[Γνώμη] Σύμμαχοι

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Προσφυγικό, ως ζήτημα και τώρα πλέον ως πρόβλημα, ξεπερνάει την κυβέρνηση – όχι μόνο τη σημερινή, αλλά οποιαδήποτε, ακόμα και την καλύτερη, σε οποιαδήποτε χώρα. Ομως η ελληνική κυβέρνηση όχι μόνο δεν κατάφερε να βελτιώσει την εθνική θέση, παρότι βρέθηκε στο ίδιο στρατόπεδο με τη Γερμανία και στηρίχθηκε από όλες τις εγχώριες πολιτικές δυνάμεις, αλλά έμεινε στη γωνία και χωρίς διέξοδο. Ενα μέρος της εξήγησης πρέπει, πιστεύω, να αναζητηθεί σε προηγούμενους χειρισμούς της Ευρώπης και της Ελλάδας που δημιούργησαν αυτό που ονομάζω «τείχος υποκρισίας»:

n Η Γερμανία και η Ελλάδα επικαλούνται ως μόνη δυνατότητα για αντιμετώπιση του Προσφυγικού μια «κοινή ευρωπαϊκή λύση» – και κάθε λογικός άνθρωπος καταλαβαίνει ότι έχουν δίκιο. Ομως, με τον τρόπο που έχουν ενεργήσει ώς τώρα, και η Γερμανία ως «επιτιθέμενη» και η Ελλάδα ως «αμυνόμενη», σε σχέση με τη δημοσιονομική κρίση, έχουν σχεδόν εξαφανίσει τα περιθώρια τέτοιων λύσεων. Πού ήταν η «κοινή απάντηση» έναντι της λιτότητας; Εναντι της πηγάζουσας από την παράλογη λιτότητα ανθρωπιστικής κρίσης; Σε σχέση με τα μεσο-μακρο-πρόθεσμα συμφέροντα μιας ολόκληρης πολιτικής και οικονομικής ζώνης και όχι μόνο μιας χώρας; Δεν ήταν τότε άραγε που άρχισαν οι άτυπες συναντήσεις ερήμην των ενδιαφερομένων – χρειάζεται να θυμηθούμε κάποια άλλη από την Ντοβίλ; Οι κοινές λύσεις δεν είναι α λα καρτ, ανάλογα με τα ειδικά συμφέροντα κάποιων κρατών, ακόμα και των ισχυροτέρων. Ή είναι και εμπεδώνονται ως συνολική μέθοδος αντιμετώπισης προβλημάτων και εμβάθυνσης συνεργασίας ή αποτελούν κούφιες κουβέντες, οι οποίες τρέφουν, αντί να αποκρούουν, τις κεντρόφυγες δυνάμεις.

n Κάποια θεσμικά όργανα και πολιτικοί ηγέτες λένε όψιμα: αρκεί να βρεθεί μια «δίκαιη» συμφωνία για να σπάσει ο φαύλος κύκλος. Πόσο αφελή αναδεικνύει αυτή την οπτική η πραγματικότητα: η «συμφωνία» με το ΝΑΤΟ είναι, πριν καν εφαρμοστεί, στον αέρα λόγω εσφαλμένης εκτίμησης των ορίων αρμοδιοτήτων, ενώ το «σχέδιο δράσης» με την Τουρκία ήταν μοιραίο να πέσει στα βράχια της αδιαλλαξίας της χώρας που καίγεται λιγότερο και παίζει με κυνικότερο τρόπο το γεωπολιτικό παιχνίδι. Και πάλι οι σπόροι είχαν πέσει από χρόνια: πόσες «συμφωνίες» δεν κάμφθηκαν ή δεν ερμηνεύθηκαν με ταχυδακτυλουργικό τρόπο σε όλη τη διάρκεια της ελληνικής περιπέτειας και πόσες φορές ο ισχυρός δεν έκανε του κεφαλιού του.             

n Η Ευρώπη, λέμε και νιώθουμε, μας αδικεί κατάφωρα απομονώνοντάς μας σε ένα ζήτημα που κάθε άλλο παρά δημιούργησε ή μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της η Ελλάδα. Ετσι είναι ασφαλώς. Τι έκανε όμως η κυβέρνησή μας για να ενισχύσει το όποιο κύμα αλληλεγγύης πήγε να γεννηθεί; Δημιουργήσαμε μόνοι μας συνθήκες παζαριού (μου δίνεις αξιολόγηση, σου δίνω πρόσφυγες), απειλήσαμε να γεμίσουμε την Ευρώπη με τζιχαντιστές, κοροϊδέψαμε α λα γκρέκα στην πρώτη φάση των κέντρων υποδοχής, επισείσαμε βέτο που δεν έχουμε τις δυνάμεις να χρησιμοποιήσουμε, τη στιγμή που απωλέσαμε τον συσχετισμό δυνάμεων, συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε δίβουλα αυτούς που έμπρακτα μας στηρίζουν.

Αν ισχύει ότι σε κάθε δύσκολη μάχη ο πρώτος σύμμαχος είναι ο εαυτός σου και η μόνη μέθοδος η αλήθεια, τότε εμείς ξεχάσαμε το πρώτο και η Ευρώπη το δεύτερο. Και μαζί χάνουμε το τρένο της Ιστορίας.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος