Tέσσερις όροι για να αποφευχθεί το Brexit

«Η τακτική της σιωπής που ακολουθεί έως τώρα ο Ντέιβιντ Κάμερον στο θέμα των σχέσεων της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση και ενόψει του δημοψηφίσματος που θα πραγματοποιηθεί κάποια στιγμή το 2016 ή το 2017 έχει όρια». Η διαπίστωση ανήκει στη «Μοντ» που βλέπει το Ηνωμένο Βασίλειο από την άλλη πλευρά της Μάγχης. Οπως σημειώνει η γαλλική εφημερίδα, τα όρια αυτής της στρατηγικής καθορίζονται από έναν φόβο: ο βρετανός πρωθυπουργός αποφεύγει να δημοσιοποιήσει την «wishlist» που έχει στο μυαλό του γιατί φοβάται είτε ότι μπορεί να εξοργιστούν οι ευρωσκεπτικιστές είτε ότι μπορεί να απογοητευτούν οι ψηφοφόροι σε περίπτωση που δεν ικανοποιηθούν όλα τα βρετανικά αιτήματα.

Η τακτική αυτή όμως εξοργίζει τους ευρωπαίους εταίρους του Κάμερον, που θέλουν επιτέλους να μάθουν τι ακριβώς θέλει η Βρετανία από την Ενωση. Και αυτή η οργή εξηγεί την προχθεσινή διαρροή από την Ντάουνινγκ Στριτ στην «Ντέιλι Τέλεγκραφ» «τεσσάρων βασικών προϋποθέσεων» για την παραμονή της χώρας στην ΕΕ. Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, το Λονδίνο ζητάει να εξαιρεθεί από τον όρο της Συνθήκης της Ρώμης, που προβλέπει «μια όλο και πιο στενή ένωση». Η κυβέρνηση Κάμερον θέλει αυτή η εξαίρεση να δοθεί με μια «σαφή διακήρυξη», η οποία θα αποτελεί εγγύηση ότι η Βρετανία δεν θα συμμετάσχει σε κάποια ομοσπονδιακή μορφή της ΕΕ στο μέλλον. Η δεύτερη προϋπόθεση αφορά το νόμισμα. Το Λονδίνο ζητάει να αναγνωριστεί και τυπικά το γεγονός ότι το επίσημο νόμισμα της ΕΕ δεν είναι το ευρώ, αλλά ότι η Ενωση έχει πολλά νομίσματα, μεταξύ των οποίων είναι και η στερλίνα. Το τρίτο σημείο-κλειδί είναι η αναγνώριση του δικαιώματος σε μια ομάδα βουλευτών της βρετανικής Βουλής να ασκούν βέτο σε ευρωπαϊκές οδηγίες με τις οποίες διαφωνούν. Τέλος, ζητάει να αλλάξει η λειτουργική δομή της ΕΕ ώστε να μην επιβάλλουν τις δικές τους απόψεις τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης στα κράτη που δεν μοιράζονται το κοινό νόμισμα. Το ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα την Ντάουνινγκ Στριτ είναι ρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα οι οποίες συγκρούονται με τα συμφέροντα του Σίτι.

Μετά τη δημοσιοποίηση των τεσσάρων προϋποθέσεων, συνέβη περίπου αυτό που φοβόταν ο Κάμερον. Οι ευρωσκεπτικιστές αντιμετώπισαν τα τέσσερα σημεία ως άνευ σημασίας. Οι αλλαγές αυτές, είπαν, είναι τυπικές, ενώ υπογράμμισαν ότι στα τέσσερα σημεία δεν περιλαμβάνονται οι κοινωνικές παροχές του βρετανικού κράτους προς τους μετανάστες που προέρχονται από χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η αντιπρόταση της κυβέρνησης των Τόρις είναι να μη δίδεται καμία κοινωνική παροχή στους ευρωπαίους μετανάστες τα τέσσερα πρώτα χρόνια της παραμονής τους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η ιδέα δεν αρέσει καθόλου στους πολωνούς και στους ρουμάνους μετανάστες που έχουν στοχοποιηθεί, ενώ απορρίπτεται και από εκείνους που επισημαίνουν ότι αντίκειται στην αρχή της ελεύθερης μετακίνησης. Σύμφωνα με τη «Μοντ», πάντως, η υπό εξέλιξη μεταρρύθμιση του βρετανικού κράτους πρόνοιας θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα αποκλείοντας από τις κοινωνικές παροχές εκείνους που δεν καταβάλλουν εισφορές. Το μέτρο, αναφέρει ακόμη η γαλλική εφημερίδα, δεν θα αφορά μόνο τους ευρωπαίους μετανάστες αλλά και τους Βρετανούς που επαναπατρίζονται στη χώρα τους.

Πού θα καθήσει η μπίλια; Προς το παρόν, είναι άγνωστο. Εχει πάντως τη σημασία του το γεγονός ότι η Ντάουνινγκ Στριτ επιχειρεί να εμφανίσει τις τέσσερις προϋποθέσεις ως μεταρρυθμίσεις που «θα κάνουν την Ευρώπη να λειτουργήσει καλύτερα και θα ενισχύσουν τον δημοκρατικό της χαρακτήρα».

Το δυνατό χαρτί
Η ημερομηνία διεξαγωγής του δημοψηφίσματος θεωρείται ένα από τα δυνατά χαρτιά της διαπραγμάτευσης. Η αρχική σκέψη να διεξαχθεί την άνοιξη του 2016 εγκαταλείπεται, ενώ κερδίζει έδαφος το φθινόπωρο του ίδιου έτους. Ο Κάμερον γνωρίζει πάντως ότι ούτε η Ανγκελα Μέρκελ ούτε ο Φρανσουά Ολάντ θα ήθελαν να κάνουν εκλογές με το Brexit στην ημερήσια διάταξη της προεκλογικής τους εκστρατείας.