[Αριστερά της Εδέμ] Της γης οι κολασμένοι

Δύο σκέψεις με αφορμή το Προσφυγικό. Σκέψη πρώτη:

Ο σημερινός πρόσφυγας είναι ο αυριανός γηγενής. Η Ιστορία διδάσκει αμείλικτα και σοφά. Μέρος των σημερινών προσφύγων – όσων επιβιώνουν από  τα κύματα του Αιγαίου ή της Μεσογείου – θα ενσωματωθεί στη γηρασμένη Ευρώπη. Θα αποτελέσουν τον νέο κοινωνικό και εργασιακό κορμό της. Η Γερμανία, για παράδειγμα, βάσει μελετών δεν μπορεί να ακουμπήσει στις πλάτες μόνο των γηγενών της.

Σισύφεια βέβαια, οι πρόσφυγες αυτοί ίσως υπάρξουν ξενόφοβοι στα μελλοντικά κύματα άλλων προσφύγων που θα έπονται. Εδώ θέλει προσοχή όμως. Το αίτημα «ανοιχτά σύνορα» είναι περίπλοκο και δεν προλαμβάνει τους κινδύνους. Το θέμα είναι οι όροι με τους οποίους οι νέοι πρόσφυγες θα εισέλθουν, θα φιλοξενηθούν, θα εγκατασταθούν, θα αποφασίσουν. Και αυτό αφού κάποτε ο πόλεμος στη Συρία θα τελειώσει. Και κάποιοι θα επιστρέψουν. Και βέβαια δεν έρχονται εδώ για να μας πάρουν τις δουλειές (ποιες;), αλλά για να γλιτώσουν τη φρίκη.

Το θέμα φυσικά δεν το λύνει ούτε ο φράκτης. Ο αφελής κοσμοπολιτισμός είναι η άλλη όψη του εθνοαπομονωτισμού των κλειστών συνόρων και των τειχών. Ο πρώτος επιτείνει μια Ευρώπη του χώρου και όχι των χωρών. Ο δεύτερος εκβάλλει σε εθνικισμούς και ρατσισμούς. Ο συγκερασμός ασφάλειας και αλληλεγγύης είναι το στοίχημα. Οι τοπικές ελληνικές κοινωνίες κέρδισαν το δεύτερο σκέλος. Αυτές τις ημέρες ο πολιτισμός της Δύσης μετριέται στα παράλια των νησιών μας. Στον Εβρο. Γιατί υπάρχει η Ευρώπη του Διαφωτισμού και της αλληλεγγύης. Και η Ευρώπη του ουγγρικού τείχους και της αποικιοκρατίας.

Σκέψη δεύτερη: μια φωτογραφία ενός όμορφου αργεντινού διασώστη με ένα προσφυγόπουλο στην αγκαλιά του. Πυκνώνει στο πρόσωπό του την αλληλεγγύη; Tόσο το καλύτερο για τους μυαλοπώληδες. Το Ιντερνετ εικονοποιεί την πράξη ανθρωπισμού και την αποσπά από τον χώρο και τον χρόνο της. Ειδικότερα, το Ιντερνετ και ο ζουρλομανδύας του που λέγεται facebook με τις χιλιάδες αναπαραγωγές της εικόνας απονευρώνουν τον πυρήνα αλτρουισμού του νεαρού εθελοντή. Δεν είναι απλώς καλός. Είναι και όμορφος. Δεν είναι απλώς όμορφος. Είναι και θυμωμένος με την Ευρώπη και τον πόλεμο.

Η οικειοποίηση της φρίκης και της ανιδιοτέλειας από οίκους μόδας και σαλτιμπάγκους επιδοτούμενους καλλιτέχνες είναι το επόμενο πιθανό βήμα ενός άγριου καπιταλισμού, που προς το παρόν χωνεύει και μεταλλάσσει τα πάντα σε θέαμα και icons. Ενός καπιταλισμού που ανοίγει τα σύνορα για τις offshore και τα κλείνει για τις ροές των σύγχρονων κολασμένων.