Υπόθεση Φοίβου: Όταν οι γονείς χρησιμοποιούν τα παιδιά ως αντικείμενα

Η απαγωγή του μικρού Φοίβου από τον πατέρα του, δυστυχώς, δεν είναι η μόνη. Κατά καιρούς έχουν δει το φως της δημοσιότητας υποθέσεις που έχουν συγκλονίσει, ιστορίες που δείχνουν πως κάποιοι γονείς χρησιμοποιούν τα παιδιά τους ως αντικείμενα, ως λάφυρα, προκειμένου να πετύχουν το στόχο τους, που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η εκδίκηση.

«Η περίπτωση, βέβαια, της Χαλκιδικής είναι διαφορετική, αφού το κυρίαρχο στοιχείο της είναι η ανθρωποκτονία και όχι η χρησιμοποίηση του παιδιού για να πληγωθεί η σύντροφος», εξηγεί ο επίκουρος καθηγητής συμβουλευτικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Θεόδωρος Γιοβαζολιάς.

Ήταν απόγευμα Δευτέρας, στις 20 Σεπτεμβρίου του 1999, όταν ένα από τα πιο φρικτά εγκλήματα στη χώρα μας, με θύματα τρία ανήλικα αγόρια και δράστη τον πατέρα τους, λάμβανε χώρα στη Κρήτη.

Ο Γιώργος Μεταξάκης, ο οποίος ήταν σε διάσταση με τη σύζυγό του, εκείνο το απόγευμα πήρε με το αυτοκίνητο τα τέσσερα παιδιά του – την 12χρονη κόρη του και τους τρεις γιους του 10, 4 και 2 ετών – και πήγαν στον Αλμυρό ποταμό.

Τότε, ξαφνικά, αφού έδεσε τα χέρια του κοριτσιού στο λεβιέ των ταχυτήτων, ώστε να μην μπορεί να κουνηθεί, οδήγησε τα τρία αγόρια στην όχθη όπου και τα πέταξε το ένα μετά το άλλο στα κρύα νερά του ποταμού.

Τα τρία ανήλικα παιδιά πνίγηκαν ενώ εκείνος πήρε το αυτοκίνητο και κατευθύνθηκε προς την περιοχή Μοχός Ηρακλείου, όπου και εγκατέλειψε το 12χρονο τότε κορίτσι.

Ο δράστης συνελήφθη την επόμενη μέρα, παρόλο που προσπάθησε να διαφύγει στα βουνά του Λασιθίου. Κι ενώ αρχικά απέδωσε το θάνατο των παιδιών του σε ατύχημα, στο τέλος ομολόγησε πως ο ίδιος τα σκότωσε για να εκδικηθεί την εν διαστάσει σύζυγό του. Στο ημερολόγιό του, μάλιστα, ο Μεταξάκης έγραφε πως αγαπά τα παιδιά του αλλά η σύζυγός του τού τα στερεί. «Εσύ φταις για όλα. Όταν πεθάνω, να με θάψετε μαζί τους».

Όπως επισημαίνει η κοινωνιολόγος και διδάσκουσα στο τμήμα ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Λάουρα Αλιπράντη, δυστυχώς όλο και πιο συχνά βλέπουμε γονείς (κυρίως τον πατέρα), που για διάφορους λόγους – ψυχικές διαταραχές, κοινωνική και οικογενειακή κατάσταση –, χρησιμοποιούν τα παιδιά τους ως αντικείμενα εκδίκησης, ως ενδιάμεσο κρίκο για να επιβληθεί ο ένας στον άλλο.

«Στοιχεία της προσωπικότητας, όπως είναι η δυσκολία ρύθμισης των συναισθημάτων, δυσκολία ελέγχου του θυμού, μπορούν σε ένα τέτοιο άτομο να υποκινήσουν μία συμπεριφορά που στο ευρύ κοινό φαίνεται παράλογη.

Οι γονείς που δε διστάζουν να χρησιμοποιήσουν τα παιδιά τους είναι άνθρωποι που έχουν νοιώσει ότι ο έλεγχος που είχαν πάνω στο σύντροφό τους έχει χαθεί. Και έχοντας μια διαστρεβλωμένη αντίληψη, προσπαθούν να επανακτήσουν τον έλεγχο αυτό», εξηγεί ο κ Γιοβαζολιάς.

Μάλιστα, όπως τονίζει, στη βιβλιογραφία έχουν καταγραφεί τέτοιες συμπεριφορές τους πρώτους μήνες μετά από το χωρισμό του ζευγαριού.

«Όταν η θεωρούμενη προσπάθεια – με τη χρησιμοποίηση των παιδιών – να ξανακερδίσουν το έτερον ήμισυ αποτύχει, τότε, σε πολλές περιπτώσεις η κατάληξη είναι τραγική, αφού κάποιοι γονείς δε διστάζουν ακόμη και να σκοτώσουν το παιδί τους, για να εκδικηθούν και να πονέσουν τη σύντροφο».

Πάντως, όπως προσθέτει ο επίκουρος καθηγητής συμβουλευτικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, στο 70 – 80% των περιπτώσεων, σύμφωνα με έρευνες, έχουν υπάρξει σημάδια που προειδοποιούσαν για τέτοιες ακραίες συμπεριφορές, όπως απειλές προς τη σύντροφο, υπερβολική ελεγκτική συμπεριφορά, ενδεχομένως με τη μορφή ζήλιας.

«Από την εποχή της Μήδειας έως σήμερα, διαπιστώνεται ότι τα παιδιά αποτελούν μια ευάλωτη κοινωνική και πληθυσμιακή κατηγορία», σημειώνει η καθηγήτρια Εγκληματολογίας και τέως Αντιπρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου, Βάσω Αρτινοπούλου.

Όπως υπογραμμίζει, οι απαγωγές παιδιών από γονέα για λόγους εκδίκησης προς τον/τη σύντροφο αποτελούν και σημερινό φαινόμενο.

«Οι όποιες ανεπάρκειες των γονέων στη διαχείριση των εσωτερικών και εξωτερικών συγκρούσεων, η όποια αδυναμία διαχείρισης των συναισθημάτων του θυμού, της ζήλιας, της οργής, του μίσους και της εκδίκησης από την πλευρά των γονέων που οδηγεί στο να μεταχειρίζονται τα παιδιά ως ιδιοκτησία τους και αντικείμενα εκμετάλλευσης είναι εγκληματική. Θυματοποιούνται τα ίδια τα παιδιά και εμμέσως προσβάλλεται και ο πολιτισμός μας. Τα κίνητρα αυτών των γονέων δε διαφέρουν από εκείνα της Μήδειας ως προς το είδος, παρά μόνο ως προς την ένταση».