Χάνονται ξένες αγορές από τα κλειστά σύνορα

Στη δίνη ενός κυκλώνα ο οποίος μπορεί να έχει ανυπολόγιστες συνέπειες, ανάμεσά τους και την απώλεια σημαντικών παραδοσιακών αγορών για τα ελληνικά προϊόντα, βρίσκονται οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας.

Οι εικόνες των κλειστών συνόρων που πρωτοεμφανίστηκαν τον περασμένο Νοέμβριο στην Ειδομένη, όταν πρόσφυγες πραγματοποίησαν κατάληψη στη σιδηροδρομική γραμμή, εγκλωβίζοντας δεκάδες συρμούς με προϊόντα, επαναλαμβάνονται τα τελευταία εικοσιτετράωρα προκαλώντας αβεβαιότητα και ανησυχία στις επιχειρήσεις που καθημερινά πραγματοποιούν οδικώς εξαγωγές προϊόντων αξίας εκατομμυρίων ευρώ, χρησιμοποιώντας ως πέρασμα τα βόρεια σύνορα της χώρας.

Είναι ενδεικτικό ότι κάθε μέρα το 43% της συνολικής αξίας των εξαγωγών διακινείται προς τις ξένες αγορές οδικώς από τα βόρεια σύνορα της χώρας, ποσοστό που μεταφράζεται για το 2015 σε 30,8 εκατ. ευρώ ημερησίως έναντι 37,2 εκατ. ευρώ των θαλάσσιων μεταφορών. Οι οδικές μεταφορές μάλιστα αποτελούν τον βασικό τρόπο εξαγωγής για τα αγροτικά και τα βιομηχανικά προϊόντα.

Ο Γκρέιγκορ Χρίστιαανς είναι ένας από τους πλέον εξειδικευμένους γευσιγνώστες ελαιολάδου στην Ολλανδία και εισαγωγέας ελληνικού ελαιόλαδου και άλλων προϊόντων όπως οι ελιές και η κάππαρη από την Κρήτη. Οπως λέει, βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τον υπεύθυνο της μεταφορικής εταιρείας με την οποία συνεργάζεται στην Ελλάδα και εξηγεί ότι η κατάσταση με τους πρόσφυγες δημιουργεί καθυστερήσεις στα σύνορα, όχι μόνο τα ελληνικά, με επιπτώσεις στα προϊόντα, αρκετά από τα οποία καταστρέφονται λόγω των καθυστερήσεων. Μάλιστα, δεδομένης της κατάστασης αυτής, έχει αναγκαστεί να αυξήσει το στοκ των προϊόντων του από την Ελλάδα γνωρίζοντας ότι χρειάζεται πλέον περισσότερο χρόνο για τη μεταφορά τους. Υπό κανονικές συνθήκες, όπως λέει, οι παραγγελίες φτάνουν σε δυο με τρεις εβδομάδες ενώ σήμερα λόγω της κατάστασης γύρω στις πέντε με έξι εβδομάδεs. Αν και ο ίδιος δεν σκέφτεται να στραφεί σε άλλες αγορές, καθώς θεωρεί τα ελληνικά προϊόντα ανώτερης ποιότητας σε σχέση με την τιμή τους, αυτό δεν θα ισχύει εάν η τιμή τους γίνει πια ασύμφορη για αυτόν σε σχέση με άλλα παρόμοια προϊόντα.

Η κατάσταση που διαμορφώνεται τους τελευταίους μήνες τόσο με τις κινητοποιήσεις των αγροτών όσο και με τις παρενέργειες του Προσφυγικού προκαλεί έντονη ανησυχία στον επιχειρηματικό κόσμο. Από τη μια πλευρά η αύξηση του χρόνου και του κόστους μεταφοράς επιβαρύνει τις επιχειρήσεις και από την άλλη ο κίνδυνος απώλειας ξένων πελατών για τους έλληνες εξαγωγείς δημιουργεί ένα ασφυκτικό περιβάλλον σε μια αγορά η οποία έχει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα ρευστότητας αλλά και τις δυσλειτουργίες που προκάλεσαν το περασμένο καλοκαίρι τα capital controls.

Είναι ενδεικτικό, όπως σημειώνουν εξαγωγείς από τον κλάδο των φρούτων και των λαχανικών, που αποτελούν βασικά εξαγωγικά προϊόντα της χώρας, ότι οι τελευταίες κινητοποιήσεις και το κλείσιμο των συνόρων είχαν ως συνέπεια στις αγορές της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, όπου τα ελληνικά προϊόντα είχαν μονοπωλιακή θέση, να βρουν χώρο εξαγωγείς από την Τουρκία και την Αίγυπτο.

