Πώς θα καταργηθούν τα μονοπώλια

Κατάργηση των μονοπωλίων στον ηλεκτρισμό και στο φυσικό αέριο επιτάσσει το νέο Μνημόνιο, καλώντας την κυβέρνηση να εφαρμόσει μέσα σε λίγους μήνες, χωρίς άνεση χρόνου, όλα όσα δεν έγιναν στην αγορά ενέργειας τις τελευταίες δεκαετίες.

Στο μέτωπο της ΔΕΗ, το Μνημόνιο απαιτεί από την εταιρεία να μειώσει το μερίδιό της στη λιανική κατά 25%, χωρίς να προσδιορίζει μέχρι πότε, και κάτω του 50% έως το 2020. Σήμερα η ΔΕΗ ελέγχει το 97% της αγοράς, από τα υψηλότερα πανευρωπαϊκά.

Πρόκειται για το τίμημα που καλείται να πληρώσει η επιχείρηση σε αντάλλαγμα για το γεγονός ότι απαλείφθηκε τελικά από το Μνημόνιο οποιαδήποτε ευθεία αναφορά στην ιδιωτικοποίηση της Μικρής ΔΕΗ, δηλαδή την πώληση του 30% της μητρικής εταιρείας (εργοστάσια, προσωπικό κ.λπ.).

Πώς θα μειωθεί όμως το μερίδιο της ΔΕΗ; Με την εφαρμογή ενός μοντέλου που την υποχρεώνει να πωλήσει μέσω δημοπρασιών μέρος της λιγνιτικής και υδροηλεκτρικής παραγωγής της (τομέας στον οποίο σήμερα κατέχει το μονοπώλιο), με αποδέκτες αποκλειστικά ιδιώτες ανταγωνιστές της. Οι τελευταίοι που σήμερα στηρίζονται μόνο στην παραγωγή ενέργειας από το ακριβό φυσικό αέριο, θα μεταπωλούν την ενέργεια που θα αγοράζουν από τη ΔΕΗ σε πελάτες τους, νοικοκυριά και βιομηχανίες, με στόχο να πάψει η επιχείρηση να μονοπωλεί τις δύο πιο φθηνές πηγές καυσίμου στην ηλεκτροπαραγωγή. Στα λόγια, το άνοιγμα της αγοράς ακούγεται εύκολο. Στην πράξη, δεν είναι απλή υπόθεση. Διότι για να υπάρξει κίνητρο συμμετοχής στις δημοπρασίες που θα αρχίσουν τον Οκτώβριο θα πρέπει η τιμή που θα διαμορφώνεται για κάθε πακέτο να είναι ανταγωνιστική. Καθοριστικής σημασίας είναι το ποιος θα ορίσει την τιμή εκκίνησης. Αν είναι η ίδια η ΔΕΗ, έτσι όπως ορίζει εκείνη την τιμή κόστους, τότε εκφράζονται αμφιβολίες για το κατά πόσο θα υπάρξει ενδιαφέρον από τρίτους.

 Αν έως τα τέλη Οκτωβρίου διαπιστωθεί ότι το μέτρο δεν είναι εφαρμόσιμο, τότε η ελληνική πλευρά θα πρέπει να συμφωνήσει με τους θεσμούς σε άλλα διαρθρωτικά μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος. Το περίγραμμά τους δεν σκιαγραφείται, προφανώς προκειμένου να μην προκληθούν αντιδράσεις (σ.σ.: υπονοείται ωστόσο το σενάριο της Μικρής ΔΕΗ).

Η ΔΕΠΑ. Οπως και με τον ηλεκτρισμό, έτσι και στο φυσικό αέριο καταργείται σταδιακά το μονοπώλιο της ΔΕΠΑ και των Εταιρειών Παροχής Αερίου (Αττικής, Θεσσαλονίκης, Θεσσαλίας). Σήμερα οι εταιρείες αυτές πωλούν κατ’ αποκλειστικότητα φυσικό αέριο στους καταναλωτές. Με το Μνημόνιο, από το 2018 και μετά όλοι οι οικιακοί καταναλωτές θα μπορούν να επιλέγουν πλέον τον δικό τους προμηθευτή. Νωρίτερα, θα έχει απελευθερωθεί η αγορά για βιομηχανικούς πελάτες, καταναλωτές που βρίσκονται εκτός των ορίων των τριών ΕΠΑ κ.λπ. Δεδομένου όμως ότι οι εταιρείες που συμμετέχουν στις τρεις ΕΠΑ, δηλαδή η Shell και η ENI έχουν εγείρει απαιτήσεις για την άρση της αποκλειστικότητας του δικαιώματος πώλησης αερίου στις περιοχές αυτές που έχει διάρκεια 30 έτη (2000-2030), θα πρέπει να προβλεφθεί κάποιου είδους αποζημίωση. Αλλωστε το Μνημόνιο προβλέπει ότι παράλληλα με την άρση της αποκλειστικότητας, σπάνε τα δίκτυα διανομής από την εμπορική δραστηριότητα. Δημιουργούνται νέες εταιρείες διανομής στις οποίες και θα παραχωρηθεί ο κλάδος δικτύου των ΕΠΑ, οι οποίες και θα παραμείνουν ως αμιγώς εμπορικές εταιρείες.