[Γεωπολιτικά] Οχι κράτος – παρίας η Ελλάδα

Εάν κάποιος συνόψιζε τον διαλεκτικό κυκεώνα των ερμηνειών (αλλά και αποριών) για την ήδη κορυφούμενη ελληνική τραγωδία θα κατέληγε στο διαζευκτικό ερώτημα:

n Θυσία της Ελλάδος-Ιφιγένειας από εκείνους που ποδηγετούν το ευρωγίγνεσθαι (και την προοπτική του) «προς παραδειγματισμόν» όσων είτε απειθούν «τοις κείνων ρήμασι», είτε εμφανίζουν τάσεις ανυπακοής;

n Ή μήπως θυσία της στον βωμό των ημετέρων ιδεοληψιών, παραταξιακών διαγκωνισμών και γενικότερα των έωλων συνδρόμων που διέπουν με διχαστικές δυναμικές την εν πολλοίς βαραθρούμενη εθνική διαδρομή;

Είτε το ένα είτε το άλλο συμβαίνει (μπορεί τελικά και τα δύο), γεγονός παραμένει ότι εκείνος που θα υποστεί τις μοιραίες συνέπειες και που «θα δοκιμάσει στο πετσί του» τα έως και ολέθρια παράγωγα όσων ήδη τείνουν να μετεξελιχθούν σε πτωχευτική κατολίσθηση είναι τελικά ο λαός. Οχι ως αόριστος και γενικολόγος προσδιορισμός, αλλά ως ανοχύρωτη κοινωνία. Που βρίσκεται σε κατάσταση αδήλου πολιορκίας. Και που εισπράττει: Αφενός όσα με κλιμακούμενη βαναυσότητα διαμορφώνουν την ελληνική καθημερινότητα. Και αφετέρου όσα τείνουν να αποδομήσουν τις απισχνούμενες δυνατότητες και να ακυρώσουν τις αβέβαιες προοπτικές της.

Να μη φοβηθούμε αυτές τις τραυματικές αναφορές, που συνθέτουν τη σημερινή πραγματικότητα και που θα διαμορφώσουν ανάλογα την αυριανή τραγικότητα. Καθώς, εάν δεν ορθοτομηθούν σωστικές αποφάσεις και αν δεν προκύψουν εν τω μεταξύ επιθυμητές υπερβάσεις, το απευκταίο είναι προδιαγεγραμμένο. Και τέτοιες υπερβάσεις προϋποθέτουν αντιμετώπιση της στυγνής αλήθειας «κατά πρόσωπο».

Για όσους λοιπόν η μνήμη δεν διαβρώθηκε καθ’ οδόν, το στερεότυπο που είχε κυριαρχήσει (με δόσεις αυξημένης εθνικής αυταρέσκειας) όταν η χώρα ενσωματώνετο στον λεγόμενο «σκληρό ευρωπαϊκό πυρήνα» εγκαταλείποντας το εθνικό της νόμισμα (και ως εκ τούτου μέρος της κυριαρχίας της) συμπτυσσόταν στη βεβαιότητα ότι εκ των πραγμάτων η Ελλάδα θα απέβαινε φυσιολογικά ηγέτιδα δύναμη των Βαλκανίων. Και ως μέλος της ΕΕ. Και (κυρίως) ως μέρος του ενδότερου κύκλου τής υπό διεύρυνση Κοινότητος. Εκτίμηση που δεν ήτο καθόλου ανεδαφική. Εάν εννοείται τα πράγματα εξελίσσοντο κατ’ ευχήν.

Αυτό δεν απηχούσε καθαυτό εθνικιστικές επιθυμίες. Και δεν αφορούσε υποσυνείδητους συνειρμούς. Μπορεί σε κάποιον βαθμό να υπήρχαν και αυτά. Ομως η συμμετοχή στην ευρωζώνη αναβάθμιζε με ρεαλιστικούς όρους και τη στρατηγική σημασία και τον γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδος σε αυτήν την αυτονοήτως κρίσιμη γεωγραφία. Η οποία για πολλούς λόγους αποτελούσε το ασθενέστερο υπογάστριο της Ευρώπης. Και οικονομικά. Και ως προς τις κοινωνικές δομές. Αλλά και όσον αφορά τις στρατηγικές δυνατότητες και προοπτικές.

Γι’ αυτούς (και όχι μόνο) τους λόγους, η έστω και με λογιστικές αλχημείες εισδοχή της χώρας στον σκληρό ευρωπαϊκό πυρήνα τής προσέδιδε, ούτως ή άλλως, επιπρόσθετα προσόντα και ιδιαίτερη αναντίλεκτα σημασία. Οχι μόνο λόγω χωροθεσίας, αλλά και λόγω συγκριτικής ευρωστίας έναντι όμορων κρατών. Πριν δηλαδή προκύψουν όλα εκείνα τα τραγικά, που την ανέδειξαν τελικά θύμα έως και ανηκέστου παθογένειας και χειρίστης διαχειρίσεως. Με ό,τι αυτό σημαίνει. Και σημαίνει όλα εκείνα που όλοι γνωρίζουν. Χωρίς όμως να τα προσδιορίζουν επακριβώς.

Αποφεύγοντας όσο είναι δυνατόν και βάρος ενοχών, και μερίδιο ενοχικών ανοχών, και συνακόλουθων τύψεων.

Κι αυτό ακριβώς είναι που αντιπαρατιθέμενο προς όσα τραγικά εξελίσσονται σήμερα (και προς αυτά που επαπειλούνται για το αβέβαιο αύριο) αναδεικνύει το τραγικό. Καθώς από τη θεμιτή φιλοδοξία και απόλυτα φυσιολογική εκτίμηση για περιφερειακή ποδηγεσία, η χώρα εκπίπτει αίφνης σε θέση βαλκανικού παρία! Και όσο και αν αυτό μπορεί να θεωρηθεί απελπιστικώς πεσιμιστικό, εν τούτοις ανακλά μιαν απέλπιδα πραγματικότητα. Που πλέον δεν την επικυρώνουν οι αριθμοί, αλλά την πιστοποιούν με ακόμη καταθλιπτικότερο τρόπο αυτά που βιώνονται. Κυρίως όμως τα τραυματικά διλήμματα. Στα οποία πράγματι προέχει αυτό που προεισαγωγικά χαρακτηρίσαμε «θυσία της Ιφιγένειας». Ως αναπόδραστη μάλιστα εκδοχή κάποιων έωλων επιλογών. Γιατί τι σημαίνουν έστω και σημειολογικά οι αναφορές σε ενδεχόμενα Κούγκια; Και πού παραπέμπουν αδήριτα ολοκαυτώματα;

Τα οποία βεβαίως δεν αποτελούν λύση. Λύση θα είναι η μεθοδευμένη ανάνηψη και τελικά η ανάκαμψη. Γνωρίζοντας πρωταρχικά ότι όσο και αν η χώρα έχει προικώα γεωστρατηγικά προσόντα, εάν αυτά δεν υποθεμελιώνονται σε συντεταγμένες ισχύος και μετρήσιμα δεδομένα δυνατοτήτων, η θέση της θα είναι καταθλιπτικώς υποτιμημένη. Κι αυτό είναι η άλλη και επαχθέστερη διάσταση της χρεοκοπικής ολισθήσεως.

Ο Α. Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής