Η ύφεση στο μηδέν αλλά οι φόροι φόροι

Από το 4,3% στο μηδέν η απόσταση είναι μεγάλη όταν μιλάμε για την ύφεση στην ελληνική οικονομία. Κι όμως, ο προϋπολογισμός του 2016, ο οποίος κατατέθηκε χθες στη Βουλή από τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, προβλέπει μηδενική ύφεση για φέτος, παρά τα capital controls, παρά τον εφιάλτη του πρώτου εξαμήνου όταν η Ελλάδα βρέθηκε με το ένα πόδι εκτός ευρωζώνης.

Λίγο πριν από τον συμβιβασμό κυβέρνησης – δανειστών τον Ιούλιο, η Κομισιόν ήταν αυτή που προέβλεπε ότι η ύφεση φέτος μπορεί να αγγίξει ακόμα και το 4,3%. Επεσε έξω. Η εξήγηση οικονομολόγων συμπυκνώνεται στο τρίπτυχο τουρισμός – λεφτά στο στρώμα και υπερκατανάλωση υπό τον φόβο κουρέματος των τραπεζικών καταθέσεων – περιορισμός εισαγωγών εξαιτίας των capital controls.

Ο προϋπολογισμός δεν εξηγεί πώς έγινε το οικονομικό θαύμα, μας προδιαθέτει όμως ότι δεν θα είναι μόνιμο. Για το 2016, η ελληνική οικονομία εκτιμάται πως θα παραμείνει σε ύφεση – συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 0,7% – για ένατο συνεχή χρόνο και ακόμα χειρότερα από τις τσέπες των Ελλήνων θα βγουν, είτε με περικοπές στις συντάξεις είτε με αυξήσεις φόρων, 5,7 δισ. ευρώ. Αυτό είναι το τίμημα της επαναφοράς της ελληνικής οικονομίας σε συνθήκες πρωτογενώς πλεονασματικού προϋπολογισμού (0,5% του ΑΕΠ) ύστερα από μία ακόμα χρονιά ελλειμματικής διαχείρισης (0,2% του ΑΕΠ).

ΜΑΓΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΗ. Τα περισσότερα από τα μέτρα τα οποία έρχονται το 2016 είναι γνωστά από το Μνημόνιο. Γνωστά, ως προς το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Η συνταγή δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί και είναι αυτή η οποία αναμένεται να κρίνει πολλά και στο επίπεδο δημοσιονομικής αποτελεσματικότητας των μέτρων αλλά και στη διάσταση της κοινωνικής – πολιτικής σταθερότητας.

Για παράδειγμα, ο προϋπολογισμός ενσωματώνει πρόβλεψη για εξοικονομήσεις δαπανών 1,113 δισ. ευρώ από «εισφορές και λοιπές παροχές οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης» και επιπλέον 538 εκατ. ευρώ από «συντάξεις οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης». Οι τίτλοι των κεφαλαίων εξοικονόμησης υποδεικνύουν αύξηση εισφορών και μείωση συντάξεων. Ποιοι ακριβώς και πόσο θα την πληρώσουν θα φανεί στη νέα διαπραγμάτευση της κυβέρνησης με τους δανειστές για το Ασφαλιστικό. Τα μεγέθη των εξοικονομήσεων όμως δεν αφήνουν κανένα περιθώριο παρερμηνείας. Το 2016, θα είναι μια – ακόμη πιο – δύσκολη χρονιά για τους συνταξιούχους.

Του χρόνου, άλλωστε, έρχεται και πάλι στο προσκήνιο το μισθολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων. Στο υπουργείο Οικονομικών επισημαίνουν ότι δεν θα κοπούν μισθοί σε κανέναν, αλλά η κατάθεση του νομοσχεδίου – έπειτα από διαπραγμάτευση με τους δανειστές – το επόμενο διάστημα θα είναι αυτή που θα αποκαλύψει τι πραγματικά θα συμβεί.

ΦΟΡΟΙ ΣΤΑ ΥΨΗ.  Στο μέτωπο των φόρων, πολλές από τις επικείμενες αλλαγές τις γνωρίζουμε ήδη. Ως τίτλους. Αύξηση των φόρων για τους αγρότες, αύξηση των φόρων στα εισοδήματα από ενοίκια, αύξηση προκαταβολών φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Το 2016 όμως έρχεται η ώρα της εφαρμογής και κυρίως της πληρωμής των νέων φορολογικών επιβαρύνσεων.

Από τις τσέπες των φορολογουμένων θα βγουν περισσότεροι φόροι ύψους 3,2 δισ. ευρώ και ίσως ο κατάλογος των επιβαρύνσεων να είναι ακόμη ελλιπής.

Στον προϋπολογισμό προδιαγράφεται με σαφήνεια ότι το επόμενο έτος θα επανεξεταστούν οι λεγόμενες φορολογικές δαπάνες. Οι φοροαπαλλαγές, όπως τις έχουμε συνηθίσει. Οσοι θυμούνται την εποχή κατά την οποία το κράτος έδινε φορολογικό μπόνους για την πληρωμή του στεγαστικού δανείου αναγνωρίζοντας έκπτωση φόρου επί των δαπανών τόκων και πιστεύουν ότι μετά το σαρωτικό κύμα καταργήσεων φοροαπαλλαγών τα τελευταία χρόνια, δεν έχει μείνει τίποτε άλλο για κόψιμο, πλανώνται. Στον προϋπολογισμό καταγράφονται 716 φοροαπαλλαγές, οι οποίες κοστίζουν στον προϋπολογισμό σε ετήσια βάση περίπου 2,5 δισ. ευρώ.

Με βάση τις φετινές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, 1.727.033 φορολογούμενοι δήλωσαν 1,269 δισ. ευρώ ιατρικών και νοσοκομειακών δαπανών κερδίζοντας έκπτωση φόρου 85,2 εκατ. ευρώ. Ακριβότερος σε όρους εκπτώσεων, ο ΕΝΦΙΑ. Απαλλαγές και εκπτώσεις σε 1.141.575 φορολογουμένους στοίχισαν στον προϋπολογισμό 426 εκατ. ευρώ.

Επιπλέον, 1.038.384 φορολογούμενοι πληρώνοντας εφάπαξ τον φόρο εισοδήματος κέρδισαν έκπτωση φόρου 2%, στερώντας από το Δημόσιο έσοδα 2,284 εκατ. ευρώ. Η τελευταία φοροαπαλλαγή καταργήθηκε ήδη, οι υπόλοιπες όπως ξεκάθαρα προκύπτει από τον προϋπολογισμό θα περάσουν εκ νέου από κόσκινο το επόμενο έτος.

Το σύνολο των φορολογικών εσόδων θα φθάσει το 2016 στα 44,766 δισ. ευρώ από 42,762 δισ. ευρώ φέτος.