[Ευρωπαϊκό όνειρο] Νέο τραπεζικό τοπίο στην ΕΕ

Με την έναρξη του νέου έτους η Ευρωπαϊκή Ενωση μπήκε σε νέα περίοδο λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος. Από την 1η Ιανουαρίου άρχισαν να ισχύουν πλήρως  οι ρυθμίσεις/μηχανισμοί για τη διάσωση και εκκαθάριση των τραπεζών (Bank Recovery and Resolution Directive – BRRD, SRB κ.ά.). Ετσι προστίθεται ένας δεύτερος πυλώνας στην οικοδόμηση της τραπεζικής ένωσης μετά την έναρξη λειτουργίας του ενιαίου εποπτικού μηχανισμού από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Με τις νέες ρυθμίσεις το κόστος για τη διάσωση των τραπεζών δεν θα το φέρουν πλέον οι φορολογούμενοι αλλά οι μέτοχοι, ομολογιούχοι και ενδεχομένως οι καταθέτες (θα γίνεται με άλλα λόγια κούρεμα καταθέσεων εάν οι συνθήκες το επιβάλλουν). Η τραπεζική ένωση όμως για να ολοκληρωθεί χρειάζεται και τον τρίτο πυλώνα – ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης/εγγύησης των τραπεζικών καταθέσεων – καθώς τα υπάρχοντα σήμερα συστήματα λειτουργούν σε εθνικό επίπεδο. Αλλά και στο πεδίο αυτό μπορεί να σημειωθούν σημαντικές εξελίξεις μέσα στο 2016. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει μια δέσμη μέτρων για την ολοκλήρωση της ΟΝΕ στα οποία περιλαμβάνεται και ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης των καταθέσεων καθώς και (α) η θέσπιση εθνικών Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας τα οποία θα παρακολουθούν και θα αξιολογούν τις πολιτικές και επιδόσεις στον τομέα της ανταγωνιστικότητας και θα κάνουν σχετικές προτάσεις σε κυβερνήσεις και ΕΕ, (β) η θέσπιση ενός ανεξάρτητου Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (Fiscal Board) το οποίο, αν και αρχικώς με συμβουλευτικές αρμοδιότητες, προορίζεται να εξελιχθεί στο Ευρωπαϊκό Υπουργείο Οικονομικών και (γ) η ενιαία εκπροσώπηση της ευρωζώνης στους διεθνείς οικονομικούς θεσμούς και κυρίως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στο οποίο σήμερα η κάθε μία χώρα εκπροσωπείται ξεχωριστά, με αποτέλεσμα η συλλογική φωνή της Ευρώπης να είναι ιδιαίτερα ασθενής.

Οι προτάσεις αυτές και ιδιαίτερα αυτή για το σύστημα ασφάλισης των καταθέσεων προκαλούν ισχυρές αντιδράσεις ιδιαίτερα από χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία κ.ά., αν και το τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τις έχει πολιτικά στηρίξει. Οι προτάσεις αυτές ανοίγουν μια νέα μεγάλη διαπραγμάτευση για τη μελλοντική μορφολογία της ΟΝΕ. Προσφέρουν έτσι σημαντικές ευκαιρίες και στην ελληνική πλευρά να προωθήσει τις  θέσεις της πάνω στο κρίσιμο ζήτημα σε συμμαχία με άλλες χώρες-μέλη (Γαλλία, Ιταλία και όχι μόνο). Με την προϋπόθεση ότι η ελληνική πλευρά ενδιαφέρεται να αξιοποιήσει την ευκαιρία που προσφέρεται. Γιατί μέχρι σήμερα, ενώ κυβέρνηση και ΣΥΡΙΖΑ συνολικά διακηρύσσουν ότι «θέλουν να αλλάξουν την Ευρώπη», δεν έχουν παρουσιάσει ούτε ένα ολοκληρωμένο  κείμενο με συγκεκριμένη δέσμη προτάσεων για τον σκοπό αυτόν. Οι διακηρύξεις παραμένουν στα λόγια.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών