[Γεωπολιτικά] Ο χολωμένος βρετανικός λέων

Σε αντίθεση προς τον σάλο που δικαιολογημένα προκάλεσε η προ μηνών πειρατική του επέλαση στις νότιες κυπριακές θάλασσες, η αποχώρηση του τουρκικού «Barbaros» πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Στα ψιλά. Οπόταν και ακόμη ένα τρικυμιώδες υποκεφάλαιο της ατελείωτης κυπριακής περιπέτειας έκλεισε. Για ν’ ανοίξει όμως το επόμενο. Αυτό που προετοιμάζουν οι μακρόθεν (πέραν του Ατλαντικού) διαμεσολαβήσεις. Και που επιβάλλουν οι στρατηγικές διαπλοκές.

Οι συνήθεις επιπολαιολόγοι αποτιμούν (απλουστευτικά) το γεγονός ως υποχώρηση της Aγκυρας. Οι ωριμότεροι όμως αντιλαμβάνονται το αντίθετο.

Γιατί ναι μεν η Αγκυρα δεν πήρε φεύγοντας μαζί με το «Barbaros» το φυσικό αέριο της «Αφροδίτης» και των άλλων κοιτασμάτων της ΑΟΖ. Δημιούργησε όμως ένα κρίσιμο τετελεσμένο. Ενα δηλαδή de facto (και εκ των πραγμάτων δηλητηριώδες) προηγούμενο. Και αν δεν υπάρξουν τρόποι ανασχέσεων (αλλά πώς και από ποιους;) τότε αυτές οι επιδρομικές παρεμβολές θα θεωρούνται περίπου δεδομένες. Προεξοφλούνται. Ως εργαλεία και ασκήσεως εκβιασμού και προαγωγής νέων γεωπολιτικών τετελεσμένων.

Η πικρή λοιπόν αλήθεια: με αυτό το προηγούμενο – για το οποίο κανένας δεν την παρενόχλησε σοβαρά – η Αγκυρα θα εμβαθύνει ολοένα την ουσιαστική της εμπλοκή σε ζητήματα και διερευνήσεως και εξορύξεως και νομής των υποθαλάσσιων κοιτασμάτων της Κύπρου. Με προσχηματική πρόταξη, τα δικαιώματα της τουρκοκυπριακής πλευράς!

Η νέα παρέμβαση της Ουάσιγκτον δεν εκδηλώνεται ως αντιπαράθεση προς τις τουρκικές επιλογές. Αφορά την επανενεργοποίηση των διαδικασιών για ρύθμιση του Κυπριακού. «Το ταχύτερο δυνατόν». Και πάντως πριν από το τέλος του έτους όπως διαμηνύουν προς τη Λευκωσία και την Αθήνα. Είτε ως οριστική λύση του προβλήματος. Είτε ως «κατ’ αρχήν έστω συμφωνία».

Είναι σαφές – και αυτό διαβιβάζεται προς κυπρίους και ελλαδικούς παράγοντες το τελευταίο διάστημα – ότι αυτό αποτελεί στρατηγική επιλογή των ΗΠΑ και σχετίζεται με προβλεπτές επιδεινώσεις και αδόκητες υποτροπές:

1. Σε όλο σχεδόν το εύρος του αραβικού τόξου, τόσο με τις ανατασσόμενες ενδομουσουλμανικές ρήξεις (και τα συγκρουσιακά σύνδρομα που αυτές αναπαράγουν) όσο και με τις ενδείξεις επιθετικών διεισδύσεων ακραίων φονταμενταλιστών σε δυτικές χώρες.

2. Στις εύθραυστες πλέον σχέσεις με τη Ρωσία και τις επικίνδυνες τριβές που τείνουν να προεκταθούν πέραν της ουκρανικής κρίσεως. Επαπειλώντας έως και ανεξέλεγκτες περιπλοκές, εάν οι περιφερειακές αντιπαραθέσεις προσλάβουν άλλη τροπή.

Οι Αμερικανοί (και από κοντά οι Αγγλοι) δεν κρύβουν τη δυσφορία τους για τη ρωσοκυπριακή προσέγγιση και τις συμφωνίες που προέκυψαν ως επιστέγασμα. Οι οποίες και διαλαμβάνουν, πέραν άλλων, την παροχή αεροναυτικών διευκολύνσεων (εάν και όποτε η Μόσχα το ζητήσει) σε κυπριακά λιμάνια και αεροδρόμια.

Ειδικότερα ως προς αυτό: ενοχλημένο (και κατ’ ακρίβεια χολωμένο) το Λονδίνο από αυτές τις «αποκλίσεις» της Λευκωσίας, συμπεριέλαβε στο πρόγραμμα επαφών του Βρετανού ΥΠΕΞ που θα επεσκέπτετο την Κύπρο στις αρχές Απριλίου και συνομιλίες στα κατεχόμενα με τον λεγόμενο πρόεδρο του ψευδοκράτους! Κάτι που αυτοδήλως θα εσήμαινε, αν όχι άμεση, οπωσδήποτε όμως έμμεση αναγνώριση του κατοχικού μορφώματος. Ή τουλάχιστον την πολιτική του αναβάθμιση, που συνιστά κορυφαία πολιτική επιλογή της Αγκυρας. Οταν δε η Λευκωσία – όπως ήτο άλλωστε φυσικό – αντέδρασε ζητώντας όπως η βρετανική πρόθεση ανακληθεί, το Λονδίνο απλώς ματαίωσε παντελώς την επίσκεψη! Παρότι είχε προκριθεί, όταν εξηγγέλθη, καθοριστικής σημασίας. Ως ιδιαιτέρως δηλαδή σημαντική για τις εξελίξεις στην περιοχή. Και για το Κυπριακό. Ιδιαίτερα. Και για την ανάσχεση της τουρκικής επιθετικότητος σε ό,τι αφορά την Κυπριακή ΑΟΖ. Ειδικότερα. Δεδομένου συν τοις άλλοις ότι η Βρετανία είναι η βασικότερη «Εγγυήτρια Δύναμη» της κυπριακής ανεξαρτησίας. Αρα και κυριαρχίας. Κάτι που βεβαίως δεν ίσχυσε το 1974, όταν οι ορδές του Αττίλα εκρεουργούσαν ανενόχλητες την Κυπριακή Δημοκρατία! Εγγύηση δηλαδή α λα καρτ! Πρόδηλος ρόλος και (συνεπόμενος) δόλος!

Η ματαίωση βεβαίως δεν αφαίρεσε το τουρκικό πλεονέκτημα. Καθώς η κατοχική πλευρά έχει ενθυλακώσει τη βρετανική πρόθεση για συνάντηση με τον κατοχικό τοποτηρητή. Και μάλιστα «στα εδάφη του»! Που συνιστούν μείζον στρατηγικό προγεφύρωμα της Αγκυρας για έλεγχο της ευρύτερης γεωγραφίας.

Ο Α. Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής