[Αστάθμητος παράγων] Θα την τσακίσω εγώ τη νοσταλγία σου

^«Εσύ είσαι με τους Μπιτλς ή με τους Ρόλινγκ Στόουνς;» με ρώτησε προ πενταετίας μια κοπελίτσα, ετών δεκαεπτά. Εμεινα άναυδος. «Οι Μπιτλς διαλύθηκαν είκοσι και βάλε χρόνια προτού γεννηθείς! Οι Στόουνς – κι ας έκαναν μέχρι πρόσφατα περιοδείες – μεσουράνησαν κατά τη δεκαετία του ’60! Τους άκουγαν οι γονείς σου στα νιάτα τους». «Τους ακούμε κι εμείς». «Δεν έχετε τίποτα πιο καινούργιο να ακούσετε;». «Εχουμε. Την Εϊμι Γουάινχαουζ. Τη μετεμψύχωση της Τζάνις Τζόπλιν».

Θυμάμαι το εξώφυλλο ενός άλμπουμ της Τζάνις Τζόπλιν στη βιτρίνα του δισκάδικου κάτω απ’ το σπίτι μου, ανάμεσα στη «Ρεζέρβα» του Σαββόπουλου και στο «Wall» των Πινκ Φλόιντ. Ηταν 1980. Ενα βινύλιο κόστιζε 200 δραχμές, όσο περίπου και το εβδομαδιαίο χαρτζιλίκι μας. Ενα στα δύο Σάββατα καταλήγαμε από τα ράφια στο ταμείο και αγοράζαμε ό,τι μας είχε θέλξει περισσότερο. Το ραδιόφωνο έκανε τη δουλειά του – οι δισκογραφικές εταιρείες είχαν, την Κυριακή το μεσημέρι, διαφημιστικές εκπομπές και παρουσίαζαν τις πρόσφατες κυκλοφορίες τους. Ο θρυλικός Γιάννης Πετρίδης επιχειρούσε συχνές αναδρομές στα 50s, στις απαρχές του ροκ εν ρολ.

Τοποθετούσαμε τον δίσκο στο πικάπ, η βελόνα κυλούσε στις ράγες, τα τραγούδια μάς μάγευαν, μαθαίναμε αγγλικά διαβάζοντας τους στίχους. «Θα μου δώσεις τον Λου Ριντ σε κασέτα;». «Τον ανταλλάσσω με τα Απαγορευμένα Ρεμπέτικα». Στα χακί σακίδια που κρατάγαμε ως μαθητές γράφαμε με μαρκαδόρο ονόματα συγκροτημάτων. Τα σχολεία διχάζονταν ανάμεσα σε ροκάδες και καρεκλάδες, οπαδούς δηλαδή της ποπ και της ντίσκο. Η μουσική που άκουγες σε χαρακτήριζε περισσότερο από την ποδοσφαιρική ομάδα που υποστήριζες. Οσο για τις πολιτικές νεολαίες, έπρεπε να ‘σαι ιδιαίτερα παρωχημένος για να παθιάζεσαι με την ΚΝΕ και ασυγχώρητα φλώρος για να ανήκεις στη γαλάζια γενιά της Νέας Δημοκρατίας.

Την επόμενη δεκαετία, το βινύλιο εκτοπίστηκε από τα CD. Κι έπειτα ήρθε το Διαδίκτυο και τα σάρωσε όλα. Οι δισκοθήκες σήμερα αραχνιάζουν και τα CD που δίνουν οι εφημερίδες καταλήγουν να κρέμονται με σπάγκους στα μπαλκόνια για να διώχνουν τα περιστέρια. Ο,τι γουστάρεις πλέον να ακούσεις το κατεβάζεις ψηφιακά. Ή μπαίνεις στο YouTube και το βρίσκεις σε δευτερόλεπτα.

Ευλογημένη η τεχνολογία, το ερώτημα ωστόσο τίθεται αδυσώπητο: γιατί η εποχή μας δεν έχει το δικό της soundtrack; Γιατί ο κόσμος – κι ας πηγαίνει σε συναυλίες κι ας κυκλοφορεί με τα ακουστικά στα αφτιά – δεν παθιάζεται με καινούργια τραγούδια; Δεν περιμένει πώς και πώς πότε θα ξαναβγάλει δίσκο ο Φοίβος Δεληβοριάς; Δεν θυμάται καν τα ποπ – λαϊκά σουξέ του περασμένου καλοκαιριού; Γιατί στα μπουζούκια το κέφι απογειώνεται μονάχα όταν οι τραγουδιστές επιστρέφουν στα παλιά και επανεκτελούν για εκατομμυριοστή φορά Στέλιο και Στράτο, Τσιτσάνη και Χιώτη;

Κατά τον 20ό αιώνα, στο δεύτερο ιδίως μισό του, η μουσική που απευθυνόταν στους καθημερινούς ανθρώπους – και όχι στους μυημένους – γνώρισε πρωτοφανή άνθηση. Το ταλέντο ξεχείλισε από παντού. Κεφάλαια επενδύθηκαν γενναιόδωρα σε στιχουργούς και συνθέτες. Οι ιππότες της εποχής κρατούσαν όχι ξίφη αλλά ηλεκτρικές κιθάρες ή μπουζούκια. Οι Δουλτσινέες χόρευαν μπλουζ ή τσιφτετέλια, ξυπόλητες επάνω στα τραπέζια. Ο κύκλος μοιραία κάποτε έκλεισε. Ποτιζόμαστε πλέον από τα απόνερα του Λένον και του Χατζιδάκι. Και τα παιδάκια μας ακόμα ακούνε «Λιλιπούπολη» και «Συνννεφούλα»…

Αποστρέφομαι τη νοσταλγικότητα ως στάση ζωής. Αρνούμαι ότι οι κοινωνίες στερεύουν ποτέ από έμπνευση. Πως οι νεότεροι δεν έχουν άλλη επιλογή από το να προσκυνούν τα ιερά τέρατα του παρελθόντος. Δεν είναι – λέω – το σημερινό τοπίο γυμνό. Το βλέμμα μας θολώνει απλώς απ’ τον καταιγισμό εικόνων, τα αφτιά μας βουίζουν από τους αντίλαλους.

Αγοράστε τον δίσκο ενός καινούργιου τραγουδοποιού. Τη συλλογή ενός νέου ποιητή. Τα διηγήματα κάποιου πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα. Ακούστε, διαβάστε, αφεθείτε στην τέχνη τους, δίχως να ψάχνετε τον μίτο που τους συνδέει με τους προπάτορες. Χωρίς να κάνετε άδικες και άσκοπες συγκρίσεις με ό,τι ένδοξο έχει προηγηθεί. Αφήστε τους να σας οδηγήσουν στο μέλλον.

Καλή χρονιά!