[Εντός και εκτός] Η αδυσώπητη φυγή των Ελλήνων

Μία από τις πιο σπαρακτικές σκηνές της ελληνικής κρίσης που έχω ζήσει εκτυλίχθηκε στη Σουηβία, μία πλούσια περιοχή της Νότιας Γερμανίας, έδρα μιας ακμάζουσας αυτοκινητοβιομηχανίας που προσείλκυε ανέκαθεν εργάτες από τη Νότια Ευρώπη. Πολλοί Ελληνες μετανάστευσαν εκεί τη δεκαετία του 1960 και του 1970. Οταν την επισκέφθηκα, το 2013, η κρίση στην Ελλάδα δημιουργούσε μια νέα έξοδο. Μεταξύ 2010 και 2013, περίπου 218.000 Ελληνες μετανάστευσαν. Σχεδόν οι μισοί πήγαν στη Γερμανία.

Σε μια εργοστασιακή πόλη, επισκέφθηκα μια αποθήκη που ανήκε στον γιο ελλήνων μεταναστών. Γνώρισα εκεί μία νέα υπάλληλο που είχε φθάσει πρόσφατα από τη Βόρεια Ελλάδα, την 38χρονη Μαρία Σαουλίδου. Τακτοποιούσε συσκευασίες με αναλώσιμα για παιδικά πάρτι. Μου είπε πως το σουπερμάρκετ όπου εργαζόταν στην Ελλάδα είχε σταματήσει να την πληρώνει. Ο σύζυγός της είχε επίσης μείνει χωρίς δουλειά. Οταν οι οικονομίες τους σώθηκαν, το ζευγάρι αποφάσισε να ξεκινήσει μια νέα ζωή στη Γερμανία. Αφησαν τους δύο μικρούς τους γιους με τους παππούδες.

Στη Σουηβία, το ζευγάρι ζούσε σε ένα σκοτεινό, υγρό υπόγειο. Σχεδίαζαν να φέρουν τα παιδιά μόλις έβρισκαν ένα πιο κατάλληλο σπίτι. «Είναι πολύ δύσκολο» μου είπε η Μ. Σαουλίδου βουρκωμένη, με ένα πακέτο μπαλόνια στο χέρι. Κοίταξα κάτω στο πάτωμα και πρόσεξα πως το ένα παπούτσι της ήταν σχισμένο. Απαξ και έφερναν τα αγόρια στη Γερμανία, μου είπε, δεν θα επέστρεφαν ποτέ στην Ελλάδα για κάτι περισσότερο από μία επίσκεψη. «Φροντίζουμε για το μέλλον των παιδιών μας και, δυστυχώς, δεν υπάρχει μέλλον στην Ελλάδα».

Είμαι γιος ελλήνων μεταναστών, γεννημένος στην Αμερική, έχω λοιπόν κληρονομήσει μια αντίληψη αυτού που οι Ελληνες αποκαλούν ξενιτιά. Ο παππούς μου έφυγε από την Ελλάδα για τις ΗΠΑ το 1916. Εργάστηκε επί δύο δεκαετίες ως εργάτης στους σιδηροδρόμους και μάγειρος σε κουζίνες από το Σικάγο έως το Ελ Πάσο, ώσπου νίκησε η νοσταλγία και επέστρεψε στο χωριό του κοντά στον Κορινθιακό. Εχτισε εκεί με τις οικονομίες του ένα ωραίο σπίτι. Οταν ο πατέρας μου ήταν έφηβος έλαβε λίγη απλή καθοδήγηση για τη ζωή στην Αμερική: «Στην Αμερική αν δουλέψεις μία εβδομάδα πληρώνεσαι για μία εβδομάδα». Ο πατέρας μου έφυγε από την Ελλάδα, με πλοίο, για τη Νέα Υόρκη σε ηλικία 17 χρόνων. Αλλά οι περισσότεροι από αυτούς που εγκαταλείπουν σήμερα την Ελλάδα είναι επαγγελματίες με υψηλή μόρφωση και επιστήμονες που αναζητούν περισσότερες ευκαιρίες και καλύτερες αμοιβές.

Η πρόσφατη συμφωνία για ένα τρίτο πακέτο διάσωσης απλώς επαναλαμβάνει – με την έμφασή του στη λιτότητα – τα λάθη του παρελθόντος. Αν η ελληνική κυβέρνηση και οι πιστωτές της δεν αναλάβουν κατεπειγόντως δράση για την αποκατάσταση της ανάπτυξης, ένα είναι βέβαιο: πολλοί περισσότεροι Ελληνες θα αναζητήσουν το μέλλον τους αλλού.

Ο Τζέιμς Αγγελος είναι συγγραφέας του βιβλίου «Ολη η καταστροφή: Ταξίδια ανάμεσα στα νεοελληνικά ερείπια».