[Γεωπολιτικά] Η τραυματισμένη έπαρση

Οπως το πληγωμένο θηρίο γίνεται πιο επικίνδυνο, έτσι ακριβώς και η τραυματισμένη μεγαλαυχία της εξουσίας αποβαίνει επιθετικότερη. Οταν δηλαδή βλέπει αίφνης τις μεθοδευμένες βλέψεις της να ακυρώνονται και τις υπερφίαλες φιλοδοξίες της να ταπεινώνονται. Στην προκειμένη περίπτωση, τα τραυματισμένα σύνδρομα Ερντογάν. Και ταυτοχρόνως οι ακρωτηριασμένες του βεβαιότητες. Με τις κάλπες να περιστέλλουν ευθέως εκείνο που θεωρούσε δοξαστικό επιστέγασμα της εξουσίας του. Με βασικούς άξονες: α) Την οριστική αποκοπή της χώρας από την ιστορική κηδεμονία (και τα νεοτουρκικά ιδεολογήματα) του Κεμαλισμού. β) Την ολική επαναφορά της οθωμανικής επιρροής, μέσα από την ανάδειξη (και ανάταξη) της μουσουλμανικής ταυτότητος, ως εθνικιστικής δυναμικής.

Η οργανωμένη (και κυρίως αποτελεσματική) ενεργοποίηση του κουρδικού κινήματος μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και η ανάδειξή του ως αυτοδύναμου πλέον παίκτη στο τουρκικό κοινοβουλευτικό γίγνεσθαι προοιωνίζονται προβλεπτές μετεξελίξεις με ιστορική σημασία και βαρύτητα.

Και είναι αυτό το γεγονός που ακύρωσε τους μεσοπρόθεσμους σχεδιασμούς Ερντογάν – Νταβούτογλου. Κάτι που θα απαιτήσει ανάλογη διαχείριση, προκειμένου να ανασχεθούν ανεπιθύμητα παράγωγα. Που εν πολλοίς αφορούν τους στόχους της εθνικής αυτονομήσεως των Κούρδων. Σε πρώτη τουλάχιστον φάση. Ως ενδιάμεσης διαδικασίας για το επόμενο βήμα, που θα είναι η εθνική ανεξαρτησία. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Σ’ αυτόν ή τον άλλο βαθμό. Αυτό ούτε και βίαια μπορεί πλέον να ανακοπεί, χωρίς αποσυνθετικότερες υποτροπές.

Εάν αυτές οι συνοπτικές τομές όσων επεφύλαξαν οι τουρκικές κάλπες ευσταθούν (και οπωσδήποτε δεν στερούνται τεκμαρτής βεβαιότητος) τότε δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα υπάρξουν οσονούπω κάποιες κρίσιμες επανεκτιμήσεις στην Αγκυρα. Και όσον αφορά τα εσωτερικά της ζητήματα και προοπτικές. Και σχετικά με τις ευρύτερες πολιτικές. Και κυρίως τις στρατηγικές επιλογές. Αρα και τις μεθοδεύσεις που θα τις διευκολύνουν.

Και αυτές αφορούν σε τελική ανάλυση κι εμάς. Οχι απλώς ως γεωπολιτικώς εφαπτομένους, αλλά και ως χώρα με την οποία υπάρχουν και αναδύονται κρίσιμα ζητήματα. Και διαφορές που εγκυμονούν έως και ρήξεις. Ή που τουλάχιστον δεν επιτρέπουν ουσιαστική ομαλοποίηση σχέσεων, πέραν των «κατά συνθήκην ανεκτών». Με ό,τι αυτό σημαίνει. Και σημαίνει ακριβώς εύθραυστη γειτνίαση με απροσδιόριστες προοπτικές.

