«Είναι σαν νατινάζεις έναν σάκο γεμάτο ψύλλους»

Δεκάδες τρομοκρατικοί πυρήνες και εκατοντάδες τζιχαντιστές παραμένουν πιθανώς ασύλληπτοι στην Ευρώπη, με τις πληροφορίες που βλέπουν το φως έπειτα από τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες να συνθέτουν την εικόνα ενός εκτεταμένου τρομοκρατικού δικτύου που η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος διαμορφώνει εδώ και χρόνια: τη ζοφερή αυτή εκτίμηση εξέφρασαν στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών και των αντιτρομοκρατικών υπηρεσιών από χώρες της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής.

Οι αξιωματούχοι μίλησαν για μια πολυπρόσωπη απειλή που οι αστυνομικές Αρχές δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν. Τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες έχουν ακολουθήσει συλλήψεις στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία. Ομως «είναι σαν να τινάζεις έναν σάκο γεμάτο ψύλλους»: με αυτόν τον χαρακτηριστικό τρόπο περιέγραψε την κατάσταση ο Μπερνάρ Σκαρσινί, πρώην επικεφαλής της γαλλικής αντικατασκοπίας επί προεδρίας Νικολά Σαρκοζί.

Ο Σκαρσινί υπενθύμισε όσα επακολούθησαν την επιχείρηση στο Βερβιέ τον Ιανουάριο του 2015, όταν η βελγική αστυνομία επέδραμε με στόχο την εξάρθρωση ενός τρομοκρατικού πυρήνα που θα οδηγούσε τελικά στις επιθέσεις στο Παρίσι, τον Νοέμβριο. «Οι Βέλγοι απέτρεψαν μια μεγάλη επίθεση και συνέλαβαν πολλούς υπόπτους, κάποιοι όμως διέφυγαν και ανασυντάχθηκαν, και αυτό είναι αρκετό για να γίνει το κακό» επισήμανε. Το ISIS έχει χτίσει, σύμφωνα με τον Σκαρσινί, ένα «ελαφρύ και ευέλικτο» δίκτυο, που λαμβάνει οδηγίες από τη διεύθυνση σχεδιασμού εξωτερικών επιθέσεων της οργάνωσης στη Συρία.

Και το χειρότερο: πίσω από τη διεύθυνση αυτή δεν βρίσκεται ένας μοναδικός εγκέφαλος. Ενας αριθμός ομάδων που έχουν λάβει οδηγίες να σχεδιάσουν επιχειρήσεις στην Ευρώπη δείχνουν σύμφωνα με έναν αξιωματούχο των μυστικών υπηρεσιών από τη Μέση Ανατολή να εργάζονται ανεξάρτητα η μία από την άλλη, η καθεμία σχετιζόμενη με κάποια διαφορετική στρατιωτική μονάδα του ISIS.

Ο σερ Τζον Σόγιερς, πρώην επικεφαλής της βρετανικής MI6, κάνει λόγο για μια «κεντρική ηγεσία» που δίνει μια «ευρεία στρατηγική κατεύθυνση στους ανθρώπους της και τους επιτρέπει να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις. Το είδαμε να συμβαίνει με τις ομηρείες και τους αποκεφαλισμούς».

Επί μήνες, οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν εσφαλμένα τις φιλοδοξίες του ISIS. Επικεντρώνονταν στη μάχη του στη Συρία και στο Ιράκ ενώ θεωρούσαν πως οι προσπάθειές του να χτυπήσει τη Δύση εξαντλούνταν λίγο ώς πολύ στην κινητοποίηση «μοναχικών λύκων». Στην πραγματικότητα, όμως, η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος είχε αρχίσει τουλάχιστον από τον Ιανουάριο του 2015 να «σπονσοράρει ξένους πυρήνες επιθέσεων» επισημαίνει η Αρλίν Γκαμπίρ, αναλύτρια στο Institute for the Study of War. Η εξαγωγή του χάους στην Ευρώπη, προσθέτει, είχε γίνει μία από τις προτεραιότητές της.

Ωσπου να αρχίσουν όμως οι ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίες να βλέπουν το ISIS ως έναν πολύ επικίνδυνο εγχώριο αντίπαλο, στα μέσα της περασμένης χρονιάς πια, μετά τις πολύνεκρες επιθέσεις του Ιουνίου στην Τυνησία και στο Κουβέιτ, η οργάνωση είχε ήδη περάσει αρκετούς μήνες οικοδομώντας δίκτυα εντός των συνόρων της ΕΕ, χάρη σε ευρωπαίους τζιχαντιστές που είχαν επιστρέψει από τη Συρία και το Ιράκ, για να συγχωνευθούν πολλές φορές με ήδη υπάρχοντα ριζοσπαστικά δίκτυα στην Ευρώπη. Σύμφωνα πάντα με τις πληροφορίες που συνέλεξαν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», ο Αμπντελχαμίντ Αμπαούντ, ο Βελγομαροκινός ο οποίος οργάνωσε τον πυρήνα πίσω από τις επιθέσεις στο Παρίσι, αλλά όπως αποδείχθηκε και τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες, είχε αρχίσει να χτίζει το δίκτυο των επαφών του στην Ευρώπη από τις αρχές του 2014.