[Αριστερά της Εδέμ] Το δέντρο

Λες και στο ίδιο τετράγωνο και σε απόσταση λίγων μέτρων μια εικόνα αποτύπωνε το έτος που εκπνέει. Μια ομάδα αντιεξουσιαστών είχε κρεμάσει πορτοκαλί σωσίβια και κουβέρτες στο χριστουγεννιάτικο δέντρο του Συντάγματος επιχειρώντας να υπενθυμίσει – με την δική της οπτική – το μεγάλο προσφυγικό δράμα που συνεχίζει να εκτυλίσσεται στις εισόδους της Ευρώπης. Λίγο πιο κάτω, ο μέσος Νεοέλληνας κατηφόριζε την Ερμού για μερικά ψώνια. Για την ακρίβεια, εκείνος που επέλεξε να ξοδέψει μέρος του δώρου (αν ήταν ακόμη εργαζόμενος και δη ιδιωτικός υπάλληλος) για κάποιο δευτερεύοντα λόγο και όχι για να πληρώσει την Εφορία. Η πρώτη εικόνα θύμιζε – έστω και με την ελιτίστικη χροιά των κλειστών ακτιβισμών – το νέο πρόσωπο του κόσμου. Το δράμα του πολέμου σε χώρες όπως η Συρία, τη λύση που πρέπει να δοθεί με τον ISIS, τις ροές των προσφύγων, το νέο πλήθος που συνωστίζεται για μια καλύτερη τύχη σε βάρκες και μελλοντικά μέρος του θα αποτελεί τη νέα κοινωνική συνοχή. Η εικόνα θύμιζε και κάτι ακόμη: έχοντας περιφρουρήσει το κεκτημένο σου, έχεις την πολυτέλεια να μιλάς και για το κεκτημένο των άλλων. Πάνω στο σύμβολο της όποιας δυτικής σταθερότητας, δηλαδή το δέντρο του Συντάγματος, μπορείς να εικονοποιείς, έστω και τελετουργικά, το δράμα του διπλανού σου. Ακόμη.

Η δεύτερη εικόνα, πάλι, είχε κάτι απ’ το πείσμα του Νεοέλληνα να θυμηθεί τον εαυτό του προ 2009. Οχι, η αγοραστική δύναμη δεν είναι από μόνη της ασφαλές κριτήριο ευμάρειας και σταθερότητας. Και πολύ περισσότερο σε μια χώρα όπου κινητήρια δύναμη της αγοράς είναι οι συνταξιούχοι. Παρ’ όλα αυτά και παρά το γεγονός πως ο τζίρος των μαγαζιών ήταν μειωμένος φέτος τον Δεκέμβριο κατά 8,3% σε σχέση με το 2014, είδαμε μια δέσμη φωτός αυτές τις ημέρες με προοπτική τη μικρή ανάταξη που θα σημειωθεί μετά τον Μάιο του 2016 όπως λένε οι σοβαροί αναλυτές.

Η Ελλάδα του στολισμένου με τα σωσίβια δέντρου και της ημι-γεμάτης Ερμού είναι οι δύο όψεις και της σημερινής Ευρώπης. Ο χρόνος που εκπνέει ήταν ο πρώτος που με τέτοια ορμή και μαζικότητα πλήθη διεκδικούν σπίτι, ζωή και νέα πατρίδα. Ο χρόνος πάντως που εκπνέει ήταν και αυτός που παρά το οικονομικό φόντο διατήρησε και εδώ τη βασική ραχοκοκαλιά των συλλογικών συνηθειών μιας δυτικής χώρας. Το δέντρο που εμείς αποδομούμε ή μετατρέπουμε σε σύμβολο ενός δράματος για κάποιον άλλο είναι το επίδικο της δικής του ζωής. Το δέντρο του Συντάγματος δεν είναι πολυτέλεια. Είναι υπενθύμιση ενός κάποιου κεκτημένου που οφείλουμε να διαφυλάξουμε.