[Αριστερά της Εδέμ] Νεοάστεγοι

Πριν από μέρες στην οδό Φερών της Βικτώριας ένα ζευγαράκι τριαντάρηδων Ελλήνων είχε καταλάβει μέρος της εισόδου μιας πολυκατοικίας με το πρόχειρο «νοικοκυριό» του. Κουβέρτες, τσάντες. Μίλησα μαζί τους. Μάλλον έπεσαν έξω σε πολλά, όπως εύκολα μπορείς να το πάθεις σήμερα. Οι ένοικοι και ιδιοκτήτες της πολυκατοικίας – αυτού του «κάθετου χωριού μέσα στην πόλη» όπως την όριζε ο Κωστής Παπαγιώργης – σιωπηλά είχαν συναινέσει στη μετεγκατάσταση των νέων. Ισως γνωρίζοντας πως το να βρεθείς άστεγος δεν είναι τόσο ακραίο πια ως σενάριο.   

Ο Ελληνας έχει θέμα με το σπίτι του. Τα πρώτα χρόνια του μεταπολέμου υπήρξε δείκτης ασφάλειας. Αλλά και αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα. Η Ελλάδα έβγαινε από πόλεμο και εμφύλιο. Ονειρα επενδύθηκαν στην απόκτηση ενός σπιτιού. Ολόκληρη η αγορά εξαρτήθηκε από το μέσο όνειρο. Μετά τη μεταπολίτευση το όνειρο διευρύνθηκε. Η άνοδος των μεσαίων στρωμάτων επέκτεινε τους όρους. Ακόμη και το εξοχικό ή η δεύτερη οικία έγιναν σχεδόν απαραίτητα. Προσφάτως, τα στοιχεία (RE/MAX Europe) έδειχναν ότι οι Ελληνες διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία σε ποσοστό 70%. Παρ’ όλα αυτά και η βαθιά κρίση που τείνει να πάρει μόνιμα χαρακτηριστικά, δεν θα άφηνε αλώβητο τούτο το πεδίο. Σε πρόσφατη έρευνα του Παρατηρητηρίου του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, το στοιχείο είναι τουλάχιστον ανησυχητικό. Στη λεγόμενη «χειριστική στεγαστική ανάγκη» βρίσκονται έως και 514.000 κάτοικοι της Αθήνας. Κοινώς, και ανάμεσα σε άλλα και πολλά συμπεράσματα τα οποία δημοσιοποιεί η έρευνα με τον τίτλο «Κοινωνική επισφάλεια και έλλειψη στέγης στην Αθήνα. Διαδρομές αποκλεισμού και ένταξης», η λεπτή γραμμή που χωρίζει αυτόν που διαμένει σε σπίτι από τον νεοάστεγο είναι εξαιρετικά λεπτή.

Με δραματικό τρόπο, πλάι στους άστεγους και σε αυτούς που διαβιούν σε ξενώνες ή σε προσωρινά καταλύματα έχουν αυξηθεί σημαντικά εκείνοι που απειλούνται να χάσουν τη στέγη για οικονομικούς ή άλλους λόγους. Ετσι, πλάι στην ευρύτερη επισφάλεια προστίθεται ακόμη μία μεταβλητή που θα καθορίσει προσεχώς μια νέα πραγματικότητα. Ο κοινωνικός ιστός ξεχαρβαλώνεται με ταχύτητα. Στα πατρικά σπίτια του ελληνικού μετακαπιταλισμού (θα) συνωστίζονται παλιές και νέες οικογένειες. Εξάλλου, περισσότεροι από τους μισούς Ελληνες στις ηλικίες 25-34 ζουν στο σπίτι των γονιών τους, σημείωνε η Eurostat μόλις τον Ιούνιο του 2015. Μια άλλη τάση είναι τα μικρά «κοινόβια», όπου ένα ή δύο μέλη ή ζευγάρια νοικιάζουν μεγάλα παλιά σπίτια του Κέντρου και μοιράζονται τα έξοδα. Και μια παράλληλη πραγματικότητα θα είναι η εικόνα της αρχής του σημερινού σημειώματος. Το πρόβλημα λύνεται μόνο πολιτικά. Οσο η πολιτική θα μπορεί ακόμη να αφορά τις νέες κοινωνίες και δεν θα εκτυλίσσεται ερήμην ή εναντίον τους.