Quo vadis

Στις αρχές της εβδομάδας έφτασαν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κάποια προσχέδια συμπερασμάτων ενόψει της Συνόδου Κορυφής που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη και την Παρασκευή. Αν εξαιρέσει κανείς την παραδοξότητα να προηγούνται των συνόδων τα συμπεράσματα, το ενδιαφέρον εντοπίζεται στους τέσσερις τίτλους των κεφαλαίων του σχεδίου: «Μετανάστευση», «Ασφάλεια», «Απασχόληση, ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα» και «Ηνωμένο Βασίλειο». Αυτοί οι τέσσερις τίτλοι, μαζί με την άνοδο της Ακρας Δεξιάς και το λεγόμενο «σχέδιο των πέντε προέδρων» στην κατεύθυνση της ενοποίησης, δίνουν το περίγραμμα ενός κρίσιμου ερωτήματος: Πού πάει η Ευρώπη;

Οσο και αν στον ορίζοντα δεν φαίνεται ακόμη καθαρά ο τελικός προορισμός, το βέβαιο είναι ότι η Ευρώπη αλλάζει. Και αυτή η αλλαγή αποτυπώνεται ακόμη και στις λεπτομέρειες. Η ΕΕ, υπενθυμίζει ο αναλυτής Κρέιγκ Ουίνεκερ στην επιθεώρηση «Politico», πορευόταν συνήθως με δύο ταχύτητες – κάποια κράτη-μέλη συμφωνούσαν σε όλα και άλλα κρατούσαν αποστάσεις από όλα τα μεγάλα βήματα όπως ήταν το ευρώ και η Συνθήκη του Σένγκεν. Αντίθετα, σήμερα οι ταχύτητες είναι πολλές, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η στάση των κρατών είναι αμφίθυμη.

Η Βρετανία. Σε αυτές τις πολλές ταχύτητες έχει διαμορφωθεί εσχάτως μια υποκατηγορία που εκπροσωπείται από μία χώρα και μόνο. Κι αυτή είναι η Βρετανία, η οποία δεν θέλει να τρέξει λίγο, πολύ ή καθόλου όπως οι υπόλοιπες χώρες, αλλά να τρέξει προς τα πίσω. Ο Ντέιβιντ Κάμερον επανέλαβε στη χθεσινή Σύνοδο Κορυφής ότι για να μείνει η χώρα του στην ΕΕ θα χρειαστεί μια νέα συμφωνία ανάμεσα στα δύο μέρη, η οποία θα απαλλάξει το Λονδίνο από διάφορες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις. «Πάνω απ’ όλα είμαι χαρούμενος για το γεγονός ότι η διαδικασία της βρετανικής μεταρρύθμισης και διαπραγμάτευσης και το δημοψήφισμα που θα διοργανώσουμε έχουν πάρει τον δρόμο τους» δήλωσε στους εκπροσώπους του Τύπου ο βρετανός πρωθυπουργός.

Η βρετανική κυβέρνηση θέλει να απαλλαγεί σε τουλάχιστον δύο πεδία από την ΕΕ. Το ένα είναι η υποχρέωση της Βρετανίας να μη θέτει προσκόμματα στην είσοδο στη χώρα μεταναστών από άλλες χώρες της ΕΕ. Το δεύτερο σχετίζεται με την ευχέρεια της Βρετανίας να συμμορφώνεται με αποφάσεις που λαμβάνει η ευρωζώνη και μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία του Σίτι ως χρηματοπιστωτικού κέντρου της Ευρώπης.

Το Μεταναστευτικό. Το ενδεχόμενο ενός Brexit, ωστόσο, δεν συνιστά τη μεγαλύτερη πρόκληση για την ΕΕ. Τουλάχιστον για την Ανγκελα Μέρκελ είναι το Μεταναστευτικό. «Είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που έχω ζήσει ποτέ στα ευρωπαϊκά θέματα από τότε που είμαι καγκελάριος» δήλωσε στους εκπροσώπους του Τύπου χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση που έγινε στη Σύνοδο «πολύ έντονη».

Η απόρριψη της πρότασης της Κομισιόν να μοιραστούν οι πρόσφυγες στις χώρες της ΕΕ ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνατότητες αλλά και οι υψηλοί τόνοι αποτυπώνουν ανάγλυφα το κλίμα. «Εάν δεν συμφωνείτε να δεχθείτε 40.000 μετανάστες, δεν είστε άξιοι να λέγεστε Ευρώπη. Εάν είναι αυτή η δική σας ιδέα για την Ευρώπη, χάρισμά σας, ή θα υπάρξει αλληλεγγύη ή μη μας κάνετε να χάνουμε χρόνο» ήταν ένα από τα χάιλαϊτ της Συνόδου που αποδίδεται στον ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντσι. Στο τέλος, πάντως, της πρώτης ημέρας ο ίδιος δήλωσε: «Αν και μπορούσαν να γίνουν περισσότερα, είμαι ευτυχής για το γεγονός ότι η Ευρώπη αναγνώρισε πως το πρόβλημα της μετανάστευσης είναι πρόβλημα όλων». Αυτές οι δύο εκ διαμέτρου αντίθετες δηλώσεις δεν δείχνουν ασφαλώς πού πάει η Ευρώπη. Δείχνουν, όμως, πώς πορεύεται.