[Διαστάσεις] Ενα σκοτεινό κεφάλαιο

Εδώ και λίγα χρόνια, και κυρίως από τότε που ξέσπασε η χρηματοπιστωτική κρίση, ο πλανήτης έχει καταληφθεί από τη μόδα των παράλληλων νομισμάτων. Από το έουσκο στη Χώρα των Βάσκων μέχρι το πάλμας στη Βραζιλία, κι από τη λίρα του Μπρίξτον σε μια περιοχή του Λονδίνου μέχρι την γκονέτ στη Λυών, υπολογίζεται ότι κυκλοφορούν σε όλο τον κόσμο κάπου πέντε χιλιάδες τοπικά νομίσματα. Χρησιμεύουν κυρίως για την τόνωση των τοπικών οικονομιών (και καμιά φορά για την ενίσχυση των εθνικών ταυτοτήτων). Και δεν υποκαθιστούν το εθνικό ή περιφερειακό νόμισμα, απλώς το συνοδεύουν, συνήθως με αναλογία 1:1.

Οταν, την επομένη του δημοψηφίσματος του καλοκαιριού, ο Γιάνης Βαρουφάκης παρουσίασε στην κυβέρνηση το σχέδιό του για τη χρήση IOU, ήξερε πολύ καλά ότι δεν μιλούσε για ένα αθώο παράλληλο νόμισμα που θα βοηθούσε τον φούρναρη ή τον φαρμακοποιό της γειτονιάς, αλλά για το πρώτο αποφασιστικό βήμα προς το Grexit. Oταν ο Παναγιώτης Λαφαζάνης πρότεινε σε κυβερνητική σύσκεψη να γίνει εισβολή στο Νομισματοκοπείο και να κατασχεθούν 22 δισεκατομμύρια ευρώ για την πληρωμή των μισθών και των συντάξεων, ήξερε ότι την επόμενη ημέρα η Ελλάδα θα βρισκόταν αυτομάτως εκτός Ευρώπης. Τότε είχαμε θεωρήσει αυτές τις ιδέες ελαφρώς γραφικές. Είχαμε γελάσει με το τηλεοπτικό σποτ της Λαϊκής Ενότητας όπου ένα ταξί πηγαίνει τον Λαφαζάνη στο Νομισματοκοπείο. Αλλά τα πράγματα ήταν πολύ πιο σοβαρά απ’ ό,τι νομίζαμε. Oπως δηλώνει ο ίδιος ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, χρειάστηκε να ζητήσει τη βοήθεια κορυφαίων πολιτειακών και πολιτικών παραγόντων για την κατασκευή ενός «τείχους προστασίας».

Θα περίμενε κανείς ότι οι άνθρωποι που παραλίγο να πάρουν στον λαιμό τους αυτόν τον τόπο, όπως και ο Πρωθυπουργός που τους επέλεξε και τους έδειξε εμπιστοσύνη, θα έδιναν κάποιες εξηγήσεις. Δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Οι πρώτοι πέρασαν αμέσως στην επίθεση, κατηγορώντας τον Τσίπρα και τον στενό επιτελικό του κύκλο για διακίνηση αθλιοτήτων και μιλώντας – αυτοί! – για «παρακράτος». Ο δεύτερος τηρεί σιγήν ιχθύος. Ομως μια χώρα με σκοτεινά κεφάλαια είναι μια χώρα αδύναμη. Ευάλωτη. Και ανασφαλής.