[Μικρού μήκους] Εδώ όλα βάφονται

Εστω, λοιπόν, ότι ένας από τους δαιμόνιους γκραφιτάδες της υπόγειας πόλης ζωγραφίζει σκηνές από την Καπέλα Σιξτίνα στο κτίριο της Ακαδημίας Αθηνών. Ή ότι αναπαράγει τη μορφή της Μόνα Λίζα στους τοίχους της ελληνικής πρωτεύουσας σβήνοντας από το συναισθηματικό μας αρχείο τα μπανάλ σλόγκαν του αντικαπιταλισμού. Εστω μάλιστα ότι βρίσκει ανταπόκριση από τους συλλόγους κατοίκων ή την κριτική επιτροπή των social media. Καθιστά κάτι τέτοιο νομιμοποιημένη την επέμβαση σε δημόσια κτίρια;

Το γκραφίτι στο Πολυτεχνείο δεν είναι ζήτημα αισθητικής. Και δεν προϋποθέτει τον διαχωρισμό του ακροατηρίου σε φιλότεχνους και απαθείς. Στο παρελθόν έχουν υπάρξει έως και αριστουργήματα υπαίθριου στένσιλ (κατόπιν αδείας ή και χωρίς), τα οποία επιβραβεύθηκαν από τις τοπικές κοινότητες. Το ερώτημα στο οποίο απαντάμε εκόντες άκοντες είναι κάτω από ποιες συνθήκες οργανώνεται η δημόσια τέχνη στις περιπτώσεις μνημείων. Εάν η – συλλογική – ανάθεση, με άλλα λόγια, είναι το κριτήριο με το οποίο παράγεται καλλιτεχνικό προϊόν. Στην περίπτωση των άγνωστων καλλιτεχνών της Στουρνάρη φαίνεται ότι το κριτήριο ήταν διαφορετικό: η ελευθεριότητα στο όνομα ενός συμβολισμού: εδώ Πολυτεχνείο, εδώ όλα επιτρέπονται. Το γκραφίτι δεν διεκδικεί μερίδιο στον δημόσιο χώρο. Διεκδικεί τον ίδιο τον δημόσιο χώρο. Είναι, σαν να λέμε, ότι υπέρμαχοι της «Ευρώπης των λαών» καταλαμβάνουν τον βράχο της Ακρόπολης για να ξεδιπλώσουν από πάνω έως κάτω το σύνθημά τους σαν σημαία (παρεμπιπτόντως, έχει συμβεί).

Κατά τ’ άλλα, δεν υπάρχουν πολλοί Μπάνκσι στον πλανήτη του γκραφίτι, για να αναπαράγεται η τεχνοτροπία σαν μανιέρα. Και τα γκραφίτι στη νεοϋορκέζικη underground σκηνή ή στις φαβέλες του Σάο Πάολο δεν επιτελούν τον ίδιο σκοπό με την ασπρόμαυρη τοιχογραφία στο αθηναϊκό κέντρο. Αν μη τι άλλο, δεν προέρχονται από διαμαρτυρόμενους ιδιοκτήτες της οργής.