[Εναλλακτικά] Στα ΑΤΜ η Ελλάδα αναστενάζει

Ο συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης στη συλλογή διηγημάτων του με τίτλο «Νοέμβριος» είχε γράψει μια ιστορία όπου από ένα ATM μπορούσες να κάνεις ανάληψη ποιημάτων. Οι συνταξιούχοι βέβαια που είχαν στηθεί στην ουρά χθες στην τράπεζα – όπου κι εγώ βρέθηκα για μια δουλειά – δεν περίμεναν με τις ώρες για να παραλάβουν ένα ποίημα του Καβάφη. Δικαιούχοι του ΙΚΑ – ΕΤΑΜ και προφανώς μη γνώστες του e-banking ήταν και περίμεναν με μια κάποια αγωνία τη σύνταξή τους.

Αν ένα μέρος της ζωής μας το περνάμε στα γκισέ ή γενικά στις συναλλαγές στις τράπεζες, ένα μέρος του αφηγήματος της κρίσης ανήκει δικαιωματικά σε αυτές. Και ακόμη ειδικότερα, στα ΑΤΜ αποτυπώνεται η, κάθε φορά, αγοραστική δύναμη, η μέση ψυχολογία, η μέση σχέση με το κράτος, την αποταμίευση, το αφεντικό μας (όσοι ακόμη έχουμε εργασία). Από τις πρώτες μέρες της κρίσης, για παράδειγμα, και καθώς ο φασισμός φούντωνε, οι χρυσαυγίτες ήταν αυτοί που εμφανίστηκαν σε φωτογραφία να «προστατεύουν» ηλικιωμένες κυρίες την ώρα που έκαναν μια ανάληψη από ΑΤΜ. Να τις προστατεύουν από τις ορδές των νεόπτωχων ή των «κακών» μεταναστών, αυτό δεν διευκρινιζόταν. Η εικόνα πάντως έκανε την γκεμπελική δουλειά της τότε και το γεγονός πως το σκηνικό ήταν στημένο περνούσε σε δεύτερη μοίρα.

Μα και στα ΑΤΜ γράφτηκε μια σελίδα της κρίσης στην Κύπρο, όταν ένα πρωί του Σαββάτου του 2013 οι καταθέσεις κουρεύτηκαν και οι πολίτες βρήκαν τα καταστήματα κλειστά (στην Κύπρο ανοίγουν και Σάββατο) έχοντας δικαίωμα να κάνουν ανάληψη με όριο. Ακόμη και προχθές μια αλλοπρόσαλλη είδηση για φορολόγηση των αναλήψεων ήταν που έβαλε φωτιές ενώ καθημερινά γράφονται δράματα στα ΑΤΜ, θα προσέθετα, με λυπημένο κόσμο που κοιτάει με περισυλλογή το διαθέσιμο υπόλοιπο του λογαριασμού του ή με άλλους που απελπισμένα επιζητούν έναν διακανονισμό για δάνειό τους.

Είναι παράδοξο, αλλά μια ολόκληρη κοινωνία μοιάζει να έχει φροϊδικό θέμα με το ΑΤΜ της γειτονιάς της. Μια κοινωνία, θα προσέθετα, που ρημαγμένη και χωρίς σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης μετεωρίζεται σαν χρεωμένη αποικία στο φόντο ενός νέου χρηματιστικού καπιταλισμού με στεγνά ταμεία και χωρίς αναχρηματοδότηση εδώ και έναν χρόνο. Και είναι βέβαιο πως σε μια κοινωνία που η κάλυψη των καταναλωτικών αναγκών των μισθωτών για το 47% στηρίζεται σε ανάληψη καταθέσεων, ενώ το 16% αναγκάζεται να δανειστεί -σύμφωνα με έρευνα του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ -, μια κυβέρνηση μπορεί να πέσει ή να κρατηθεί και από τα ΑΤΜ.