[Πίσω από τη βιτρίνα] Είναι ο εκλογικός νόμος, ανόητε!

O Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε τους νέους τομεάρχες στη Νέα Δημοκρατία και τα παγωμένα χείλη κάποιων κεντρώων μειδίασαν για πρώτη φορά εδώ και δύο εβδομάδες. Ναι, η Νέα Δημοκρατία δεν έπαψε να διαθέτει στελέχη που εκπροσωπούν το συντηρητικό ακροατήριο της κοινωνίας και κάποιοι βρήκαν τα επιχειρήματα για την πρώτη γραμμή άμυνας στον τυφώνα Κυριάκο. Διαβάζεται και ως ετεροπροσδιορισμός: οι άλλοι είναι δεξιοί κι εμείς οι αυθεντικά προοδευτικοί.

Είναι πράγματι έτσι; Η συζήτηση αφορά κυρίως Το Ποτάμι. Η εκλογή Μητσοτάκη επιτάχυνε τις εσωκομματικές διεργασίες σε ένα κόμμα που έδειχνε να μεταθέτει στον χρόνο τη συζήτηση για το στίγμα και την πολιτική του στρατηγική. Τα ψέματα τελειώνουν με το συνέδριο του κόμματος στα τέλη Φλεβάρη, ο ίδιος ο Σταύρος Θεοδωράκης πάντως φαίνεται να απορρίπτει τα προσκλητήρια Γεννηματά και Βενιζέλου και να προτιμά την αυτόνομη πορεία στον φιλελεύθερο μεταρρυθμιστικό χώρο, σε έναν συμπληρωματικό ρόλο στη Νέα Δημοκρατία, που σύμφωνα με την κυρίαρχη ανάλυση θα μπει σταδιακά σε μια τροχιά εξουσίας. Αυτό δεν βρίσκει σύμφωνους τους πάντες μέσα στο κόμμα και η κριτική αποκτά υπαρξιακά χαρακτηριστικά: «Μπορούμε να επιβιώσουμε πολιτικά μόνοι;».

Μια άλλη ανάγνωση λέει ότι ένα μικρό κόμμα για να επιβιώσει πολιτικά, θα πρέπει να οξύνει τις γωνίες του αντιπολιτευτικού του λόγου, να πάρει ρίσκα, να είναι πιο ευέλικτο, να βρεθεί στο άκρο του αντιπολιτευτικού λόγου. Ο Θεοδωράκης θέλει να υπηρετήσει αυτό το υπόδειγμα, με αιχμή τις μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση και στον κρατισμό, κι εκεί δημιουργεί ένα πεδίο σύγκρουσης με το ΠΑΣΟΚ και το παρελθόν του. Είναι ένας εύσχημος τρόπος για να απαντήσει αρνητικά στο προσκλητήριο ενότητας του χώρου. Ταυτόχρονα όμως θέλει να αποφύγει και τη σύγκρουση στο πεδίο των κομματικών μηχανισμών, εκεί όπου αντιλαμβάνεται ότι η μάχη, όποτε κι αν δοθεί, θα είναι εναντίον του.

Η θεωρία των συμπληρωματικών κομμάτων στον δρόμο της εξουσίας λειτούργησε υποδειγματικά στο δίδυμο ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, εκεί όμως οι αφετηρίες ήταν διαφορετικές, αφού τα κόμματα απευθύνονταν σε ξεχωριστά ιδεολογικά ακροατήρια. Ο αντιμνημονιακός λόγος τοποθέτησε τις ράγες στο τρενάκι της εξουσίας και το πρότζεκτ πέτυχε δύο φορές. Στην άλλη περίπτωση, ο συνδετικός μανδύας είναι οι μεταρρυθμίσεις, το ιδεολογικό ακροατήριο είναι όμως όμορο.

Οπως πάντα, ο χρόνος στην πολιτική είναι το κρίσιμο μέγεθος, όμως κυρίαρχη μεταβλητή σε αυτή την εξίσωση είναι ο εκλογικός νόμος. Ο Τσίπρας έχει εκφράσει την πρόθεση να τον αλλάξει προς το αναλογικότερο, ενώ ο Μητσοτάκης, στις συζητήσεις που είχε μέσα στην εβδομάδα με τους πολιτικούς αρχηγούς, δεν έδειξε αρνητικός στο χαμήλωμα του μπόνους των 50 εδρών. Με την υποσημείωση ότι βλέπει τις αλλαγές στο εκλογικό σύστημα ως κομμάτι της συνταγματικής μεταρρύθμισης. Μια τέτοια αλλαγή ωστόσο ψηλώνει τον πήχη για τις αυτοδυναμίες και επαναφέρει εκ νέου τον μονόδρομο των συνεργασιών. Εκεί ίσως κρύβεται και το κλειδί των εξελίξεων στον χώρο του Κέντρου.