Η άνοιξη των σκαντζόχοιρων

Πέρυσι, στην πρώτη της εθνική επέτειο, η κυβέρνηση είχε διαλέξει να αυτοσυστηθεί αισθητικά με ένα «λαϊκό γλέντι» μετά την παρέλαση στο Σύνταγμα. Φέτος δεν υπάρχει όρεξη για κλαρίνα. Ούτε για νταούλια.

Εχοντας επανιδρύσει τις σχέσεις της με τους Ευρωπαίους – και κυρίως τους Γαλλογερμανούς – η κυβέρνηση κρατά τα νταούλια της πόλωσης για το εσωτερικό. Είναι και η μόνη της στρατηγική για να διανύσει μια μαύρη άνοιξη, στο τέλος της οποίας το Μαξίμου ελπίζει να κλείσει την αξιολόγηση. Να την κλείσει όπως όπως πριν από το Πάσχα, ακόμη κι αν χρειαστεί να τη σαλαμοποιήσει. Ακόμη κι αν χρειαστεί να αφήσει κάποια κεφάλαια στα οποία δεν έχει περπατήσει καθόλου η διαπραγμάτευση – βλέπε κόκκινα δάνεια – για αργότερα. Ετσι μόνο πιστεύει το Μαξίμου ότι θα μπορέσει να αλλάξει πίστα.

Κόκκινη σιωπή

Δεν θα είναι εύκολο. Ολα έχουν γυρίσει ανάποδα για τον ΣΥΡΙΖΑ. Οχι μόνο η πρόθεση ψήφου. Οσοι ξέρουν καλά την «κουζίνα» των δημοσκοπήσεων δεν στέκονται καν εκεί. Καμία μέτρηση, λένε, δεν βγαίνει ασφαλής γιατί το δείγμα πάσχει: Μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ αρνείται να λάβει μέρος. Κι όσοι παίρνουν μέρος εκφράζουν σε μεγάλα ποσοστά απογοήτευση.

Πρόκειται για ένα συναίσθημα καθολικής δυσαρέσκειας που δεν αποδίδεται σε συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης, αλλά στη γενική της επίδοση. «Δεν μιλάμε για απογοητευμένους αριστερούς που απομακρύνονται λόγω της μνημονιακής στροφής. Ούτε για κεντρώους που δυσαρεστούνται για τους χειρισμούς στο Προσφυγικό. Είναι απογοήτευση χωρίς πρόσημο, του τύπου “κάτι περίμενα να κάνουν, αλλά αυτοί δεν κυβερνάνε”» επισημαίνει έμπειρος αναλυτής.

Τέτοια φθορά, όταν είχαμε ομαλούς εκλογικούς κύκλους, παρατηρούνταν στο μέσο της τετραετίας. Για τις μνημονιακές κυβερνήσεις φαίνεται ότι είναι πολύ ταχύτερη. Ομως, για την ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, που έφτασε ώς εδώ με μια αλυσίδα εκλογικών επιτυχιών, είναι μια κατάσταση στην οποία τώρα δοκιμάζεται για πρώτη φορά. Ιδίως για τον Τσίπρα προσωπικά, οι αρνητικές γνώμες στα επιμέρους θέματα χαρακτηρίζονται πλέον ως «απόλυτες και συμπαγείς».

Υλικά κατεδαφίσεως

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον η στρατηγική της έντασης που καλλιεργεί το Μαξίμου είναι ο μόνος τρόπος για να σταματήσει την αποσυσπείρωση της βάσης του. Ο άλλος δρόμος, των ανοιγμάτων προς τον χώρο του Κέντρου που κάποιοι επιμένουν να εισηγούνται στον Τσίπρα, δεν είναι βέβαιο ότι μένει ανοιχτός. Το γαλλικό προξενιό με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία δεν μπορεί να μεταφραστεί σε προσέγγιση με το ΠΑΣΟΚ ή Το Ποτάμι. Οχι μόνο γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κόψει τις γέφυρες. Αλλά και γιατί οι συνομιλητές του βρίσκονται σε κρίση προσανατολισμού. Το Ποτάμι, παρότι πέρασε από ένα συνέδριο, δεν δείχνει να έχει αναρρώσει από την εσωκομματική ζάλη που του προκάλεσε η εκλογή Μητσοτάκη. Ενώ οι προσπάθειες της Φώφης Γεννηματά για διεύρυνση καταλήγουν σε αυτό που οι καχύποπτοι σύντροφοί της είχαν εξαρχής προεξοφλήσει: στον επαναπατρισμό του ΓΑΠ – του μόνου που έχει απαντήσει σχεδόν θετικά στο προσκλητήριο.

