[Στερεότυπα] Ο,τι ανεβαίνει κατεβαίνει

Είμαι ανάμεσα σε εκείνους που εναντιώθηκαν στην επιλογή της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου (και κατ’ επέκταση της διεύθυνσης του Εθνικού Θεάτρου) να ανεβάσει την παράσταση «Η ισορροπία του Nash». Επίσης, είμαι ανάμεσα σε εκείνους που δηλώνουν ενάντιοι στο κατέβασμα της παράστασης. Πιστεύω ότι στις δύο αυτές καταστατικές θέσεις δεν υπάρχει καμία αντίφαση – και θα εξηγήσω αμέσως τι εννοώ.

Η επιλογή της συγκεκριμένης παράστασης ήταν φορτισμένη – ασφαλώς εξίσου φορτισμένη αν ανέβαινε, π.χ., ένας διάλογος του «Mein Κampf» του Χίτλερ με τις μαρτυρίες του Πρίμο Λέβι από τα στρατόπεδα θανάτου, ή ένας διάλογος του δολοφόνου του Φύσσα με τον Εζρα Πάουντ (προσπαθώ να ασκήσω τη φαντασία μου). Η συγκεκριμένη παράσταση δεν μπορούσε να είναι ουδέτερη επειδή ο Ξηρός δεν είναι ένα πρόσωπο που μπορεί κανείς να το δει ουδέτερα. Εκανε πολιτική δολοφονώντας ανθρώπους, δίκαζε μάλιστα και «εκτελούσε» (όπως έλεγαν οι προκηρύξεις και όπως είχαν αποδεχθεί τα περισσότερα ΜΜΕ) ο ίδιος τα θύματά του. Είναι ακόμα εδώ, εκτίνει ποινή ισοβίων, το όνομά του συζητήθηκε πρόσφατα σε μια απόφαση του υπουργείου Δικαιοσύνης που θεωρήθηκε φωτογραφική για την αποφυλάκισή του, ο αδελφός του (και καταδικασμένος μαζί του για τους ίδιους λόγους) είχε αποδράσει και, γενικώς, η 17 Νοέμβρη διεκδικεί ακόμα πολιτική δικαίωση της δράσης της, οπαδούς και επιγόνους. Οταν μάλιστα η σκηνοθέτρια Πηγή Δημητρακοπούλου σε συνέντευξή της αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι την ενδιέφερε «πώς λειτουργεί η Δικαιοσύνη σε σχέση με την τρομοκρατία κι αυτούς που θεωρεί πολιτικά εχθρούς της», αν δεν κάνει μεροληπτική δήλωση υπέρ των τρομοκρατών, αποδεικνύει ότι έχει τρικυμία εν κρανίω. Εχει πολιτικά εχθρούς η Δικαιοσύνη; Δεν έπρεπε να καταδικαστούν οι αποδεδειγμένα δολοφόνοι;  

Με τα παραπάνω δεδομένα, ήταν ευνόητες οι αντιδράσεις, όχι μόνο των συγγενών των θυμάτων της τρομοκρατίας; Αλλά δεν έχει ξανασυμβεί σε έναν καλλιτεχνικό οργανισμό να αντιμετωπίσει έντονες κριτικές; Συζήτηση, διαφωνία, διάλογο, αυτά δεν επιζητούν οι καλλιτέχνες; Αν δεν μπορούν να τον κάνουν, ας αλλάξουν δουλειά.

Γράφτηκαν λοιπόν πολλά, ακούστηκαν έντονες διαμαρτυρίες, πολλοί υπενθύμισαν ότι καμία δεοντολογία ελευθερίας της έκφρασης δεν νομιμοποιεί το Εθνικό Θέατρο να δίνει λόγο, με άλλοθι την αισθητική, σε εχθρούς της πολιτικής διαφωνίας (την οποία οι τρομοκράτες καταδίκαζαν σε θάνατο). Αν όμως το Εθνικό Θέατρο ήταν πεισμένο ότι είχε δίκιο, έπρεπε να επιμείνει στην αρχική του απόφαση. Να συνεχίσει τις παραστάσεις και, αν η διεύθυνσή του θεωρούσε σοβαρές τις απειλές που λέγεται ότι είχε δεχτεί, να ζητήσει την προστασία της Αστυνομίας. Το κατέβασμα της παράστασης είναι δειλία. Και λειτουργεί προβοκατόρικα, ενισχύει την αντίληψη ότι η παράσταση λογοκρίθηκε – ενώ απλώς έπεσε θύμα της επιδεικτικής αδυναμίας του θεάτρου και των συντελεστών της να δικαιολογήσουν την επιλογή τους. Της επιδεικτικής αδυναμίας τους να ανταποκριθούν στους όρους ενός έντονου διαλόγου, μιας έντονης κριτικής.

Πνευματικοί άνθρωποι περιδεείς και άφωνοι.
Η φωτογραφία της σημερινής Ελλάδας.