[Στιγμές] Η αυτοματοποίηση του φόνου

Τα αποκαλούν ρομπότ – δολοφόνους. Οι μηχανές που μπορούν να πάρουν από μόνες τους την απόφαση να σκοτώσουν, ανεξάρτητα από οποιονδήποτε ανθρώπινο έλεγχο, έχουν βγει πλέον από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα ώστε να μπαίνουν στη διεθνή ατζέντα για τον αφοπλισμό. Αυτές τις ημέρες δεκάδες ειδικοί από όλο τον κόσμο μελετούν στη Γενεύη τις επιπτώσεις των αποκαλούμενων Συστημάτων Αυτόνομων Φονικών Οπλων (LAWS βάσει του αγγλικού ακρωνυμίου).

Στόχος των ερευνητών είναι να πείσουν τη διεθνή κοινότητα να ασκήσει πιέσεις για την απαγόρευση των όπλων αυτών, τα οποία θέτουν βαθιά ηθικά διλήμματα: Ποιος είναι υπεύθυνος εάν μια αυτόνομη μηχανή προβεί σε έγκλημα; Ακόμα τα όπλα αυτά δεν χρησιμοποιούνται, όμως υπάρχει η τεχνολογία για την ανάπτυξή τους. Αλλος ένας στόχος είναι ο έλεγχος των λεγόμενων «απάνθρωπων όπλων» – για την απαγόρευση των οποίων υπάρχουν διεθνείς συμφωνίες – όπως κάποιοι τύποι ναρκών και τα λέιζερ που τυφλώνουν. Αυτά τα όπλα απαγορεύθηκαν αφότου δημιουργήθηκαν. Για τα φονικά ρομπότ η ελπίδα είναι ότι δεν θα δημιουργηθούν ποτέ. Πολλές χώρες έχουν αναπτύξει συστήματα αυτόματων όπλων, όπως το x47-B των ΗΠΑ, ένα αεροσκάφος που μπορεί να προσγειώνεται και να απογειώνεται μόνο του. Στην πραγματικότητα, η αποτελεσματικότητα της αμυντικής θωράκισης του Ισραήλ, ο λεγόμενος Σιδηρούς Θόλος, βασίζεται στη ρομποτική. Επίσης, έχουν δημιουργηθεί όπλα που κινούνται αυτόνομα, π.χ. το νοτιοκορεατικό Samsung SGR-1 που περιπολεί τα σύνορα με τη Βόρεια Κορέα, όμως η απόφαση να ανοίξουν πυρ εναπόκειται στον άνθρωπο. Προς το παρόν.

Η συζήτηση για τα φονικά ρομπότ έχει αρχίσει εδώ και καιρό. Μία από τις ιδέες για την υπεράσπισή τους είναι πως καταρχήν δεν ακούγεται κακό να πηγαίνουν στον πόλεμο μηχανές και όχι άνθρωποι. Ομως, όπως περιγράφουν σε έκθεσή τους η Νομική Σχολή του Χάρβαρντ και το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, «είναι ανήθικο να εκχωρήσουμε στις μηχανές την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τη ζωή και τον θάνατο σε ένοπλες συγκρούσεις. Τα αυτόνομα όπλα μπορεί να μην οδηγούνται από φόβο ή θυμό, όμως δεν διαθέτουν συμπόνια, που αποτελεί μια βασική δικλίδα ασφαλείας για να αποφευχθούν οι φόνοι αμάχων».

Οι ειδικοί θεωρούν πως επειδή αυτά τα όπλα θα φέρουν επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι πόλεμοι, άμα τη δημιουργία τους θα προκληθεί μια τρελή κούρσα εξοπλισμών και θα είναι πιο εύκολο για πολλά καθεστώτα να κάνουν χρήση βίας, αφού θα μειώνονται οι κίνδυνοι για τους στρατιώτες τους. «Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη στιγμή στην εξέλιξη της τεχνολογίας των όπλων» προειδοποιούν τα μέλη της Διεθνούς Επιτροπής για τον Ελεγχο των Ενοπλων Ρομπότ. «Υπάρχει ακόμα καιρός να σταματήσουμε την αυτοματοποίηση της απόφασης για φόνο».