Μία καγκελάριος, τρεις πρωθυπουργοί

Με τον Γιώργο Παπανδρέου δεν είχε ποτέ καλή χημεία. Τον Αντώνη Σαμαρά τον αντιμετώπιζε με δυσπιστία λόγω της αντιμνημονιακής στάσης του την εποχή του πρώτου Μνημονίου, αλλά συνεργάστηκε καλά μαζί του. Μένει να φανεί αν η Ανγκελα Μέρκελ θα αποκτήσει χημεία με τον Αλέξη Τσίπρα, παρά τις πολεμικές δηλώσεις που έχουν ανταλλάξει Αθήνα και Βερολίνο, καθώς και αν το ραντεβού της Δευτέρας θα επιβεβαιώσει τον κανόνα που θέλει τα τετ α τετ της με τους έλληνες πρωθυπουργούς να δρομολογούν εξελίξεις.

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΕΙΟ. Οσοι γνωρίζουν τη γερμανίδα καγκελάριο λένε ότι πίσω από το προσωπείο της Σιδηράς Κυρίας κρύβεται μια πολιτικός που μετράει πολύ τον ανθρώπινο παράγοντα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει και στα αντιγερμανικά ανακλαστικά που έχουν προκαλέσει οι πολιτικές λιτότητας στην Ελλάδα, ιδιαίτερα όταν αυτά προέρχονται από επίσημα χείλη. Για τους παροικούντας την Ιερουσαλήμ των ελληνογερμανικών σχέσεων, η σημερινή ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα ανάμεσα στην Αθήνα και στο Βερολίνο θυμίζει έντονα την περίοδο 2010 – 2011. Τότε οι διμερείς σχέσεις βρέθηκαν εκτός ελέγχου και με ευθύνη των Γερμανών. Το ραντάρ του Βερολίνου δεν έπιασε την έκρηξη του αντιγερμανικού αισθήματος στην Ελλάδα. Οταν οι Γερμανοί αντελήφθησαν τη ζημιά αποκεφαλίζοντας τον τότε πρεσβευτή στην Αθήνα Ρόναλντ Βέγκενερ (τον Μάρτιο του 2012) ήταν αργά. Η κυβέρνηση Παπανδρέου αποτελούσε ήδη παρελθόν.

Ούτως ή άλλως, οι Γερμανοί δεν είδαν ποτέ με καλό μάτι τον Παπανδρέου. Ο δίαυλος με τους Γερμανούς δεν ήταν ιδιαίτερα συστηματικός, παρότι κάποια περίοδο τον ρόλο αυτό επιχείρησε να αναλάβει ο τότε αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Δημήτρης Δρούτσας, ο οποίος τον Μάρτιο του 2010 είχε επισκεφθεί το Αμβούργο και το Βερολίνο για να προετοιμάσει την πρώτη επίσκεψη του τότε πρωθυπουργού στη γερμανική πρωτεύουσα. Το χαλαρό στυλ διακυβέρνησης του Παπανδρέου εν καιρώ κρίσης και οι αστοχίες του είχαν προκαλέσει αρχικά σύγχυση και αργότερα οργή στο Βερολίνο. Ακόμη και σήμερα οι εγγύτεροι ιδεολογικά στο ΠΑΣΟΚ γερμανικοί σοσιαλδημοκρατικοί κύκλοι θυμούνται με πικρία εκείνη την περίοδο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Βερολίνο ήταν θετικά διακείμενο προς τον Αντώνη Σαμαρά. Το αντίθετο. Σύμφωνα πληροφορίες, σε μια από τις συναντήσεις της με τον Παπανδρέου η Μέρκελ είχε εκφραστεί με καθόλου διπλωματικό τρόπο για τον τότε αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης που «κατέστρεφε τη χώρα με την επιμονή του να μην προσφέρει συναίνεση».

ΜΕ ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ. Περασμένα ναι, ξεχασμένα όχι. Ο Αντώνης Σαμαράς ως πρωθυπουργός συνάντησε τη Μέρκελ στο Βερολίνο τον Αύγουστο του 2012. Οι Γερμανοί ήταν ιδιαίτερα δύσπιστοι έναντι του νέου πρωθυπουργού, ο οποίος θεωρούσαν ότι τα προηγούμενα δύο χρόνια είχε υπονομεύσει τις προσπάθειες της προηγούμενης κυβέρνησης. Οπαδός της ρεαλπολιτίκ, η Μέρκελ αποφάσισε ότι έπρεπε να συνεργαστεί με τη νέα κυβέρνηση  Σαμαρά. Οι ανταλλαγές επισκέψεων ήταν συχνές και το πέρασμα γερμανών αξιωματούχων από το Μαξίμου ήταν μη ανακοινώσιμο μεν διαρκές δε. Οι ρωγμές στον ελληνογερμανικό μήνα του μέλιτος άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους μετά τις ευρωεκλογές. Ο ανασχηματισμός και τα μεικτά μηνύματα που εξέπεμπε η κυβέρνηση για τις μεταρρυθμίσεις άρχισαν να προκαλούν εκνευρισμό στο Βερολίνο.

