[Διαστάσεις] Προαναγγελθείς εφιάλτης

Βρισκόμαστε στα τέλη Μαΐου του 2017. Η Μαρίν Λεπέν έχει μόλις εκλεγεί πρόεδρος της Γαλλίας. Οι Βρετανοί έχουν αποφασίσει με δημοψήφισμα να αποχωρήσουν από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Και η Ιταλία ετοιμάζεται να γίνει η δεύτερη χώρα μετά την Ελλάδα που επιστρέφει στο εθνικό νόμισμα. Το όνειρο της ενωμένης Ευρώπης έχει ουσιαστικά τελειώσει. Τι έφταιξε;

Γυρίζουμε 26 μήνες πίσω. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατυπώνει την πρόβλεψη ότι η ανεργία στην ευρωζώνη θα παραμείνει σε διψήφιο ποσοστό ακόμη και μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης ύψους 1,1 τρισεκατομμυρίου ευρώ που μόλις ξεκίνησε. Με άλλα λόγια, το αποτέλεσμα της πολυδιαφημισμένης και πολυσυζητημένης πρωτοβουλίας του Μάριο Ντράγκι θα είναι η μείωση  της ανεργίας από 11,2% που είναι σήμερα σε 10% ύστερα από ενάμιση χρόνο. Κι αυτό, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι σήμερα 5,5% και μέχρι το τέλος του χρόνου αναμένεται να πέσει κάτω από 5%. Επιπλέον, δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ότι θα μειωθούν οι τεράστιες ανισότητες τόσο σε ηλικιακό επίπεδο, με τους νέους να πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα, όσο και σε επίπεδο γεωγραφίας, με τον Νότο να υποφέρει πολύ περισσότερο από τον Βορρά.

Είναι φανερό ότι κάτι δεν πάει καλά. Και ότι η Ευρώπη πρέπει να αλλάξει ρότα για να μη ζήσει σε δύο χρόνια έναν προαναγγελθέντα εφιάλτη. Η επιστροφή στην ανάπτυξη (με εξαίρεση δυστυχώς την Ελλάδα) είναι γεγονός. Αλλά αυτό δεν φθάνει. Οπως επισημαίνει ο Γκίντεον Ράχμαν στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», η ύφεση δεν δημιουργεί μόνο φτώχεια. Υπονομεύει τις κυρίαρχες ιδεολογίες, υποδαυλίζει την οργή εναντίον των πολιτικών ελίτ και ενισχύει τα άκρα. Οι συνέπειες αυτές μπορεί να γίνουν αισθητές και μετά το τέλος της κρίσης: οι Ναζί ανέλαβαν την εξουσία το 1933, όταν τα χειρότερα για τη γερμανική οικονομία είχαν περάσει.

Η Γερμανία καλείται να κάνει περισσότερα, και πρώτα απ’ όλα να αυξήσει τις εισαγωγές της. Ο Νότος καλείται να κάνει περισσότερα, και πρώτα απ’ όλα να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά του. Και η Ελλάδα καλείται να κάνει τα πάντα για να μην κατεβεί από το τρένο.