Εκλογές – τεστ για τον τσαβισμό

Eν μέσω κλίματος πόλωσης οι πολίτες της Βενεζουέλας προσέρχονται αύριο στις κάλπες για να εκλέξουν το νέο τους Κοινοβούλιο, με την οικονομική ύφεση να κυριαρχεί και να απειλεί με ήττα το κυβερνών κόμμα, τους Σοσιαλιστές του προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Η αντιπολίτευση ελπίζει στην πρώτη κοινοβουλευτική της νίκη έπειτα από 16 χρόνια. Μία νίκη που – αν έρθει – θα οφείλεται περισσότερο στην απογοήτευση των ψηφοφόρων, παρά στη δυναμική όσων αντιτίθενται στην κυβέρνηση.

Το κίνημα του τσαβισμού – από τον ιδρυτή του, τον αποβιώσαντα πρόεδρο Ούγκο Τσάβες – αντιμετωπίζει τη λαϊκή οργή λόγω μεγάλων ελλείψεων αγαθών, από φάρμακα έως τρόφιμα, και τον χειρότερο πληθωρισμό στον πλανήτη. Πιθανή ήττα του τσαβισμού στις αυριανές βουλευτικές εκλογές θα δώσει στην αντιπολίτευση τη δυνατότητα να αμφισβητήσει την εξουσία του Μαδούρο λίγο καιρό μετά την ήττα των περονιστών στην Αργεντινή και την ανάδειξη στην προεδρία του κεντροδεξιού Μαουρίσιο Μάκρι.

Αν ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης εξασφαλίσει την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο των 167 εδρών, η χώρα αναμένεται να βυθιστεί σε πολιτική κρίση λόγω των αυξημένων εξουσιών του Μαδούρο, με τον οποίο θεωρείται βέβαιη η σύγκρουση. Η προεκλογική περίοδος έδωσε τον τόνο για το τι μπορεί να επακολουθήσει. Ανταλλάχθηκαν βαριές βρισιές αλλά και πυροβολισμοί.

Ο Μαδούρο προειδοποίησε τους Βενεζουελάνους να μην προδώσουν τον Τσάβες ψηφίζοντας την αντιπολίτευση, την οποία χαρακτήρισε «ελιτίστικη κλίκα που έχει την υποστήριξη των ΗΠΑ και θέλει να καταργήσει τα κοινωνικά προγράμματα». Μάλιστα προειδοποίησε: «Φανταστείτε να αποκτήσουν τον έλεγχο της Βουλής. Δεν θα το επιτρέψω, το ορκίζομαι, δεν θα αφήσω κανέναν να μου δέσει τα χέρια. Θα κατέβω στους δρόμους μαζί σας». Ο πρώην οδηγός λεωφορείου και αρχισυνδικαλιστής εξελέγη στην προεδρία το 2013 μετά τον θάνατο του Τσάβες από καρκίνο.

Η Βενεζουέλα είναι πετρελαιοπαραγωγός χώρα, μέλος του ΟΠΕΚ, αλλά η δυσαρέσκεια μεταξύ των φτωχών πολιτών, που παραδοσιακά αποτελούσαν τη βάση της αριστερής κυβέρνησης, είναι πλέον έντονη καθώς οι πολίτες πρέπει να περιμένουν σε μεγάλες ουρές ακόμα και για τα βασικά προϊόντα, ενώ ο μεγάλος πληθωρισμός ουσιαστικά εξαφανίζει τα όποια εισοδήματα. Παρ’ όλα αυτά, ο τσαβισμός έχει ακόμα πολλούς οπαδούς και οι υποψήφιοι του κόμματος του Μαδούρο επικαλούνται συχνά τον Τσάβες στις ομιλίες, στα τραγούδια και στους χορούς, απευθυνόμενοι κυρίως στο θυμικό των ψηφοφόρων.

Με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να δίνουν 55,6% στην αντιπολίτευση και 36,8% στην κυβέρνηση, οι αναλυτές σημειώνουν πως το σημαντικό δεν είναι αν θα κερδίσει η αντιπολίτευση αλλά με πόσο μεγάλη διαφορά. Με μια απλή πλειοψηφία, η αντιπολίτευση μπορεί να εγκρίνει νόμους περί αμνηστίας σε μια προσπάθεια να απελευθερωθούν φυλακισμένοι πολιτικοί αντίπαλοι της κυβέρνησης, ενώ θα αρνηθεί και να εγκρίνει τον προϋπολογισμό. Με πλειοψηφία 3/5 θεωρητικά η αντιπολίτευση μπορεί να απομακρύνει υπουργούς έπειτα από πρόταση μομφής και με πλειοψηφία 2/3 μπορεί ακόμα και να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση των δικαστηρίων και άλλων θεσμών, στους οποίους βρίσκονται πρόσωπα που έχει τοποθετήσει η κυβέρνηση.

Κανείς βέβαια δεν περιμένει ότι θα υποχωρήσει εύκολα ο τσαβισμός, που έχει αποκτήσει πλέον βαθιές ρίζες από την πρώτη νίκη του Τσάβες το 1998 μέχρι σήμερα. Η σκληρή πτέρυγα της αντιπολίτευσης θέλει να χρησιμοποιήσει μια πιθανή νίκη ώστε να προωθήσει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος εναντίον του Μαδούρο, του οποίου η εξάχρονη θητεία λήγει το 2019.

Η ήττα θα φέρει «εμφύλιο»
Με πολλά στελέχη από το εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος να παραπονιούνται ότι ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο κατέστρεψε το αριστερό πείραμα του προκατόχου του Ούγκο Τσάβες, μια πιθανή ήττα στις αυριανές βουλευτικές εκλογές αναμένεται να εντείνει τις συγκρούσεις στο εσωτερικό του Σοσιαλιστικού Κόμματος.