[Θεωρείο] Το καπέλο της αθωότητας

Μια ημέρα το καλοκαίρι του 1978, ένας γάλλος παιδίατρος άκουσε στην τηλεόραση μια είδηση που τον τάραξε. Οι δεκάδες χιλιάδες άμαχοι Βιετναμέζοι που εγκατέλειπαν τη χώρα τους για να γλιτώσουν από το κομμουνιστικό καθεστώς έπεφταν θύματα των πειρατών και των διεφθαρμένων ταϊλανδών συνοριοφυλάκων. Στην ίδια είδηση έμαθε για την οργάνωση Γιατροί Χωρίς Σύνορα που είχε ιδρύσει ένα άλλος γάλλος γιατρός, ο Μπερνάρ Κουσνέρ. Λίγες ημέρες αργότερα ο παιδίατρος έπαιρνε το αεροπλάνο για τη Σιγκαπούρη προκειμένου να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο πλωτό νοσοκομείο le de Lumière και τα στρατόπεδα προσφύγων. Τα χρόνια που ακολούθησαν η Γαλλία θα υποδεχόταν με ανοικτές αγκάλες περισσότερους από 130.000 βιετναμέζους πρόσφυγες.

Την ιστορία διηγείται στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» η Σιλβί Κοφμάν, γαλλίδα δημοσιογράφος και κόρη του παιδιάτρου. Είναι άραγε βγαλμένη από μια πιο ανθρώπινη εποχή, από μια Ευρώπη καλύτερη από τη σημερινή; Ή μήπως και η σημερινή Ευρώπη, έστω και πιο απρόθυμα, έστω και με μεγαλύτερη καχυποψία, ακόμη και εάν χρειάστηκε η φωτογραφία ενός πνιγμένου παιδιού, στέκεται τελικά στο ύψος που επιβάλλουν οι αξίες της; Τα σύνορα που άνοιξαν στη Γερμανία, η στροφή του Κάμερον στη Βρετανία και η σιωπή του Ολάντ που έσπασε στη Γαλλία συνηγορούν υπέρ του δεύτερου. Η Ευρώπη παραμένει το (ταλαιπωρημένο) λίκνο της αλληλεγγύης.

Η ιστορία του πατρός Κοφμάν όμως μας υπενθυμίζει και κάτι ακόμη: ότι για την αντιμετώπιση μιας προσφυγικής κρίσης απαιτείται ένας συνδυασμός πολιτικών, κοινωνικών και ανθρωπιστικών παραγόντων, ένα μείγμα δημόσιας δράσης και ατομικής προσφοράς. Δεν αρκεί το σχέδιο του Γιούνκερ και οι ποσοστώσεις στο μοίρασμα των προσφύγων. Χρειάζεται ο πατέρας Κοφμάν τότε και ένας γερμανός αστυνομικός που βγάζει το πηλήκιό του για να το τοποθετήσει τρυφερά στο κεφάλι ενός προσφυγόπουλου σήμερα. Οχι ο αμετροεπής βολονταρισμός της Τασίας Χριστοδουλοπούλου. Αλλά κάτι από τα καλά συναισθήματα της εποχής της αθωότητας.