[Ενστάσεις] Η επίμονη μεταπολίτευση

Χθες ήταν επέτειος της μεταπολίτευσης. Σαν χθες, η χούντα κατέρρευσε υπό το βάρος των εγκληματικών λαθών της και, σε περιβάλλον απόλυτης αβεβαιότητας, τα πλήθη ξεχύθηκαν στους δρόμους για να υποδεχθούν ως σωτήρα τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος ήρθε στην Αθήνα από το Παρίσι και σχημάτισε κυβέρνηση εθνικής ενότητας.

Τους μήνες που ακολούθησαν, η Ελλάδα άλλαξε πολύ. Οι Ελληνες επέλεξαν τον χαρακτήρα του πολιτεύματος (προεδρευομένη δημοκρατία), άρχισαν να απολαμβάνουν το πρωτόγνωρο αίσθημα της ελευθερίας και, παρά το κοινό αίσθημα, έμαθαν το μεγαλείο της συγχώρεσης – αφού, έστω δύσκολα, συμβιβάστηκαν με την ιδέα του στιγμιαίου αδικήματος, που περιόρισε μια γενικευμένη ανθρωποφαγία, και παρά μια έξαλλη ρητορική που είχε αρχίσει να εκπέμπεται, αποδέχθηκαν χωρίς πολλά πολλά ότι οι πραξικοπηματίες δεν θα εκτελούνταν και ότι για την απαιτούμενη κάθαρση αρκούσε η καταδίκη τους.

Το ίδιο διάστημα, σχεδόν ταυτόχρονα με τη νομιμοποίηση του Κομμουνιστικού Κόμματος, κατέρρευσε το μετεμφυλιακό κράτος της Δεξιάς, που εκδικούνταν. Προφανώς, παρέμειναν ζωντανοί θύλακοι εθνικοφροσύνης – και μάλλον για λίγο καιρό ακόμα το κράτος παρέμενε λάφυρο της παλαιάς κατάστασης. Οταν, πάντως, μετά το 1981, κηρύχθηκε και επισήμως η εθνική συμφιλίωση και τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων καταχωνιάστηκαν οριστικά, αντί ενός ορθολογικού σύγχρονου κράτους δόθηκε έμφαση στο μεγάλο κράτος ένθα θα μπορούσαν να αναπαύονται πελάτες των ιδεολογιών που αποκτούν πρόσβαση στην εξουσία. Πλήθος στρεβλώσεις ξεκίνησαν ακριβώς από αυτό το σημείο.

Το άλλο λάθος ήταν η βαθμιαία υποκατάσταση μιας κοινωνίας δικαίου από την αίσθηση μιας υποτιθέμενης υπέρτατης δικαιοσύνης στο όνομα μιας ερήμην προοδευτικότητας. Στην πορεία, η αντίληψη αυτή (που συμβολοποιήθηκε με το κλείσιμο των δρόμων ακόμα και από μικρές ομάδες διαδηλωτών και με τις καταλήψεις δημόσιων χώρων) κυριάρχησε στη δημόσια σφαίρα – και συνεχίζει να κυριαρχεί. Σε αυτό το υπόστρωμα πατά η μεταπολίτευση που δεν τελείωσε – αλλά ακόμα επιμένει.