αποτελεί να βρίσκονται μονίμως στον αφρό, να απολαμβάνουν ό,τι περισσότερο μπορεί να τους προσφέρει η κάθε συγκυρία.

Είναι όλοι οι εγκληματίες sociopaths; Τουναντίον – οι περισσότεροι τρόφιμοι των φυλακών διαθέτουν έναν στρεβλό πλην αυστηρότατο κώδικα τιμής.

Είναι όλοι οι sociopaths σεσημασμένοι εγκληματίες; Κάθε άλλο. Η έλλειψη ηθικών κωλυμάτων κάνει το βλέμμα διαυγέστερο, μεγιστοποιεί τον αυτοέλεγχο. Ο sociopath ξέρει ακριβώς μέχρι πού τον παίρνει κάθε φορά και αποφεύγει κατά κανόνα το ρίσκο της τιμωρίας. Οταν νιώσει παγιδευμένος ο sociopath, θα βρει έναν αποδιοπομπαίο τράγο για να του φορτώσει την ευθύνη του. Οταν πιαστεί στα πράσα, θα επινοήσει ακαριαία μια ιστορία που θα τον αθωώνει. Οταν βρεθεί αντιμέτωπος με τη δημόσια χλεύη, θα περιμένει ατάραχος να λησμονηθεί η στραβοτιμονιά του. Ο sociopath δεν εκτιμά τους άλλους, για να τον απασχολεί ιδιαίτερα το χειροκρότημα ή το γιούχα τους. Σαν εργαλεία τούς χειρίζεται εκπλήρωσης των επιθυμιών του.

Παραδείγματα sociopath συμπεριφοράς από την πρόσφατη επικαιρότητα:

το τελεσίγραφο του Πάνου Καμμένου, «ή ο Μουζάλας στην κυβέρνηση ή εγώ!», το οποίο αφού δεν τελεσφόρησε, ξεχάστηκε μέσα σε μια εβδομάδα. Ο πρόεδρος των ΑΝΕλ δεν άκουσε προφανώς καμία εσωτερική φωνή που να του απαγορεύει τη γαργάρα.

Οπως δεν άκουσε και ο υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς ώστε να υποβάλει την παραίτησή του ύστερα από τον τραγέλαφο Λούκου – Φαμπρ – Θεοδωρόπουλου στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Οπως δεν άκουσε και η διοίκηση της ΕΣΗΕΑ, ώστε να μη σκαλίσει το Οχι που έγινε Ναι. Ωστε να μην αυτοεξευτελιστεί τιμωρώντας δημοσιογράφους οι οποίοι ου μην υπερασπίστηκαν με παρρησία – ως ώφειλαν – την άποψή τους, αλλά και δικαιώθηκαν θριαμβευτικά πριν αλέκτορα φωνήσαι.

Οι κομάντο αυτοκτονίας γίνονται ακαταμάχητοι ακριβώς επειδή έχουν απολέσει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Εκείνοι που σήμερα κυβερνούν την Ελλάδα είναι αδυσώπητοι ακριβώς επειδή έχουν απεμπολήσει το αίσθημα της ντροπής. Κακά ξεμπερδέματα θα έχουμε.