Την ίδια κατάληξη εκτιμάται ότι θα έχουν και οι σοσιαλδημοκρατικές αναζητήσεις του Τσίπρα. Θα περιοριστούν σε χρησιμοποιημένα υλικά, που ήταν ήδη διαθέσιμα για συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ – αναφέρονται ενδεικτικά τα ονόματα του Φώτη Κουβέλη και της Μαριλίζας Ξενογιαννακοπούλου.

Το πιο πιθανό είναι ότι, παρά τα ρητορικά ανοίγματα, ο Τσίπρας θα επιμείνει στην τακτική περιχαράκωσής του με τον Καμμένο, παρότι η πίεση της κυβερνητικής φθοράς δείχνει να αποσταθεροποιεί τον πρόεδρο των ΑΝΕΛ και να τον μετατρέπει σε εστία διαρκών εσωτερικών εντάσεων.

Ο νόμος της βαρύτητας

Το σκηνικό αυτό ακούγεται πολύ βολικό για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν είναι όμως χωρίς παγίδες. Το πρόβλημα για τον Μητσοτάκη δεν είναι μόνο ο αντίπαλος. Είναι κυρίως το κόμμα του.

Η πρώτη μέριμνα του Κυριάκου είναι να φυλάξει τα νώτα του. Το προαναγγελθέν άνοιγμα στο Κέντρο φαίνεται ότι έρχεται σε δεύτερη μοίρα, αν κρίνει κανείς από την πρωτοβουλία του να προτάξει την ατζέντα περί «ασφάλειας του πολίτη». Στο κοινωνικό κλίμα που διαμορφώνει το Προσφυγικό, προτεραιότητα είναι να συγκρατηθούν οι συντηρητικοί ψηφοφόροι, τους οποίους εποφθαλμιά και το κόμμα που κυοφορείται στα δεξιά της ΝΔ. Φαίνεται ότι η κίνηση αυτή αξιολογείται σαν απειλή, παρότι μέχρι στιγμής περιορίζεται σε κάτι κουρασμένα παλικάρια του εθνολαϊκισμού.

Η βαρυτική έλξη της Δεξιάς δεν είναι το μόνο που απειλεί να βραχυκυκλώσει τη νέα ηγεσία της ΝΔ. Είναι και το κομματικό παρελθόν, που δεν είναι τόσο παρελθόν όσο θέλει να δείχνει ο Μητσοτάκης. Τουλάχιστον ο ΣΥΡΙΖΑ φροντίζει να το κρατά συνέχεια στο προσκήνιο, επιχειρώντας να βάλει τον πρόεδρο της ΝΔ σε θέση απολογουμένου για τα πεπραγμένα των προηγούμενων κυβερνήσεων.

Ο Μητσοτάκης δεν θέλει ούτε να φορτωθεί το βάρος λαθών που δεν έχει κάνει ούτε όμως και να εμφανιστεί ότι σιωπά απέναντι στον Τσίπρα. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τη συζήτηση περί διαφθοράς. Η ΝΔ θέλει να αναδείξει αντιπολιτευτικά τα θεσμικά ολισθήματα της κυβέρνησης, φοβάται όμως ταυτόχρονα μην εκτεθεί στην κατηγορία ότι συντάσσεται με συγκεκριμένα συμφέροντα.

Ενδεικτικό αυτής της αμφιταλάντευσης είναι ότι ο Μητσοτάκης σχεδίαζε να προσέλθει στη συζήτηση περί διαφθοράς στη Βουλή, που τελικώς αναβλήθηκε, όχι με μία αλλά με πολλές τακτικές. Θα επέλεγε, λένε, πώς θα απαντούσε ανάλογα με την ένταση της επίθεσης του Τσίπρα. Πρόκειται για μια αμυντική στάση που μοιάζει να δικαιώνει τις ανησυχίες κάποιων συνεργατών του Μητσοτάκη, που έλεγαν ότι το πρώτο που θα έπρεπε να αποφύγει είναι να εγκλωβιστεί στην ατζέντα του αντιπάλου.