Ο ναός στο διάβα των αιώνων

– Ο ναός του Αγίου Γεωργίου – όπως αναφέρει το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας – είναι κυκλοτερής οκτάστηλος, εφάμιλλος του Ναού του Αγίου Βιταλίου της Ραβέννας, περιβαλλόμενος από αρχαίο τείχος σε απόσταση μισού τετραγωνικού χιλιομέτρου, το μεγαλύτερο τμήμα του οποίου έχει καταστραφεί.

– Το 1998 το ελληνικό κράτος ανέλαβε την ανέγερση νέου τείχους για να διασωθούν τα αρχαία τμήματά του, με δύο εισόδους, την κεντρική προς το ηγουμενείο και την είσοδο προς το ελληνικό κοιμητήριο, το οποίο μαρτυρεί και διασώζει ένδοξες μνήμες του αιγυπτιώτη Ελληνισμού. 

– Η ιερά μονή του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην περιοχή του Παλαιού Καΐρου. Πρόκειται για την περιοχή της αρχαίας Βαβυλώνας της Αιγύπτου, η οποία πήρε την ονομασία της μετά την εγκατάσταση των βαβυλωνίων αιχμαλώτων που έφερε στην Αίγυπτο ο φαραώ Ραμσής Α’ (1390 π.Χ.) από την εκστρατεία του στην Ασία. Βρίσκεται κοντά στις πυραμίδες, μεταξύ της αρχαίας Μέμφιδος και της Ηλιουπόλεως.

– Στον χώρο αυτόν οι Βαβυλώνιοι ανήγειραν φρούριο. Το λεγόμενο Κασρ ελ Ρουμ ή Κασρ ελ Σάμα (Παλάτι των Λαμπάδων, είτε λόγω  της λατρείας της φωτιάς είτε λόγω των φωτεινών σημείων προς συνεννόηση) γνώρισε τρεις ανακαινίσεις από τους ρωμαίους αυτοκράτορες Οκταβιανό, Τραϊανό και Αρκάδιο, συνεπεία της γεωγραφικής σπουδαιότητας του χώρου.

– Μετά την οριστική επικράτηση του χριστιανισμού στην Αίγυπτο, όταν το έτος 383 ο Μέγας Θεοδόσιος με διάταγμά του κατήργησε τους ναούς του παγανισμού, το ρωμαϊκό φρούριο μετατράπηκε σε ναό από στρατιωτικούς προς τιμήν του στρατιώτη Αγίου Γεωργίου, ενώ η Βαβυλώνα είχε καταστεί επισκοπή.

– Μετά την αραβική κατάκτηση της Νειλοχώρας (7ος αι.) μετονομάστηκε σε Φουστάτ (στρατόπεδο, παραλλαγή της βυζαντινής λέξης φοσσάτο, εκ της λατινικής fossatum) και μετά την ίδρυση του Καΐρου λέγεται Μισρ αλ Ατίκατ ή Μισρ αλ Γκατίμαντ.

– Η μονή, πλέον, του Αγίου Γεωργίου στο διάβα των αιώνων λειτούργησε ως γυναικείο μοναστήρι, νοσοκομείο, πτωχοκομείο, γηροκομείο, σχολείο και κοιμητήριο. Καταστράφηκε πολλές φορές και ανακαινίστηκε επίσης αρκετές. Τελευταία αυτή του 1904, όταν υπέστη σοβαρότατες καταστροφές από πυρκαγιά και αποκαταστάθηκε από τον Πατριάρχη Φώτιο (1900-1925). 

– Σημειώνεται ότι ο ναός αποτελεί σπουδαίο προσκυνηματικό προορισμό όχι μόνο για τους ορθοδόξους και τους κόπτες, αλλά και για τους μουσουλμάνους, που θεωρούν τη βυζαντινή εικόνα του Αγίου Γεωργίου θαυματουργή. Μάλιστα, για την ελληνική και την κοπτική παροικία ο Αγιος Γεώργιος ήταν ανέκαθεν αγαπημένος τόπος προσκυνήματος, κυρίως με την εορτή του Αγίου, στις 23 Απριλίου. Πολλοί επίσης το έχουν τάμα να κάνουν εκεί τον γάμο τους.  

– Η ανακαίνιση του ναού, προϋπολογισμού 6,5 εκατ. ευρώ, αποτελεί συλλογικό έργο αρχαιολόγων, μηχανικών, αρχιτεκτόνων και συντηρητών. Ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεοδώρου, υπό τη διεύθυνση του έμπειρου συντηρητή Νίκου Μίνου και χάρη στη γενναιόδωρη χορηγία του επιχειρηματία Αθανάσιου Μαρτίνου. Επρόκειτο για εργασίες στερέωσης και αναστήλωσης του ρωμαϊκού πύργου, του νεότερου ναού, καθώς και συντήρηση των αγιογραφιών του Κωνσταντίνου Παρθένη.