Εκείνο που σήμερα πρέπει να προκαλεί ανησυχία στην Αθήνα (και από κοντά στη Λευκωσία) και που επιβάλλεται να συντηρεί κατάσταση αυξημένης επαγρυπνήσεως είναι το ενδεχόμενο να εκδηλωθεί «εξαγωγή» των εσωτερικών αστοχιών Ερντογάν. Κάτι που σε όλη τη μακρά και ανήσυχη διαδρομή των ελληνοτουρκικών σχέσεων αποτέλεσε δεδομένη τουρκική συμπεριφορά. Με πυροδότηση έως και επικινδύνων εντάσεων. Από ανατροφοδοτούμενες τριβές και επιλιπαινόμενες πιθανότητες αναπαραγωγής θερμών απολήξεων. Ορα Ιμια. Και όχι μόνον. Κάτι που ποτέ δεν επέτρεψε την ευκταία θεσμική ομαλοποίηση αυτών των σχέσεων. Καθώς οι επιβεβαιωμένες στοχοθεσίες της Αγκυρας περνούν μέσα:

1. Από επιδιωκόμενο γεωστρατηγικό έλεγχο, αφενός του ημίσεως αιγαιωτικού χώρου (με διχοτομικό μερισμό του) και αφετέρου των οικονομικών ζωνών πέραν των νοτιοανατολικών παρυφών των ελληνικών ορίων. Στα Δωδεκάνησα δηλαδή και στο Κρητικό Πέλαγος. Και από την άλλη, με ανάλογη λύση του Κυπριακού, την κηδεμόνευση της Μεγαλονήσου μέσω νομιμοποιημένου κατοχικού προγεφυρώματος. Και ήδη το «Barbaros» επανακάμπτει στις ευάλωτες κυπριακές θάλασσες.

2 Από την ουσιαστική διασφάλιση νομής των υποθαλάσσιων πλουτοπαραγωγικών πηγών. Είτε με καθεστώς συνεκμεταλλεύσεως. Είτε και μονομερώς, με δημιουργία γεωπολιτικού τετελεσμένου. Με πρώτον εν προκειμένω στόχο την περιοχή Καστελλόριζου. α) Τεμαχίζοντας τον παλαιότερα διακηρυγμένο «ενιαίο αμυντικό χώρο» Ελλάδος – Κύπρου. Που σήμερα μπορεί να αποβεί, κατά τον ίδιο τρόπο, «ενεργειακός». β) Περισπώντας (και αναιρώντας) τις προαγόμενες ταχυρρύθμως συμφωνίες με την Αίγυπτο για τις εφαπτόμενες ΑΟΖ των τριών χωρών. Δηλαδή Ελλάδος, Αιγύπτου, Κύπρου.

Οι προθέσεις για τέτοιες ενέργειες, που θα προκαλέσουν συντεταγμένη κατάσταση ελεγχόμενης κρίσεως, είναι αρκούντως αισθητές. Και οι αιτιάσεις επίσης «εις πρώτην ζήτησιν» από πλευράς Αγκυρας. Προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία υπερβάσεως εσωτερικών προβλημάτων και θεραπείας αδυναμιών. Που σχετίζονται με τον έλεγχο των αντιπάλων. Και ιδιαιτέρως των κουρδικών πολιτικών ανατάξεων. Κάτι που προϋποθέτει αναθέρμανση έωλων εθνικιστικών συνδρόμων. Που ποτέ δεν εξέλιπαν.

Σε αυτά συνοψίζεται ακριβώς ο κίνδυνος. Που τον συνδράμουν (πέραν αυτών) οι καταθλιπτικές συγκυρίες των ελληνικών αδυναμιών. Με τις χρεοκοπικές ολισθήσεις (και δυναμικές) που αποδομούν δυνατότητες και περιστέλλουν αντιστάσεις.

Παρά τις αδυσώπητες αγκυλώσεις και παθογένειες, πρέπει να μεριμνήσουμε και αναλόγως να αντιμετωπίσουμε και αυτές τις συγκυριακές περιπλοκές.

Για να μη μας αιφνιδιάσουν αδόκητα γεγονότα…

Ο Ανθος Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής