Εν-ΤΙΜ-ότατοι φοροφυγάδες

Φόρους πάνω από 100 εκατ. ευρώ έχασε το ελληνικό Δημόσιο από μία και μόνο καλοστημένη επιχείρηση αφαίμαξης κεφαλαίων η οποία εκτυλίχθηκε την περίοδο 2005-2006 και δέκα χρόνια μετά ουδείς από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές έχει αποπειραθεί, μέχρι τώρα, έστω να διερευνήσει. Πρόκειται για το ενορχηστρωμένο σχέδιο δύο εκ των μεγαλυτέρων fund του πλανήτη που έβαλαν στο στόχαστρο μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας της Ελλάδας, την τότε TIM, το 2005.

Αγόρασαν την εταιρεία και κατάφεραν φορτώνοντάς της δάνεια πάνω από 1,8 δισ. ευρώ να τα διοχετεύσουν τελικά στα ταμεία τους. Τα fund Texas Pacific Group και Apax έβγαλαν τρελά λεφτά μέσα σε λίγους μήνες, όσοι αγόρασαν το νόμιμο, με βάση τους κανόνες του Λουξεμβούργου, δομημένο ομόλογο CPECs δίνουν μάχη στις δικαστικές αίθουσες διεκδικώντας αποζημιώσεις για τη μεγάλη χασούρα και το ελληνικό Δημόσιο μετράει απώλειες φόρων τουλάχιστον 100 εκατ. ευρώ μόνο μέσα στην επίμαχη διετία.

Για να αντιληφθούμε τα μεγέθη, από τις παρεμβάσεις στις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις η κυβέρνηση επεδίωκε, σύμφωνα με τις προηγούμενες προτάσεις της, εξοικονόμηση 71 εκατ. ευρώ. Αν οι ελληνικές κυβερνήσεις είχαν καταφέρει τα προηγούμενα χρόνια ισχυρά χτυπήματα κατά της φοροδιαφυγής, σήμερα ίσως η κατάσταση της οικονομίας να ήταν τελείως διαφορετική.

    

Η ιστορία ξεκινά το 2005. Τότε, δύο από τα μεγαλύτερα funds στην υφήλιο κατάφεραν να φορτώσουν σε μια από τις μεγαλύτερες ελληνικές εταιρείες κινητής τηλεφωνίας της εποχής, την TIM, θυγατρική της Hellas II, με έδρα το Λουξεμβούργο, δάνεια πάνω από 1,8 δισ. ευρώ τα οποία στη συνέχεια με πολύπλοκες μεθόδους πέτυχαν να τα οδηγήσουν στο ταμείο τους.

Την εποχή εκείνη η Hellas θεωρούνταν εταιρεία – φιλέτο. Με μερίδιο 20% στην ελληνική αγορά κινητής τηλεφωνίας, 100 εκατ. ευρώ ετήσια κέρδη και διαχειρίσιμο δανεισμό 187 εκατ. Μέσα σε λίγους μήνες, τα χρέη της δεκαπενταπλασιάστηκαν μετά την αγορά της από τα δύο fund. TPG και APAX δανείστηκαν υπέρογκα ποσά στο όνομα της TIM κυρίως προκειμένου να εξοφλήσουν δομημένα ομόλογα μετατρέψιμα σε μετοχές που είχαν εκδώσει και με έναν σύνθετο τρόπο είχαν περάσει επίσης στις υποχρεώσεις της TIM. Αυτά τα πολύπλοκα χρηματοοικονομικά εργαλεία, τα CPECs , εκδίδονται μόνο στο Λουξεμβούργο. Και η έδρα της Hellas στο Λουξεμβούργο ήταν ιδανική. Η συνέχεια ήταν μάλλον προδιαγεγραμμένη. Η εταιρεία υπό το βάρος δυσβάσταχτων χρεών άρχισε να τρέμει. Και τότε, το 2007 εμφανίστηκε ο αιγύπτιος δισεκατομμυριούχος Ναγκίμπ Σαουίρις να δώσει το φιλί της ζωής και 500 εκατ. ευρώ στους TPG – APAX προκειμένου η εταιρεία του Weather Investments να εξαγοράσει την Hellas, η οποία μετονομάστηκε σε Wind, αναλαμβάνοντας και τα χρέη της συνολικού ύψους 2,9 δισ. Εναν χρόνο αργότερα, η APAX πλήρωσε ακριβώς τα ίδια λεφτά, 500 εκατ. ευρώ, για να αγοράσει το 5% της Weather.

O Σαουίρις μετέφερε την έδρα της Hellas από το Λουξεμβούργο στη Βρετανία προκειμένου να επωφεληθεί από τις γρήγορες διαδικασίες χρεοκοπίας. Τα έσοδα της εταιρείας ήταν ανεπαρκή για να εξυπηρετήσουν τα χρέη της και η χρεοκοπία ήταν η λύση. Οι πιστωτές διαμαρτύρονται ότι τα κεφάλαια τα οποία είχαν δανείσει στην εταιρεία υπεξαιρέθηκαν. Δεν χρηματοδότησαν τις ανάγκες της, όπως οι δανειστές θεωρούσαν, αλλά λεηλατήθηκαν από τα funds κάνοντας τα χρέη της μη βιώσιμα, όπως υποστηρίζουν.

Ο νέος ιδιοκτήτης ξεκίνησε τη διαδικασία της εκκαθάρισης το 2009 προκαλώντας τη διαγραφή του μεγαλύτερου χρέους της Hellas και στη συνέχεια έστησε εκ νέου την εταιρεία με 50 εκατ. ευρώ σε μετρητά και συγκεκριμένες εξασφαλίσεις χρέους. Η έδρα της επανέρχεται στο Λουξεμβούργο. Οι ισχύουσες φορολογικές διατάξεις εκεί επιφυλάσσουν ευνοϊκή μεταχείριση σε κέρδη και μερίσματα της εταιρείας. Ενδεικτικό είναι ότι ενώ μεταξύ 2001 και 2004 η TIM κατέβαλε στο ελληνικό Δημόσιο φόρους 140 εκατ. ευρώ, την περίοδο της αφαίμαξής της από τα funds (από το 2005 έως το 2007) οι φόροι που κατεβλήθησαν ήταν σχεδόν στο ένα τρίτο, ή  37,5 εκατ. ευρώ.

Ουδείς όμως από τις ελληνικές Αρχές έχει ασχοληθεί με το θέμα ενώ στις δικαστικές αίθουσες του εξωτερικού το δράμα συνεχίζεται με διεκδικήσεις αποζημιώσεων από επενδυτές που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τεράστιες ζημιές από τα περιβόητα CPECs.

ΔΙΑΜΑΧΗ. Ομολογιούχοι και εκκαθαριστές της εταιρείας έχουν εμπλακεί σε μια δικαστική διαμάχη η οποία συντηρείται ακόμα. Οι εκκαθαριστές κατηγορούν τα funds για «διπρόσωπη και καταστροφική λεηλασία» η οποία οδήγησε σε «μία από τις χειρότερες κακοποιήσεις στην ιστορία των ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων». Η διαμάχη συνεχίζεται στις δικαστικές αίθουσες της Αμερικής, με τους επενδυτές οι οποίοι υπολογίζεται πως έχουν σωρευτικές διεκδικήσεις 2-2,5 δισ. ευρώ (μαζί με τους τόκους) να εμφανίζονται αποφασισμένοι να μην το βάλουν κάτω. Οι διεκδικήσεις όμως προσκρούουν σε ένα ενδιάμεσο επενδυτικό όχημα το οποίο είχαν φροντίσει να δημιουργήσουν TPG και APAX.

«ΚΑΜΠΑΝΕΣ». Την περασμένη εβδομάδα αναδείχθηκε μία ακόμα πτυχή της υπόθεσης. Επεσαν οι πρώτες καμπάνες από τις αρμόδιες Αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου στην ελεγκτική Ernst &Young. Στην εταιρεία επιβλήθηκε πρόστιμο 250.000 λιρών για σύγκρουση συμφερόντων με το αιτιολογικό ότι ανέλαβε τη διαχείριση της εκκαθάρισης της εταιρείας το 2009 σε διάστημα μικρότερο των τριών ετών αφότου είχε αναλάβει να της παράσχει ελεγκτικές υπηρεσίες. Τόσο η Ernst &Young όσο και η συνεργάτις της εταιρείας M. Mills δέχθηκαν σοβαρή επίπληξη από την αρμόδια ρυθμιστική Αρχή του Ηνωμένου Βασιλείου ICΑ (Institute of Chartered Accountants) και πέραν του προστίμου υποχρεώθηκαν να πληρώσουν και έξοδα 95.000 και 15.000 λιρών αντίστοιχα.

CPEDs
Δομημένο ομόλογο που ανθεί στο Λουξεμβούργο
Τα CPEDs αποτελούν ένα οικονομικό εργαλείο που ανθεί μόνο στο Λουξεμβούργο. Ενα υβριδικό δομημένο ομόλογο, οι κάτοχοι του οποίου λαμβάνουν μερίδιο κερδών ανάλογα με την κερδοφορία της εταιρείας. Στην ωρίμασή του, αυτό το ομόλογο μπορεί να μετατραπεί σε μετοχές. Στο μεταξύ όμως για τον εκδότη τα CPEDs, ανάλογα με τη χρήση τους, μπορούν να αποτυπωθούν στον ισολογισμό της εταιρείας είτε ως χρέη είτε ως κεφάλαιο, ανοίγοντας τον δρόμο για μειωμένη φορολογική επιβάρυνση. Τα δύο funds είχαν υποστηρίξει ότι τα CPEDs αποτελούσαν αποπληρωμή δανεισμού και με βάση τις φορολογικές πλάτες του Λουξεμβούργου απέφευγαν τους φόρους.