[Διαστάσεις] Η εκδίκηση της Ιστορίας

Δεν είναι απλώς άλλη μια γελοιοποίηση της δημοκρατίας. Είναι ταυτόχρονα και μια εκδίκηση της Ιστορίας. Ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν, ο πιο αντιδραστικός ηγέτης της Ευρώπης, προκηρύσσει δημοψήφισμα για το κατά πόσον η χώρα του πρέπει να υποχρεωθεί να δεχθεί ένα ποσοστό προσφύγων. Το ερώτημα του δημοψηφίσματος συνιστά μια απίθανη σύλληψη: «Θέλετε η Ευρωπαϊκή Ενωση να διατάξει μια υποχρεωτική μετεγκατάσταση μη ούγγρων προσφύγων στην Ουγγαρία χωρίς την έγκριση του ουγγρικού Κοινοβουλίου;». Η απουσία του διλήμματος ΝΑΙ/ΟΧΙ σημαίνει προφανώς ότι όποιος συλληφθεί να ψηφίζει ΝΑΙ θα κρεμαστεί για παραδειγματισμό στην Πλατεία Ηρώων της Βουδαπέστης.

Αλλά δεν υπάρχει τέτοιος κίνδυνος. Ο Ορμπαν δεν θα χρειαστεί να αντιστρέψει τη λαϊκή ετυμηγορία, γιατί το αποτέλεσμα θα είναι αυτό που θέλει: ένα υπερήφανο και πάνδημο ΟΧΙ. Ο έλληνας ομόλογός του, αντίθετα, αναγκάστηκε να χαλάσει πέρυσι εκείνη την καλοκαιρινή γιορτή της δημοκρατίας, επειδή το ελληνικό ΟΧΙ σε ένα εξίσου απίθανο ερώτημα μπέρδευε την κατάσταση και έβγαζε την Ελλάδα από το ευρώ. Αλλά αυτή είναι η μόνη διαφορά ανάμεσα στις δύο γιορτές. Το ουσιαστικό κοινό τους σημείο είναι ότι δεν αποτελούν ασκήσεις δημοκρατίας, αλλά επιδείξεις εθνικού εγωισμού.

Οταν ο Αλέξης Τσίπρας προκήρυξε εκείνο το δημοψήφισμα, πολλοί είχαν διερωτηθεί τι θα συνέβαινε αν άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντέγραφαν την ιδέα και ρωτούσαν τους δικούς τους πολίτες αν συμφωνούν να σωθεί η Ελλάδα με δικά τους χρήματα. Αυτό κάνει στην πραγματικότητα σήμερα ο ούγγρος πρωθυπουργός με τους πρόσφυγες: δεν με ενδιαφέρει το ζήτημα, περιφρονώ τους εταίρους μου, γράφω στα παλιά μου τα παπούτσια τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, κλείνω τα σύνορά μου και πάω για ύπνο. Κι όταν ο έλληνας πρωθυπουργός τον καταγγέλλει, ή κατηγορεί την Αυστρία για κινήσεις που διασπούν την ευρωπαϊκή ενότητα, θα έπρεπε να θυμάται ότι ακριβώς το ίδιο είχε κάνει κι αυτός.

Τα δημοψηφίσματα έχουν νόημα όταν ρωτάς τους πολίτες αν συμφωνούν με τη νομιμοποίηση της κάνναβης ή με το άνοιγμα των καταστημάτων την Κυριακή. Οταν από τις δικές σου αποφάσεις επηρεάζονται και τα μέλη της (ευρωπαϊκής) οικογένειάς σου, δεν ενισχύεις τη δημοκρατία. Την καταπατάς.