[Ενστάσεις] Εξάντας

Τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όταν η σεμνοτυφία ήταν κανόνας των δημόσιων συνηθειών, ο εκδοτικός οίκος Εξάντας (Μπανούσης, Καλλιπολίτης και η Μάγδα Κοτζιά) κυκλοφόρησε ένα κείμενο που αμέσως θεωρήθηκε σκανδαλώδες, αφού στην ουσία του αναθεωρούσε τις γενικές αντιλήψεις για το κακό, την ηθική, τη σεξουαλική «κανονικότητα». Ηταν η «Φιλοσοφία στο μπουντουάρ» του Μαρκήσιου ντε Σαντ, ένα κείμενο που σκανδάλισε και αμέσως οδήγησε την Εισαγγελία να το απαγορεύσει. Τότε συνέβη κάτι πρωτοφανές στον εκδοτικό χώρο. Σε μια πρωτοφανή κίνηση αλληλεγγύης, όλοι οι υπολογίσιμοι οίκοι της εποχής δέχθηκαν να συνυπογράψουν μια νέα έκδοση του σκανδαλώδους βιβλίου, διεκδικώντας στην πράξη την ελευθερία της έκφρασης. Και την κέρδισαν. Η έκδοση του «θείου μαρκήσιου» στα ελληνικά ήταν το ορόσημο.

Η Μάγδα Κοτζιά, η ψυχή εκείνου του εκδοτικού οίκου, ήταν περήφανη για εκείνη την πράξη της. Ηταν περήφανη και για πολλά άλλα. Για την ποπ εμφάνιση των βιβλίων που εξέδωσε τη δεκαετία του 1980. Για τη σειρά «Σύγχρονη Κλασική Βιβλιοθήκη», που τύπωσε Κορτάσαρ και για πρώτη φορά ολόκληρο το «Μαγικό βουνό» του Τόμας Μαν. Για τον «Σύγχρονο Κινηματογράφο», που τα ενδιαφέροντα χρόνια εκδιδόταν υπό την αιγίδα (και με το υστέρημα) του Εξάντα. Για τη γαλλική παράδοση του οίκου – την κομψότητα, τις πολλές φορές αντιεμπορικές επιλογές, την έννοια του εκδοτικού οίκου ως χώρου συζητήσεων και δράσης.

Ο Εξάντας ήταν πάντα ένας ανοιχτός χώρος για κάθε δημιουργική πρόταση – παλαιότερα, όταν στεγαζόταν στο διώροφο Ζωοδόχου Πηγής και Διδότου, και αργότερα, μετά τον σεισμό του 1999, όταν μεταφέρθηκε ένα κτίριο παραδίπλα. Και η Μάγδα Κοτζιά ήταν πάντα μια μυστηριώδης ωραία γυναίκα, με γαλλική φινέτσα, ευγενική, γεμάτη ιδέες και αγωνίες. Χαμογελούσε, πάντα χαμογελούσε – και μαχόταν. Εζησε δύσκολα για να κάνει κοινό κτήμα την απόλαυση της ανάγνωσης. Δεν βρήκε τίποτα έτοιμο και άφησε τόσο πολλά.