«Εμείς, ο λαός της Ευρώπης»

Project Syndicate

Οι Ευρωπαίοι που θέλουν να αναθερμάνουν την προσπάθεια ενοποίησης της Ευρώπης έχουν στραφεί προς τη δημιουργία των ΗΠΑ. Υπάρχουν αρκετά κοινά ανάμεσα στα χρόνια που προηγήθηκαν της ίδρυσης των ΗΠΑ και της σημερινής πολιτικής κρίσης στην ΕΕ.

Τα χρόνια μετά τον αμερικανικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας ήταν δύσκολα. Οι 13 πρώην αποικίες της Βρετανίας δημιούργησαν κοινή αγορά με κοινούς θεσμούς και κοινή κεντρική τράπεζα. Πέρασαν όμως μεγάλο διάστημα διαφωνώντας για τη δημοσιονομική πολιτική, για θέματα δανειστών και δανειζομένων και για το νόμισμα με αποτέλεσμα το χάσμα να φαίνεται αγεφύρωτο. Μια μικρή ομάδα αμερικανών ηγετών κατάλαβε ότι το πρόβλημα ήταν η λανθασμένη πολιτική δομή που υπήρχε. Για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα αυτά οι εμπνευστές του Συντάγματος των ΗΠΑ πρότειναν τη δημιουργία εθνικής κυβέρνησης που θα είναι υπόλογη στον λαό των ΗΠΑ. Δεν επέμειναν όμως στην ιδέα της ενιαίας κυριαρχίας, αλλά ανακάλυψαν την ιδέα του διαμοιρασμού της κυριαρχίας.

Κανείς δεν προτείνει να αντιγράψει η ΕΕ το Σύνταγμα των ΗΠΑ. Ωστόσο η σύγκρουση της Ελλάδας με τους πιστωτές υπογράμμισε τις διαφορές ανάμεσα σε μια ενοποιημένη οικονομία και ενός ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος που έχει χτιστεί γύρω από τα συμφέροντα κυρίαρχων κρατών. Λόγω της απουσίας κοινής διακυβέρνησης η Ελλάδα και άλλες χώρες της ευρωζώνης κατέληξαν να αμφισβητούν η μία την κυριαρχία της άλλης.  Τα πρώτα λόγια του Συντάγματος των ΗΠΑ αναφέρουν: «Εμείς, ο λαός της Αμερικής». Είναι δύσκολο να ξέρουμε αν οι Ευρωπαίοι με τις διαφορές που έχουν θα δέχονταν ένα έγγραφο που θα άρχιζε με τα λόγια: «Εμείς, ο λαός της Ευρώπης». Η κατάσταση στην Ευρώπη δεν είναι χειρότερη από αυτή στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1780. Χρειάστηκε πολιτική δράση για να αλλάξει η πορεία της Ιστορίας και να γεννηθεί μια νέα και σταθερή ένωση. Η Ευρώπη χρειάζεται να πετύχει σήμερα το ίδιο.

Ο Λάζλο Μπρουζτ είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας στο European University Institute στη Φλωρεντία. Ο Ντέιβιντ Σταρκ είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Columbia