Κατακερματισμένη και η Ιρλανδία

Το βράδυ της Παρασκευής όταν έκλεισαν οι κάλπες στην Ιρλανδία, το Φάιν Γκέιλ και οι Εργατικοί, τα δύο κόμματα που συγκροτούν τον απερχόμενο κυβερνητικό συνασπισμό, ήλπιζαν πως οι δημοσκοπήσεις θα αποδεικνύονταν ανακριβείς. Η ιστορία, με τη μορφή της νίκης-έκπληξης που πέτυχαν τον περασμένο Μάιο στη Βρετανία οι Τόρις έπειτα από πέντε χρόνια λιτότητας, μπορούσε να επαναληφθεί στην Ιρλανδία – θεωρούσαν. Αλλά τελικά, τόσο τα έξιτ πολ όσο και τα μερικά αποτελέσματα (τα επίσημα αναμένονται σήμερα) επιβεβαίωσαν πως πλέον στην Ευρώπη υπάρχει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: πρώτα στην Πορτογαλία, κατόπιν στην Ισπανία και τώρα στην Ιρλανδία, οι εκλογές καταλήγουν σε ένα κατακερματισμένο Κοινοβούλιο, χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με το μέλλον να διαγράφεται αβέβαιο.

Κάθε χώρα έχει βέβαια τις ιδιαιτερότητές της. Στην περίπτωση της Ιρλανδίας, οι ψηφοφόροι οργισμένοι για την οικονομική κατάρρευση του 2008, το Μνημόνιο που υπέγραψε η χώρα το 2010, τα χρόνια της λιτότητας που κρίθηκαν απαραίτητα και την άνιση ανάκαμψη που ακολούθησε, με τους φτωχότερους να μην ωφελούνται από την ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη σήμερα, προτίμησαν να στηρίξουν στις εκλογές ένα ετερόκλιτο φάσμα αντικυβερνητικών φωνών. Από 36% των ψήφων που είχε λάβει προ πενταετίας, το κεντροδεξιό Φάιν Γκέιλ του πρωθυπουργού Εντα Κένι δεν λαμβάνει πάνω από 25,5%, ενώ οι Εργατικοί, ο μικρότερος εταίρος πολλών κυβερνήσεων τις τελευταίες δεκαετίες, πέφτει στο 7%.

Στη δεύτερη θέση και σε απόσταση αναπνοής από το Φάιν Γκέιλ, κατατάσσεται ο ιστορικός εχθρός του, το επίσης κεντροδεξιό Φιάνα Φέιλ. Το λαϊκιστικό αυτό κόμμα κυριαρχούσε στην ιρλανδική πολιτική πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Στην πραγματικότητα, η πολιτική ιστορία της ανεξάρτητης Ιρλανδίας χαρακτηρίζεται από μια σταθερή εναλλαγή της εξουσίας ανάμεσα στο Φάιν Γκέιλ και το Φιάνα Φέιλ. Αλλά αυτή τη φορά, και για πρώτη φορά, τα δύο μεγάλα κόμματα – τα οποία προέκυψαν από διαφορετικά στρατόπεδα του εμφύλιου πολέμου που ακολούθησε την ανεξαρτητοποίηση της Ιρλανδίας από τη Βρετανία το 1922 – δείχνουν να συγκεντρώνουν από κοινού κάτω από 50%. Πολλοί μιλούσαν χθες στην Ιρλανδία, συνυπολογίζοντας τους Εργατικούς, για την κατάρρευση του «συστήματος των δυόμισι κομμάτων».

Τέσσερα διδάγματα άντλησε η «Λιμπερασιόν» από τις ιρλανδικές εκλογές. Κατ’ αρχήν, το προφανές: οι ψηφοφόροι μαυρίζουν τις κυβερνήσεις που εφαρμόζουν, συχνά με ζήλο, τις δημοσιονομικές περικοπές που επιβάλλει η τρόικα. Δεύτερον, η αθέτηση των υποσχέσεων επιφέρει κυρώσεις: Φάιν Γκέιλ και Εργατικοί είχαν υποσχεθεί πολλά δάκρυα αλλά και περιφρούρηση ορισμένων δημόσιων υπηρεσιών. Τήρησαν το πρώτο μέρος των υποσχέσεών τους πολλαπλασιάζοντας τους φόρους, αθέτησαν ωστόσο άλλες – όπως αυτή, την οποία πληρώνουν ακριβά οι Εργατικοί, να μην αυξηθούν τα πανεπιστημιακά δίδακτρα, που τελικά διπλασιάστηκαν. Τρίτον, η ανάπτυξη και η καταπολέμηση της ανεργίας δεν αρκούν, χρειάζεται επίσης αναδιανομή του πλούτου, καταπολέμηση της ένδειας και των ανισοτήτων. Τέταρτο και τελευταίο δίδαγμα, η γοητεία που ασκεί στους ψηφοφόρους το καινούργιο: οι ανεξάρτητοι υποψήφιοι, πολλοί από τους οποίους έκαναν καμπάνια εναντίον της λιτότητας, αποσπούν συνολικά ένα πρωτοφανές ποσοστό, έως και το ένα έκτο των ψήφων.

Το μέγα ερώτημα όμως είναι: τι γίνεται εφεξής; Οι ηγέτες των Φάιν Γκέιλ και Φιάνα Φέιλ έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο «μεγάλου συνασπισμού». Εχουν αποκλείσει επίσης το ενδεχόμενο οποιασδήποτε συμμαχίας με το τρίτο σε δύναμη κόμμα, το εθνικιστικό Σιν Φέιν (13% των ψήφων). Το «Εκόνομιστ» διαβλέπει ως μόνη λύση ένα είδος προσωρινής συμφωνίας «εμπιστοσύνης και προσφοράς» ανάμεσα στην απερχόμενη κυβέρνηση και στο Φιάνα Φέιλ, με το τελευταίο να στηρίζει το Φάιν Γκέιλ σε βασικές κοινοβουλευτικές ψηφοφορίες, έχοντας ως αντάλλαγμα κάποιο λόγο στις σημαντικές κυβερνητικές πολιτικές. Το περιοδικό συμφωνεί, πάντως, με την άποψη που διατύπωσε ο απερχόμενος υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας, Μάικλ Νούναν – ότι πολύ σύντομα οι Ιρλανδοί θα κληθούν ξανά στις κάλπες.

Η ανάκαμψη και η έρευνα
Το προεκλογικό σύνθημα του Εντα Κένι ήταν «Συνεχίζουμε την ανάκαμψη». Η ιρλανδική οικονομία κατέγραψε πράγματι πέρυσι ρυθμό ανάπτυξης 6,9%, πρόσφατη έρευνα ωστόσο έδειξε πως μόλις ένας στους τέσσερις ιρλανδούς πολίτες νιώθει ότι η ζωή του βελτιώθηκε την τελευταία χρονιά.