[Θεωρείο] Οι εκλογές του τεμπέλη

Στα 70 χρόνια της μεταπολεμικής ιστορίας της, η Ιταλία έχει αλλάξει 69 κυβερνήσεις – κατά μέσον όρο, σχεδόν μία κάθε χρόνο. Η πιο σύντομη από αυτές ήταν η πρώτη κυβέρνηση του Αμιντόρε Φανφάνι, το 1954, καθώς έζησε μόλις 23 ημέρες. Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, και από ένα καπρίτσιο της πολιτικής του τύχης, ο Φανφάνι κατέγραψε και άλλο ένα ρεκόρ. Στα 79 του χρόνια έγινε ο γηραιότερος πρωθυπουργός της χώρας του. Κι εκείνη η κυβέρνηση, πάντως, δεν μακροημέρευσε. Ο Φανφάνι παρέδωσε την εξουσία έπειτα από 102 ημέρες.

Η ιστορία του Αμιντόρε Φανφάνι είναι ένα από τα πιο εμβληματικά κεφάλαια της πλούσιας ιστορίας της πολιτικής αστάθειας στην Ιταλία. Εν τούτοις, η ιστορία των ιταλικών εκλογών δεν είναι τόσο πλούσια. Από το 1946, οι Ιταλοί έχουν κληθεί στις κάλπες 17 φορές – κατά μέσον όρο κάθε τέσσερα χρόνια. Την ίδια περίοδο, οι Ελληνες έχουν ψηφίσει 26 φορές – δηλαδή κάθε δυόμισι χρόνια αν αφαιρεθούν τα επτά της δικτατορίας. Μαζί με το δημοψήφισμα, η εκλογική πυκνότητα του ’15 ξεπερνάει ακόμη και την εκλογική πυκνότητα του ’89. Και η χρονιά δεν έχει τελειώσει ακόμη.

Οι εκλογές ασκούν μια γοητεία στο εγχώριο πολιτικό σύστημα, η οποία δεν εξηγείται μόνο πολιτικά. Διαφημίζονται ως κορυφαία στιγμή της δημοκρατίας, ως προσφυγή σε έναν υποτιθέμενο υπέρτατο κριτή. Συνήθως υποκρύπτουν κάτι πιο πεζό: τη δίψα της αντιπολίτευσης για την εξουσία ή μιας κυβέρνησης να διατηρηθεί σε αυτήν γλιτώνοντας με τις πρόωρες εκλογές μερικούς μήνες φθοράς ακόμη. Ειδικά αυτές οι εκλογές κάλυψαν και μια ψυχολογική ανάγκη: λειτούργησαν ως διάλειμμα από τη μνημονιακή πραγματικότητα, ως στρουθοκαμηλική απόδραση από τον διαχειριστικό κάματο. Η προκήρυξή τους ήταν στην ουσία μια διακήρυξη αεργίας: αυτές ήταν οι εκλογές του τεμπέλη. Μόνο που η οκνηρία έχει κόστος – από τον χρόνο που χάνεται μέχρι το χρήμα που δεν έρχεται και τον λογαριασμό που ανεβαίνει. Και να φανταστεί κανείς ότι ο Τσίπρας έχει τα μισά χρόνια του Φανφάνι.