Η απαγόρευση της κυκλοφορίας ενός βιβλίου είναι μια πράξη στην ουσία της εξαιρετικά βίαιη. Προϊόν τις περισσότερες φορές της άγνοιας και της προκατάληψης, βαδίζει παράλληλα με τη λογοκρισία, είναι μία από τις αγαπημένες τακτικές των απολυταρχικών καθεστώτων. Αν και στο παρελθόν το ακραίο αυτό φαινόμενο εμφανιζόταν αρκετά συχνά στη Δύση, πλέον τα σχετικά κρούσματα είναι σπάνια. Στον υπόλοιπο κόσμο ωστόσο, και κυρίως στον μουσουλμανικό, εξακολουθεί να αποτελεί εργαλείο χειραγώγησης των πολιτών και δεν είναι λίγα τα κράτη που απαγορεύουν τη δημοσίευση συγκεκριμένων έργων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, γράφει η ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς», το έργο «Σατανικοί στίχοι» του Σαλμάν Ρούσντι που είναι απαγορευμένο μέχρι σήμερα σε 11 χώρες (Πακιστάν, Ιράν, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος, Σομαλία, Μπανγκλαντές, Μαλαισία, Κατάρ, Ινδονησία, Νότια Αφρική και Ινδία). Το μυθιστόρημα του συγγραφέα λίγο έλειψε να του κοστίσει τη ζωή καθώς ο Ιρανός Αγιατολάχ Χομεϊνί εξέδωσε το 1989 φετφά εναντίον του που τον καταδίκαζε σε θάνατο για βλασφημία απέναντι στο Ισλάμ. Ετσι, η απόφαση της ίδιας του της πατρίδας, της Ινδίας, να απαγορεύσει την κυκλοφορία του βιβλίου προτού καλά καλά τυπωθεί στη χώρα έμοιαζε την περίοδο εκείνη μάλλον αναμενόμενη.
Η Τζοκόντα και η Φάρμα
Ο «Κώδικας ντα Βίντσι» του Νταν Μπράουν, αν και παγκοσμίως έχει πουλήσει περισσότερα από 80 εκατομμύρια αντίτυπα, στον Λίβανο αποσύρθηκε τον Σεπτέμβριο του 2004 από τα ράφια των βιβλιοπωλείων και μέχρι σήμερα δεν έχει επιστρέψει σε αυτά. Οι ηγέτες των χριστιανικών δογμάτων της χώρας τον καταδίκασαν ως προσβλητικό για τη χριστιανική θρησκεία, θέση που ασπάστηκαν και οι κρατικές Αρχές.
Οταν το 1943 ο Τζορτζ Οργουελ αντιμετώπιζε δυσκολίες στην εύρεση εκδοτικού οίκου για τη «Φάρμα των ζώων» μάλλον πήρε μια πολύ καλή γεύση του τι θα ακολουθούσε την κυκλοφορία της. Τα επικριτικά σχόλια για τη Σοβιετική Ενωση οδήγησαν στην απαγόρευσή του στις κομμουνιστικές χώρες. Το 2002 το βιβλίο θεωρήθηκε ακατάλληλο για τα σχολεία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων γιατί περιείχε εικόνες και κείμενα που ήταν αντίθετα με το Ισλάμ. Το έργο έγινε επίσης κόκκινο πανί και για τη Βόρεια Κορέα όπου απαγορεύτηκε ενώ στο Βιετνάμ κυκλοφορεί λογοκριμένο.
Στη Σαουδική Αραβία, όπως φαίνεται, δεν τα πάνε πολύ καλά ούτε με την παιδική λογοτεχνία καθώς έχει απαγορευθεί στα σχολεία η ανάγνωση των βιβλίων της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ με τις περιπέτειες του Χάρι Πότερ. Παρά την επιτυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ 2000 και 2009 είχαν υποβληθεί 5.000 αιτήσεις στην Αμερικανική Ενωση Βιβλιοθηκών για την απαγόρευσή του σε όλη τη χώρα. Σημαντικό ρόλο στο κίνημα αυτό έπαιξαν κληρικοί και ενώσεις γονέων που με δημόσιες τοποθετήσεις τους διατύπωναν την άποψη ότι τα βιβλία αυτά είναι προσβλητικά για τη θρησκεία (προωθούν, έλεγαν, τον αποκρυφισμό και τον σατανισμό), ενώ δεν έλειψαν και οι κατηγορίες ότι πρόκειται για βιβλία βίαια ή που αντιμάχονται τις αξίες της οικογένειας!
Στον ιρανικό αυταρχισμό σκόνταψε η έκδοση του κόμικ «Περσέπολις» της Μαριάν Σατραπί. Οι διακρίσεις που απέσπασαν οι οικογενειακές ιστορίες τής δημιουργού του μαζί με τις εικόνες από τη σύγχρονη ζωή στη χώρα άφησαν αδιάφορες τις Αρχές του κράτους που τις απαγόρευσαν με νόμο το 2000.
Στην Κίνα, πάλι, της κρατικής λογοκρισίας και της ανελευθερίας της έκφρασης, στην κορυφή της μαύρης λίστας των απαγορευμένων βιβλίων βρίσκεται η ποιητική συλλογή «Ελεγείες της 4ης Ιουνίου» του Λιου Σιαομπό. Το έργο που αναφέρεται στην εξέγερση της 4ης Ιουνίου 1989 στην Πλατεία Τιενανμέν που πνίγηκε στο αίμα εκατοντάδων φοιτητών, αν και δεν κυκλοφόρησε ποτέ στη χώρα, μεταφράστηκε στα αγγλικά ύστερα από παραγγελία της διεθνούς ένωσης συγγραφέων ΡΕΝ. Ο ίδιος ο συγγραφέας άλλωστε, βραβευμένος με Νομπέλ Ειρήνης, είναι πολιτικός κρατούμενος στις κινεζικές φυλακές εξαιτίας της ακτιβιστικής δράσης του υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι κρατούμενοι στις φυλακές του Γκουαντάναμο, εκτός της προσωπικής τους ελευθερίας στερούνται και το δικαίωμα της ανάγνωσης βιβλίων που έχουν αναφορές στο σωφρονιστικό σύστημα. Δικηγόρος που έχει αναλάβει την υπεράσπιση μερίδας εγκλείστων, ανέφερε μιλώντας στην εφημερίδα «Γκάρντιαν» ότι οι υπεύθυνοι της φυλακής δεν του επέτρεψαν να δώσει στους πελάτες του βιβλία όπως το «Εγκλημα και τιμωρία» του Φιοντόρ Ντοστογέφσκι και το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» του νομπελίστα Αλεξάντρ Σολζενίτσιν.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από