Η σταθεροποίηση της ασταθούς Ευρωζώνης

Οταν γεννήθηκε η ευρωζώνη οι δημιουργοί της οραματίζονταν μια «βέλτιστη νομισματική ζώνη» που θα χαρακτηρίζεται από δημοσιονομική ενοποίηση, ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων και από την πολιτική ένωση. Η διαδικασία αυτή όμως δεν εξελίχθηκε και όπως έχει δείξει η ελληνική κρίση, η ευρωζώνη εξακολουθεί να έχει δομικές αδυναμίες και να είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε εσωτερικά σοκ.

Είναι προφανές ότι η κατάσταση αυτή δεν είναι διατηρήσιμη. Παρά τις προσπάθειες για συντονισμό της δημοσιονομικής πολιτικής, οι προϋπολογισμοί των χωρών της ευρωζώνης εξακολουθούν να ορίζονται από τις εθνικές Αρχές. Επίσης, οι Βορειοευρωπαίοι εξακολουθούν να αντιτίθενται στις μεταφορές κεφαλαίων από τις πιο πλούσιες στις πιο φτωχές χώρες.

Επιπλέον, η ελευθερία μετακίνησης εργαζομένων περιορίζεται σημαντικά από εμπόδια στη γλώσσα και στην κουλτούρα. Είναι καιρός να κοιτάξουμε μπροστά και να κυνηγήσουμε το όνειρο ενός καλύτερου μέλλοντος. Ειδικότερα, οι ηγέτες της ευρωζώνης οφείλουν να υιοθετήσουν έναν μηχανισμό μεταβιβάσεων κεφαλαίων σε δημοσιονομικό επίπεδο από τις πιο ισχυρές προς τις πιο αδύνατες οικονομίες.

Σε μια νομισματική ένωση οι μεμονωμένες οικονομίες δεν μπορούν να αλλάξουν τα επιτόκια δανεισμού για να αντισταθμίζουν τη μεταβολή της ανταγωνιστικότητάς τους.
Το αποτέλεσμα είναι ότι καθυστερούν η μακροοικονομική σταθεροποίηση και η διαρθρωτική προσαρμογή, οδηγώντας σε αύξηση του χρέους και της ανεργίας στις ασθενέστερες οικονομίες. Χωρίς ελευθερία στην κινητικότητα των εργαζομένων, αυτές οι μεταφορές κεφαλαίων σε δημοσιονομικό επίπεδο είναι η μόνη επιλογή της ευρωζώνης για να χαλαρώσει η αποπληρωμή χρεών και να αυξηθεί η απασχόληση με την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας.

Αυτό δεν θα είναι εύκολο καθώς χρειάζεται κάτι που λείπει σήμερα από την Ευρώπη: η εμπιστοσύνη. Συνδέοντας περισσότερο την Ευρώπη μπορεί να χτιστεί μια τέτοια εμπιστοσύνη. Μια στρατηγική θα μπορούσε να είναι να αυξηθεί σταδιακά ο προϋπολογισμός της ΕΕ ώστε να διαδραματίσει στο τέλος μακροοικονομικό ρόλο, προωθώντας τη σταθερότητα και αυξάνοντας τη συνοχή στην ευρωζώνη. Είναι δύσκολο να συμφωνηθεί κάτι τέτοιο, αλλά είναι σημαντικό να πετύχει μια τέτοια προσπάθεια.

Ο Γιάννος Παπαντωνίου διετέλεσε υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας από το 1994 έως το 2001. Είναι πρόεδρος της ομάδας σκέψης Progressive Policy Research