[Αριστερά της Εδέμ] Τα μπότοξ της Αθήνας

Πώς γίνεται να επιστρέφεις σε ένα μέρος από το οποίο δεν έφυγες ποτέ; Τα τελευταία πέντε χρόνια έχει φουντώσει μια τάση: επιστροφή στο κέντρο της Αθήνας. Οι τίτλοι των άρθρων διαφημίσεων των μεσιτικών γραφείων εναλλάσσονται χωρίς να λένε κάτι διαφορετικό και επιδρούν σε μια νέα συνθήκη που πάντως διαμορφώθηκε από πολλούς λόγους.

Λόγος πρώτος: Οι καχύποπτοι και οι υποψιασμένοι, ενώ τα προηγούμενα χρόνια είχαν μετεγκατασταθεί εκτός σχεδίου πόλεως σε διάφορες περιοχές που δεν έχουν ούτε περίπτερο, σήμερα επιστρέφουν ξανά στο μητροπολιτικό Κέντρο με πολλούς τρόπους και με διαφορετικές αφετηρίες. Η κρίση, για παράδειγμα στρίμωξε ξανά τα νέα ζευγάρια ή τους νεόπτωχους εργένηδες στα πατρικά τους. Οι επιπλώσεις των νεόδμητων σπιτιών τους αραχνιάζουν σήμερα σε νοικιασμένες αποθήκες. Ρέντης και Νίκαια οι περιοχές με τα περισσότερα τέτοια μισθώματα. Οι άλλοτε κάτοικοι του Κέντρου προσαρμόζονται στις παλιές τους γειτονιές που εν τω μεταξύ δεν είναι πια ίδιες.

Λόγος δεύτερος: Οι λεγόμενοι περίπατοι-ξεναγήσεις ιστορικού ή πολιτισμικού ενδιαφέροντος. Εδώ μια σειρά φορέων, από τους Ατενίστας μέχρι την Εργατική Λέσχη Νέας Σμύρνης, καλούν και ξεναγούν σε μέρη της πόλης όπως η παλιά Κυψέλη ή τα σημεία όπου εκτυλίχθηκαν τα Δεκεμβριανά.

Λόγος τρίτος: Μεγάλα ιδρύματα εντάσσουν «παρηκμασμένα» σημεία, κτίρια, γωνιές της Αθήνας στον πολιτιστικό σχεδιασμό τους. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η έκθεση «Παράξενες πόλεις» που διοργανώνει η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στο κτίριο της Διπλαρείου, στην Πλατεία Θεάτρου.

Ολες οι παραπάνω επιστροφές πάντως -ίσως εκτός της πρώτης, που πατάει σε μια ανάγκη – δεν είναι και τόσο επιστροφές. Και παρά την καλή πρόθεση δεν επιτυγχάνεται μια επανοικειοποίηση της πόλης ή μια εκ νέου ανακάλυψή της. Περισσότερο έχουμε να κάνουμε με μια αποικιοκρατική και με σηκωμένο το φρύδι ξενάγηση σε μέρη των «ιθαγενών» από έναν κόσμο που δεν έχει ιδέα των αστικών ρεμάτων, των τάσεων και του vibe της Αθήνας. Και, βέβαια, η αξιολόγηση του αρχιτεκτονικού και του πολιτιστικού πλούτου που ανασαίνει εδώ γύρω μας δεν έχει να κάνει με οργουελιανές αναπλάσεις ή ξεναγήσεις περιηγητών με ψάθινα καπέλα, που μόλις σβήσουν τα φώτα επιστρέφουν σπίτι τους.

Η εκ νέου νοηματοδότηση της Αθήνας – εκτός του ότι μπορεί να επιτευχθεί με ένα νέο σχέδιο που θα λαμβάνει υπόψη τους νέους ή παλιούς κατοίκους και τις ανάγκες τους – είναι και βαθιά φιλοσοφική. Πατάει πάνω στη συμφιλίωση με το παρελθόν και στην επανάκτηση του δημόσιου χώρου που δεν έχει σχέση με αναπαλαιώσεις και μπότοξ.