Μedia, Τσε και Οικονομία

Ενας δημοσιογράφος τον ακολουθεί από τον Απρίλιο μέχρι και την τελευταία του ημέρα στην οδό Νίκης. Αποτέλεσμα; Ενα πορτρέτο 11.291 λέξεων στο διασημότερο αμερικανικό περιοδικό που εκδίδεται κάθε εβδομάδα από το 1925. Ο Γιάνης Βαρουφάκης δεν απασχολεί πια απλώς τα ελληνικά ταμπλόιντ ή τους παπαράτσι που τον κυνηγούν για μια φωτογραφία πάνω από τον φράχτη του εξοχικού της Δανάης Στράτου στην Αίγινα. Φιγουράρει στις σελίδες του έγκριτου «New Yorker». Ο πρώην υπουργός Οικονομικών έχει καβαλήσει το κύμα της ελληνικής κρίσης και χτίζει μεθοδικά τη διεθνή του καριέρα ως εναλλακτικού, ριζοσπαστικού ή – αν προτιμάτε – μαρξιστή οικονομολόγου. Αδιαφορώντας, όπως φαίνεται από τα όσα λέει στο αμερικανικό περιοδικό, τόσο για τον Αλέξη Τσίπρα όσο και για τη φήμη της κυβέρνησης, της οποίας μέχρι πριν από λίγο καιρό ήταν ένας από τους κορυφαίους υπουργούς.

Το ρεπορτάζ ξεκινά με μια σκηνή σε ένα εστιατόριο στην Αθήνα, την 4η Ιουλίου, το βράδυ πριν από το δημοψήφισμα. Ο Βαρουφάκης τρώει μαζί με τη Στράτου και τον φίλο του αμερικανό οικονομολόγο του Πανεπιστημίου του Τέξας Τζέιμς Γκαλμπρέιθ. Συζητούν για το δημοψήφισμα. Δηλώνει πεπεισμένος ότι θα επικρατήσει το Ναι – και είναι προδήλως απογοητευμένος. «Αυτοί οι σοφοί τύποι στο Μαξίμου έχουν βολευτεί τόσο πολύ στις καρέκλες τους και δεν θα τις αφήσουν» λέει. «Ο Βαρουφάκης έμοιαζε να υπονοεί ότι ο Τσίπρας δεν θα υπέβαλλε την παραίτησή του αν έχανε το δημοψήφισμα» παρατηρεί ο δημοσιογράφος. Ο ίδιος βέβαια ως γνήσιος αγωνιστής το επόμενο βράδυ, της 5ης Ιουλίου, «θα καβαλά», σημειώνει, «το ηλιοβασίλεμα». Ο Γκαλμπρέιθ, πάντως, υποστηρίζει ότι οι Ελληνες θα ψηφίσουν Οχι. Αργότερα, ο σερβιτόρος θα φέρει κρασί και η πρόποση μεταξύ των δύο ανδρών θα είναι το θρυλικό «Ηasta la victoria siempre» (πάντα μπροστά προς τη νίκη) του Τσε Γκεβάρα.

  

Μέσα σε μία μόλις εβδομάδα δημοσιεύθηκε μία συνέντευξη του Βαρουφάκη στο γερμανικό «Spiegel» και μία στο αμερικανικό «New Yorker» – ένα περιοδικό για το οποίο έχουν γραφεί 28 βιβλία από το 1951 και του οποίου το κυριότερο χαρακτηριστικό είναι το λεγόμενο fact checking, ήτοι ο λεπτομερής έλεγχος των γεγονότων. Ενδεικτική της επιμονής της συντακτικής ομάδας του περιοδικού στην ορθότητα όσων δημοσιεύονται στις σελίδες του είναι μια ιστορία που διηγείται ο ινδικής καταγωγής βρετανός συγγραφέας Σαλμάν Ρούσντι. Είχε στείλει, λέει, ένα διήγημα στο περιοδικό προς δημοσίευση. Τον πήραν, λοιπόν, τηλέφωνο και του ζήτησαν να αλλάξει ένα ονοματεπώνυμο. Αιτία; Το έψαξαν στους τηλεφωνικούς καταλόγους και αντιστοιχούσε σε υπαρκτά πρόσωπα και δεν ήθελαν να προκληθούν νομικές επιπλοκές. Οπως το θέτει και ο Ρούσντι αστειευόμενος, «ο “New Yorker” είναι το μόνο περιοδικό όπου διασταυρώνουν ακόμη και τη λογοτεχνία».

Υπό μια έννοια, λοιπόν, ο Βαρουφάκης – τον οποίο συνέστησε στο ευρύτερο ελληνικό κοινό ο Σταύρος Θεοδωράκης πριν γίνει αρχηγός κόμματος μέσα από το σάιτ protagon.gr – έχει πλέον αλλάξει στάτους ως προσωπικότητα. Μόνο και μόνο επειδή Μέσα τέτοιου βεληνεκούς ασχολούνται μαζί του. Στο πρόσφατο παρελθόν δεν υπάρχει άλλος Ελληνας που να έχει απασχολήσει τόσο τα πιο αναγνωρισμένα μίντια του πλανήτη. Οι παλαιότεροι έχουν να θυμίσουν ένα εξώφυλλο του Ανδρέα Παπανδρέου στο αμερικανικό περιοδικό «Time», σε καμία όμως περίπτωση αυτή η μιντιακή φρενίτιδα που έχει προκαλέσει άμα τη αναλήψει των καθηκόντων του και φροντίζει να συντηρεί μέχρι και σήμερα λύνοντας διαρκώς τη σιωπή του ο Γιάνης.

Το ρεπορτάζ του Ιαν Πάρκερ στο «New Yorker» τιτλοφορείται «Ο έλληνας πολεμιστής». Τον ελαφρώς διθυραμβικό τόνο έρχεται να μετριάσει ο υπότιτλος «πώς ένας ριζοσπάστης υπουργός Οικονομικών τα έβαλε με την Ευρώπη και απέτυχε». Ο ίδιος ο συνεντευξιαζόμενος βέβαια κάνει δηλώσεις χαρακτηριστικές του ναρκισσισμού του, όπως «απέκτησα τα δύο πράγματα που απεχθανόμουν, θαυμαστές και εχθρούς». Αλλά και αποκαλύψεις, όπως ας πούμε αυτής της μικρής ιστορίας από την νύχτα της 5ης Ιουλίου που μοιάζει να έχει να έχει πει ο ίδιος στον δημοσιογράφο: Το βράδυ του δημοψηφίσματος συναντήθηκε με τον Πρωθυπουργό και του είπε «επανενεργοποίησέ με ή αντικατάστησέ με». Ο Τσίπρας, λέει, του προσέφερε το υπουργείο Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού αλλά εκείνος αρνήθηκε και παραιτήθηκε το επόμενο πρωί. Περιστατικό που παρεμπιπτόντως κανείς από όσους καλύπτουν κυβερνητικό ρεπορτάζ δεν φαίνεται να γνωρίζει.

Παράλληλα, δεν λείπουν και οι χαριτωμένες στιγμές, όπως η ατάκα προς τη Δανάη Στράτου, «αγάπη μου, έκλεισα τις τράπεζες» όταν γύρισε σπίτι από τη δουλειά εκείνο το βράδυ που η κυβέρνηση είχε υπογράψει την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου για την τραπεζική αργία και τα  capital controls. Ή άγνωστες – παραδόξως – πτυχές της υπουργικής του ζωής, όπως για παράδειγμα ότι δύο ημέρες μετά την ορκωμοσία του κατέβηκε με τα πόδια στην Πλατεία Συντάγματος για να συναντήσει τον δημοσιογράφο και ντοκιμαντερίστα Γιώργο Αυγερόπουλο, ο οποίος θα τον σύστηνε στην Εμμυ Χρίστουλα, την κόρη του συνταξιούχου φαρμακοποιού που αυτοκτόνησε στην κεντρικότερη πλατεία της πρωτεύουσας το 2012 διαμαρτυρόμενος για την οικονομική κρίση. «Ο Βαρουφάκης άφησε ένα λουλούδι στο κυπαρίσσι στο σημείο όπου πέθανε ο Χριστούλας» γράφει ο «New Yorker». Ο δημοσιογράφος σημειώνει ότι τότε δεν είχε ειδοποιήσει τον Τύπο, ούτε το ανέφερε σε αυτόν, αλλά είχε αφήσει τον Αυγερόπουλο να το κινηματογραφήσει. Ηταν κάτι αντίστοιχο με το προσκύνημα Τσίπρα στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής μόλις ορκίστηκε Πρωθυπουργός.

 Εξίσου ενδιαφέρουσες είναι οι συνομιλίες που διατείνεται ο Βαρουφάκης ότι είχε με τον Μπαράκ Ομπάμα, τον Γερούν Ντεϊσελμπλούμ, τον Μισέλ Σαπέν αλλά και τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Και κυρίως το γεγονός ότι το περιοδικό απευθύνθηκε σε όλους αυτούς προκειμένου να επαληθεύσει τα βαρουφακικά λεγόμενα, κανείς ωστόσο δεν τα επιβεβαίωσε.

Οταν, λέει, συναντήθηκε με τον αμερικανό πρόεδρο, εκείνος τού είπε ότι δεν τον ζηλεύει. Ο Βαρουφάκης τού απάντησε «κληρονόμησες ένα χάος όταν ανέλαβες αλλά τουλάχιστον είχες μια κεντρική τράπεζα από πίσω σου. Εμείς παραλάβαμε χάος αλλά έχουμε μια κεντρική τράπεζα, την ΕΚΤ, που προσπαθεί να μας καταπιεί». Ο Ομπάμα, σύμφωνα με τον Βαρουφάκη, τον προέτρεψε να «καταπιεί τα πικρά πράγματα». «Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει τη συζήτηση» συμπληρώνει ο συντάκτης. Στο ίδιο στυλ περιγράφει την πρώτη του επαφή με τον πρόεδρο του Eurogroup, όπου, όπως υποστηρίζει, τον απείλησε με Grexit την πρώτη κιόλας ημέρα ενώ στο τηλέφωνο είχαν συμφωνήσει για πρόγραμμα – γέφυρα. «Μα, οι τράπεζες θα κλείσουν» είπε ο Γιάνης. «Ναι, σίγουρα» απάντησε ο Γερούν. Το «New Yorker» έλαβε την ακόλουθη απάντηση από το γραφείο Τύπου του ολλανδικού υπουργείου Οικονομικών: «Δεν σχολιάζουμε ποτέ αναφορές σε συζητήσεις που γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες. Ο κύριος Ντεϊσελμπλούμ προσπαθεί να απολαύσει ένα μικρό καλοκαιρινό διάλειμμα από την διακυβέρνηση. Θα συνιστούσα στον κύριο Βαρουφάκη να κάνει το ίδιο». Ο γάλλος υπουργός Οικονομικών τού έλεγε, σύμφωνα πάντα με τη βαρουφακική εκδοχή των πραγμάτων, «θα αλλάξουμε την Ευρώπη μαζί». Ο εκπρόσωπος Τύπου του Σαπέν, πάλι, αρνήθηκε τις συνομιλίες που αφηγείται ο Βαρουφάκης και σημείωσε ότι «είναι ένας έξυπνος και επιδειξιμανής άνθρωπος αλλά στερείται πολιτικού κριτηρίου».

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, πάντως, τον έχουν πια κατατάξει στην κατηγορία «μιντιακό φαινόμενο». Εξού ίσως και το ενδελεχέστατο γι’ αυτόν προφίλ που θα βρίσκεται στην έντυπη έκδοση της 3ης Αυγούστου είναι προσβάσιμο σε όλους στην ιστοσελίδα του «New Yorker» και όχι μόνο στους συνδρομητές. Στοίχημα ότι την Παρασκευή, στο καθιερωμένο πια SMS που στέλνει το περιοδικό στους συνδρομητές του για να διαφημίσει τα πιο ενδιαφέροντα θέματά του θα τους προτρέπει «να ξεκλέψουν λίγο χρόνο» για να διαβάσουν το εν λόγω κομμάτι; Τι κι αν ο Πάρκερ επισημαίνει ότι ο Βαρουφάκης είναι «ένας μαθηματικός οικονομολόγος με μέτρια ακαδημαϊκή φήμη».

Ο Ντεϊσελμπλούμ και οι διακοπές
«Δεν σχολιάζουμε ποτέ αναφορές σε συζητήσεις που γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες. Ο κύριος Ντεϊσελμπλούμ προσπαθεί να απολαύσει ένα μικρό καλοκαιρινό διάλειμμα από τη διακυβέρνηση. Θα συνιστούσα στον κ. Βαρουφάκη να κάνει το ίδιο» δήλωσε το ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών όταν το περιοδικό ζήτησε να σχολιάσει όσα είπε ο Βαρουφάκης για τον Ντεϊσελμπλούμ.