Οι Γερμανοί είχαν πάρει το μήνυμα των ευρωεκλογών. Σύμφωνα με μια γραμμή πληροφόρησης, μάλιστα, περίμεναν ότι το προβάδισμα του ΣΥΡΙΖΑ τον περασμένο Μάιο θα ήταν ακόμη ευρύτερο. Το καλοκαίρι πέρασε χωρίς ουσιαστική πρόοδο αφού η κυβέρνηση κατέβασε τα μολύβια. Η ρητορική εξόδου από το Μνημόνιο και η δυστοκία με την έλευση της τρόικας επιβάρυναν και άλλο το κλίμα. Ούτως ή άλλως, στο Βερολίνο υπήρχε η αίσθηση ότι η κυβέρνηση υπερέβαλλε εαυτόν στα δημοσιονομικά για να μη βάλει το μαχαίρι στο κόκαλο των πραγματικών μεταρρυθμίσεων.

Το τελευταίο ραντεβού του Σαμαρά με την καγκελάριο στο Βερολίνο στα τέλη του περασμένου Σεπτεμβρίου απλώς επιβεβαίωσε τα μαύρα σύννεφα. Πηγές που βρίσκονταν κοντά στις συζητήσεις με την τρόικα έλεγαν τότε ότι το κλείσιμο ή μη της αξιολόγησης εξαρτιόταν εν πολλοίς και από τη στάση των Γερμανών. Για την ακρίβεια, από το αν η ανησυχία της Μέρκελ για το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών στην Ελλάδα που θα έφερναν στην εξουσία τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν τόσο μεγάλη ώστε το Βερολίνο να κάνει υποχωρήσεις. Ο κύβος είχε ριφθεί. Η γερμανίδα καγκελάριος ήταν έτοιμη να συνομιλήσει με την επόμενη ελληνική κυβέρνηση.

ΟΙ ΔΙΑΥΛΟΙ ΜΕ ΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ. Οι δίαυλοι της κυβέρνησης Σαμαρά με το Βερολίνο δεν λειτουργούσαν μόνο μέσω του πρεσβευτή της Γερμανίας στην Αθήνα (Βόλφγκανγκ Ντολτ και αργότερα του σημερινού πρεσβευτή Πέτερ Σόοφ, ο οποίος εξάλλου είχε εμπειρία με τα ευρωπαϊκά ως διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του γερμανικού ΥΠΕΞ), αλλά και μέσω του σέρπα της Ανγκελα Μέρκελ για τα ευρωπαϊκά θέματα Νικολάους Μέγιερ-Λάντρουτ. Τότε το ελληνικό κανάλι επαφών με τους Γερμανούς ήταν μέσω του Σταύρου Παπασταύρου και του Χρύσανθου Λαζαρίδη, ενώ και ο Γιάννης Στουρνάρας είχε απευθείας επαφή με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Η σύνθεση της επταμερούς (που έγινε οκταμερής) στο Justus Lipsius το βράδυ της Πέμπτης φωτογράφισε ακόμη ένα πρόσωπο που φαίνεται ότι θα παίξει ρόλο στα ελληνογερμανικά από δω και πέρα.

Αγνωστος για τα ελληνικά πράγματα, ο Ούβε Κορσέπιους δεν είναι μόνο ο απερχόμενος γενικός γραμματέας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – σημαντική θέση από την οποία όριζε ατζέντες και συνθέσεις συναντήσεων με ευρωπαίους ηγέτες – είναι ο προκάτοχος του Λάντρουτ στην καγκελαρία, όπου υπήρξε διευθυντής ευρωπαϊκών θεμάτων της Μέρκελ μέχρι το 2011. Στη θέση αυτή ο Κορσέπιους θα επιστρέψει ως σέρπα της καγκελαρίου, καθώς ο Λάντρουτ αποχωρεί τον Ιούνιο για να αναλάβει πρεσβευτής της Γερμανίας στο Παρίσι.