Γιατί καίγεται το Βερολίνο να αλλάξει σελίδα η Ελλάδα

Η διαβεβαίωση ήταν κατηγορηματική: Η φράση του Σόιμπλε «είναι η υλοποίηση, ανόητε» δεν ειπώθηκε προσβλητικά για τον έλληνα Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα που ήταν στο ίδιο πάνελ στο Νταβός. Το μήνυμα όμως ήταν σαφές. «Υλοποίηση» είναι η λέξη-κλειδί για τον γερμανό υπουργό Οικονομικών όταν αναφέρεται στην ευρωζώνη, πόσω μάλλον στην Ελλάδα.

Τρία στάδια έχει ο ανηφορικός δρόμος της ελληνικής κυβέρνησης μέχρι το καλοκαίρι. Πρώτον, ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Δεύτερον, ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους. Τρίτον, συζήτηση για το χρέος.

Για τους θεσμούς, η πρώτη αξιολόγηση τυπικά δεν έχει αρχίσει ακόμη καθώς τα τεχνικά κλιμάκια που επρόκειτο να μεταβούν στην Αθήνα στις 18 Ιανουαρίου δεν έχουν τα δεδομένα που διαμορφώνουν τη βάση αξιολόγησης. Αλλά και όταν ξεκινήσει η αξιολόγηση, η απαίτηση από την κυβέρνηση είναι όχι μόνο να αποφασιστούν τα προαπαιτούμενα αλλά και να υλοποιηθούν. Αυτό ισχύει πρωτίστως για τη μεταρρύθμιση του Ασφαλιστικού.

Οι εταίροι είναι ενήμεροι για τις δυσκολίες που έχει η κυβέρνηση. Αλλά η Αθήνα είναι εκείνη που καθορίζει την ταχύτητα υλοποίησης του Μνημονίου λένε στα «ΝΕΑ» υψηλόβαθμες πηγές του υπουργείου Οικονομικών στο Βερολίνο. Η αισιόδοξη πρόβλεψη είναι ότι η αξιολόγηση θα ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη Μαρτίου. Αλλες εκτιμήσεις την τοποθετούν στα τέλη της άνοιξης. Θεωρούν ότι εξαρτάται από το πότε χρειάζεται η κυβέρνηση λεφτά, π.χ. τον Ιούλιο πρέπει να επιστρέψει στην ΕΚΤ ένα ποσό 2 και πλέον δισ. ευρώ. Και χωρίς την αξιολόγηση δεν πρόκειται να υπάρξει εκταμίευση της επόμενης δόσης. Αγνωστο είναι αν η επόμενη δόση θα δοθεί εφάπαξ. Πιθανότερο είναι να σπάσει σε υποδόσεις, όπως και η πρώτη.

Ασαφές το Μνημόνιο χρήζει διευκρινίσεων

Τόσο για την πρώτη αξιολόγηση όσο και για τα επόμενα βήματα στο Βερολίνο πιστεύουν ότι το Μνημόνιο σε πολλά σημεία είναι ασαφές και πρέπει να διευκρινιστούν. Θα πρέπει να διαμορφωθεί κοινή γραμμή μεταξύ της Κομισιόν που είναι παραδοσιακά χαλαρότερη και του ΔΝΤ που είναι αυστηρότερο στις μεταρρυθμίσεις και στους υπολογισμούς. Παράδειγμα: η Κομισιόν φέρεται να δέχεται την ελληνική πρόταση να μειωθούν μόνο οι συντάξεις των νέων συνταξιούχων. Αλλά το ΔΝΤ εκτιμά ότι δεν βγαίνουν τα νούμερα αν δεν μπει μαχαίρι και στους παλιούς. Επίσης το Μνημόνιο δεν προσδιορίζει τι θα συμβεί με τη δικαστική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου το 2012 που έκρινε αντισυνταγματικές τις μειώσεις των συντάξεων. Το ΔΝΤ και οι εταίροι περιμένουν από την ελληνική κυβέρνηση ισοδύναμα μέτρα για το κενό που δημιουργεί αυτή η απόφαση.

Βιωσιμότητα του χρέους χωρίς µέτρα ελάφρυνσης

Η μεταρρύθμιση του Ασφαλιστικού μαζί με τους δημοσιονομικούς στόχους είναι καθοριστικής σημασίας και για το δεύτερο βήμα, την ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους. Αυτή είναι προϋπόθεση της τελικής διαπραγμάτευσης για το χρέος. Με τον ESM έχει αλλάξει και το μοντέλο προσδιορισμού της βιωσιμότητας του χρέους. Γίνεται με βάση όχι το συνολικό ύψος του χρέους, αλλά την επιβάρυνση των τοκοχρεολυσίων που δεν πρέπει να υπερβαίνει το 15% στον ετήσιο προϋπολογισμό. Στον υπολογισμό αυτό συμφωνεί και το ΔΝΤ. Με δεδομένα τα χαμηλά επιτόκια που έχει το χρέος της Ελλάδας και με την επίτευξη του στόχου των πρωτογενών πλεονασμάτων, μπορεί η ανάλυση βιωσιμότητας να καταλήξει στην εκτίμηση ότι δεν θα απαιτηθούν πρόσθετα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους.

Είναι και αυτός ένας από τους λόγους για τους οποίους στο Βερολίνο επείγονται η Ελλάδα να αλλάξει σελίδα. Στο πλευρό των Γερμανών βρίσκονται και οι Γάλλοι που ζητούν «ένα προς ένα» εφαρμογή της απόφασης των ηγετών της ΕΕ τον Ιούλιο.

Η υλοποίηση του Μνημονίου είναι ζήτημα αξιοπιστίας για την ευρωζώνη. Από τον Μάρτιο, όταν θα βγει και η Κύπρος από το Μνημόνιο, η Ελλάδα θα είναι η μόνη χώρα της ευρωζώνης σε πρόγραμμα μέχρι το 2018. Αν δεν το υλοποιήσει για να επιστρέψει στις αγορές, η εξάρτησή της θα γίνει μόνιμη. Με ένα τέταρτο πρόγραμμα που ούτε να το σκέφτονται δεν θέλουν στο Βερολίνο.

Η στήριξη για το Προσφυγικό
Στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών δεν βλέπουν καμία σύνδεση του Μνημονίου με τη στήριξη της Ελλάδας για το κόστος της προσφυγικής κρίσης, η οποία μπορεί να γίνει εκτός πλαισίου του Μνημονίου.

Η γνωριμία Σόιμπλε – Κυριάκου
Το Βερολίνο θα αποφύγει οποιαδήποτε κίνηση θα μπορούσε να εκληφθεί ως ανάμειξη σε εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Ο Σόιμπλε γνώρισε τον νέο πρόεδρο της ΝΔ την εποχή που ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και αποκόμισε πολύ θετική εντύπωση. Αλλά η διαπραγμάτευση γίνεται αποκλειστικά και μόνον με την εκλεγμένη κυβέρνηση.