«Οι δυσκολίες στις παραδόσεις φορτίων από την Ελλάδα, όπως πορτοκαλιών, ακτινιδίων και κηπευτικών και κυρίως ντομάτας, στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, όπου τα μερίδια των ελλήνων εξαγωγέων είναι της τάξης του 90%, έφεραν απώλεια του ελληνικού μεριδίου των ελληνικών εξαγωγών» δηλώνει ο ειδικός σύμβουλος του Συνδέσμου Ελληνικών Επιχειρήσεων Διακίνησης Φρούτων, Λαχανικών και Χυμών Incofruit Γιώργος Πολυχρονάκης.

Οπως συμπληρώνει, «η ασυνέπεια στις παραδόσεις και η αβεβαιότητα για το εάν τελικά και στο μέλλον θα μπορούν να γίνονται εμπρόθεσμα οι παραδόσεις από την Ελλάδα, σε συνδυασμό και με την πολιτική επιδότησης των φρούτων και λαχανικών εκ μέρους της Τουρκίας, άνοιξαν για τους ανταγωνιστές μας δυο αγορές στις οποίες οι ελληνικές επιχειρήσεις ήταν ο αδιαφιλονίκητος πρωταγωνιστής» προσθέτει ο Γιώργος Πολυχρονάκης.

Στην άποψη αυτή συμφωνεί και η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Ελλήνων Εξαγωγέων Χριστίνα Σακελλαρίδη. «Ο βασικός προβληματισμός του εξαγωγικού κόσμου έγκειται στο γεγονός ότι δημιουργούνται πλέον προβλήματα εμπιστοσύνης από πλευράς των αγοραστών προς τις ελληνικές επιχειρήσεις για το κατά ποσό αυτές θα είναι σε θέση να παραδώσουν έγκαιρα τις παραγγελίες, εφόσον συνεχιστεί η κατάσταση. Το κόστος της συνέπειας αυτής είναι ανυπολόγιστο, καθώς δεν αφορά συγκυριακές ακυρώσεις φορτίων αλλά οριστική απώλεια πελατών και αντικατάσταση ελληνικών προϊόντων με ανταγωνιστικά, από γειτονικές χώρες όπως είναι η Τουρκία» λέει η Χριστίνα Σακελλαρίδη. Το κλείσιμο των κεντρικών οδικών αξόνων και των συνόρων έχει μέχρι σήμερα μεταφραστεί σε πολύωρες ή σε πολυήμερες καθυστερήσεις, αύξηση του μεταφορικού κόστους, ακόμη και σε μερική ή ολοσχερή καταστροφή των εμπορευμάτων.

Μέχρι σήμερα, για να ξεπεράσουν το πρόβλημα, οι εξαγωγικές επιχειρήσεις έκαναν ακόμα και αλλαγές διαδρομής για τα φορτηγά, αναλαμβάνοντας όμως και το σχετικό πρόσθετο κόστος.

«Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς, η αύξηση του κόστους μεταφοράς υπολογίζεται στο 5% και μπορεί να φτάσει σε κάποιες περιπτώσεις το 20% έως και 25%, χωρίς να μπορεί να μετακυλιστεί στους εισαγωγείς, καθώς τα συμβόλαια έχουν ήδη υπογραφεί με συμφωνημένες τιμές που δεν προβλέπουν καθυστερήσεις και επιπλέον χρεώσεις» δηλώνει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Κυριάκος Λουφάκης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πάντως, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι αυτό της κακής φήμης που δημιουργείται εις βάρος των ελληνικών επιχειρήσεων. «Αυτό είναι που μας ανησυχεί περισσότερο. Διότι μπορείς να δικαιολογήσεις μια αρρυθμία στην παράδοση κάποιες φορές, όταν όμως αυτό γίνεται συνέχεια, κανείς πελάτης δεν μπορεί να το αποδεχτεί, όσο καλή διάθεση και εάν έχει». Οπως προσθέτει, τα προβλήματα που υπήρξαν το τελευταίο τρίμηνο του 2015 και συνεχίστηκαν και το 2016 ήταν αρκετά για να ανακόψουν τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών. Μάλιστα, σε ένα υποθετικό ερώτημα τι θα σήμαιναν η κατάρρευση της συνθήκης Σένγκεν και η επαναφορά των συνοριακών ελέγχων και του κόστους που αυτοί συνεπάγονται στις μεταφορές των προϊόντων, ο πρόεδρος των Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος δεν διακινδυνεύει να κάνει προβλέψεις, όμως παραδέχεται ότι θα εξανέμιζαν κάθε θετικό αποτέλεσμα που έχουν οι εξαγωγές στο ΑΕΠ της χώρας.