Αλλάζοντας το σύστημα από μέσα

Φορώντας ένα καλοραμμένο μαύρο κοστούμι, ο ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι βρέθηκε πρόσφατα στη Γερουσία και χειροκροτούσε τα μέλη της για τη θετική τους ψήφο σε ένα πακέτο μεταρρυθμίσεων για την επανεκκίνηση της οικονομίας. Αλλά αυτό που δεν ανέφερε ήταν ότι τους ζητούσε να ψηφίσουν ακόμη και την κατάργηση του ίδιου του σώματος, το οποίο ο Ρέντσι και πολλοί ακόμη θεωρούν σύμβολο ενός χρεοκοπημένου πολιτικού συστήματος που συχνά μοιάζει να έχει σχεδιαστεί για να εμποδίζει την εξέλιξη των πραγμάτων.

Η ομιλία ήταν κλασική του Ρέντσι: γεμάτη έπαρση και αισιοδοξία για ένα καλύτερο μέλλον, ενώ οι γερουσιαστές είχαν ήδη καταλάβει το πραγματικό κόστος των μεταρρυθμίσεων. Στα 40 του χρόνια, ο Ματέο Ρέντσι είναι ο νεότερος πρωθυπουργός στην ιστορία της Ιταλίας. Ανέλαβε την πρωθυπουργία υποσχόμενος να αλλάξει την αρτηριοσκληρωτική πολιτική δομή και να παραδώσει μια καλύτερη χώρα στις επόμενες γενιές. Καθώς αριστερά και δεξιά λαϊκιστικά κινήματα από το Λονδίνο έως τη Μαδρίτη και το Παρίσι προσπαθούν να αλλάξουν την τάξη των πραγμάτων, ο Ρέντσι φόρεσε τον μανδύα του εξεγερμένου που προσπαθεί να αλλάξει την Ευρώπη από μέσα.

Ο ιταλός πρωθυπουργός εγκαλεί την ΕΕ για τις πολιτικές λιτότητας προειδοποιώντας για μεγαλύτερα προβλήματα εάν δεν αλλάξει η κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής προς την πλευρά της ανάπτυξης. Εχει καλλιεργήσει μια καλή σχέση με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, ενώ τώρα υποστηρίζει ότι το μέτρο της ποσοτικής χαλάρωσης που υιοθέτησε η ΕΚΤ και το πρόγραμμα επενδύσεων της Κομισιόν είναι απόδειξη του γεγονότος ότι κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει. «Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε τη νέα κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης» είχε δηλώσει σε πρόσφατη συνέντευξή του.

Η ιταλική οικονομία, τρίτη μεγαλύτερη της Ευρώπης, είναι στάσιμη εδώ και δύο δεκαετίες. Η ανεργία είναι 12,7%, το χρέος 2,9 τρισ. δολάρια. «Η Ιταλία μπορεί να διαλύσει ή να φτιάξει την Ευρώπη» λέει ο πολιτικός αναλυτής Ρομπέρτο ντ’ Αλιμόντε. «Κοιτάξτε την Ιταλία από το Βερολίνο. Ποιον άλλον ηγέτη θα μπορούσε να εμπιστευθεί η Μέρκελ; Μόνο τον Ρέντσι».

Ο τρόπος του Ρέντσι συμπυκνώνεται στην ανεξάντλητη ενέργεια, στο επικοινωνιακό ταλέντο και στην πολιτική ευελιξία. Ως κυβερνήτης δεν έχει δοκιμαστεί, ενώ οι μεταρρυθμίσεις του εξόργισαν μέρος της αντιπολίτευσης αλλά και την αριστερή πτέρυγα του κόμματός του. Οι παραδοσιακοί σύμμαχοι του PD, όπως τα συνδικάτα, είναι οργισμένοι με τη μεταρρύθμιση στην αγορά εργασίας, ενώ η παλιά φρουρά των πολιτικών, αριστερά και δεξιά, φοβάται ότι η αποδυνάμωση της Γερουσίας μαζί με την αλλαγή του εκλογικού νόμου και του Συντάγματος θα ενισχύσει υπερβολικά την εκτελεστική εξουσία. «Ο Ρέντσι οδηγεί τη θεσμική δομή του κράτους σε αυταρχική κατεύθυνση» δηλώνει ο δεξιός βουλευτής Ρενάτο Μπρουνέτα.

Για τους συμμάχους του Ρέντσι, όμως, ο ιταλός πρωθυπουργός δεν αντιπροσωπεύει παρά το νέο. «Υπάρχει μια τεράστια σύγκρουση γενεών» είναι η εκτίμηση του 30χρονου Τομάζο Τζουντέλα, ο οποίος είναι επικεφαλής του PD στη Ρώμη. «Ο Ρέντσι το γνωρίζει και έχει αρχίσει να εκπροσωπεί τη νέα γενιά, τη γενιά των ανθρώπων που σήμερα είναι παιδιά. “Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να πληρώσει το παιδί τα προνόμια του πατέρα” λέει». Οι επιδόσεις του, πάντως, θα κριθούν εκ του αποτελέσματος.