Τα μυστικά των οικονομικών ανισοτήτων

Πολλοί σήμερα μιλούν για τα αυξανόμενα επίπεδα των οικονομικών ανισοτήτων και συχνά τα καταδικάζουν. Ομως πολλές φορές οι θέσεις που προβάλλονται υπεραπλουστεύουν ένα σύνθετο πρόβλημα. Για παράδειγμα, μελέτη του 2013 από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τα εισοδήματα των νοικοκυριών στην ευρωζώνη έδειξε ότι το 2010 το μέσο νοικοκυριό της Ιταλίας ήταν 41% πιο πλούσιο από το αντίστοιχο μέσο νοικοκυριό στη Γερμανία.

Η διαφορά μπορεί να εξηγηθεί κατά κύριο λόγο από το γεγονός ότι 59% των νοικοκυριών στην Ιταλία έχουν ιδιόκτητη κατοικία. Το αντίστοιχο ποσοστό στη Γερμανία ανέρχεται σε μόλις 26%. Αυτό μπορεί μεταξύ άλλων να σημαίνει ότι οι Ιταλοί έχουν ωφεληθεί περισσότερο από τη μείωση των επιτοκίων δανεισμού.

Το παράδειγμα δείχνει ότι οι επιλογές για επενδύσεις σε κατοικίες αλλάζει την ισορροπία στον πλούτο. Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο αν αναλογιστούμε ότι μεγάλο ποσοστό του πλούτου είναι μελλοντικά οφέλη από προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης που θα απολαμβάνουν κάποιοι. Τα εισοδήματα επηρεάζονται ακόμη από τη ζήτηση που υπάρχει σε κάθε οικονομία για συγκεκριμένες δεξιότητες. Οσων οι δεξιότητες δεν έχουν ζήτηση, τα εισοδήματά τους μειώνονται.

Είναι ξεκάθαρο ότι η οικονομική ανισότητα είναι ένα πολύ σύνθετο φαινόμενο που επηρεάζεται από ευρύ φάσμα παραγόντων. Πολλούς από τους παράγοντες αυτούς δεν μπορούμε να τους καταλάβουμε ούτε να τους ελέγξουμε.

Ισως να χρειάζεται μια νέα προσέγγιση στο θέμα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε ότι τα επίπεδα διαβίωσης βελτιώνονται συνεχώς και παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό είναι κάτι που όλοι, από τους λαϊκιστές μέχρι τους σκληροπυρηνικούς καπιταλιστές, πρέπει να αντιληφθούν.

Ο Αντόνιο Φόλια είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Banca del Ceresio και μέλος του Global Partners Council του Institute for New Economic Thinking