Οι Γερμανοί κάνουν τον Κινέζο

H γερμανική κυβέρνηση απορρίπτει σθεναρά τις ελληνικές αξιώσεις για αποζημιώσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Το ζήτημα των επανορθώσεων και αποζημιώσεων έκλεισε νομικά και πολιτικά» είπε χθες στο Βερολίνο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφεν Ζάιμπερτ. «Στο κεφάλαιο των επανορθώσεων συγκαταλέγεται και το ζήτημα του κατοχικού δανείου» είπε από την πλευρά του ο εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών, και το κεφάλαιο αυτό έχει κλείσει.

Η γερμανική κυβέρνηση απέφυγε να πάρει θέση στην απειλούμενη κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων της Γερμανίας στην Ελλάδα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επανέλαβε τη γνωστή θέση ότι η Ελλάδα έλαβε πολεμικές αποζημιώσεις με τη συμφωνία του 1960 και «το ελληνικό κράτος ήταν υπεύθυνο για την καταβολή και κατανομή τους.

Η γερμανική κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι δεν υπήρξαν κανενός είδους συνομιλίες με την ελληνική κυβέρνηση για ζητήματα επανορθώσεων, ούτε αποτέλεσε αυτό θέμα συζήτησης είτε μεταξύ της καγκελαρίου Μέρκελ και του Πρωθυπουργού Τσίπρα είτε μεταξύ των υπουργών Οικονομικών Βαρουφάκη και Σόιμπλε.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Αν όμως το Βερολίνο δεν πήρε επισήμως θέση, η «Μπιλντ» έγραψε στην πρώτη της σελίδα ότι «Οι Ελληνες ζητούν δισεκατομμύρια για τα ναζιστικά εγκλήματα» και ο συντηρητικός βαυαρός πολιτικός Χανς Μίχελμπαχ προειδοποίησε ότι «αν σημειωθούν παραβιάσεις σε γερμανική ιδιοκτησία, η Γερμανία ξέρει πώς να υπερασπιστεί τον εαυτό της».

Από την πλευρά της, η Ανέτ Γκροτ από το κόμμα της Αριστεράς είπε στο πρακτορείο Ρόιτερ ότι το Βερολίνο πρέπει να πληρώσει τα 11 δισεκατομμύρια ευρώ που συνδέονται με το κατοχικό δάνειο. «Αποτελεί ηθική υποχρέωση της Γερμανίας να πληρώσει αυτά τα χρήματα, έστω και αν υπάρχουν διαφορετικές απόψεις ως προς τη διεθνή νομοθεσία» τόνισε.

Το θέμα ετέθη πριν από έναν μήνα όταν ο νέος υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς επισκέφθηκε επίσημα τον γερμανό ομόλογό του Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ στο Βερολίνο. Τότε είχε και την ιδιότητα του «ταχυδρόμου» όπως είπε στην κοινή συνέντευξη Τύπου. «Εχω στην τσέπη μου την ομιλία του Πρωθυπουργού από τις προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή» απάντησε στην ερώτηση των «ΝΕΩΝ» αν θα θέσει το θέμα των επανορθώσεων και του κατοχικού δανείου. «Γνωρίζω τη θέση της γερμανικής κυβέρνησης, αλλά έχω αποφάσεις του ελληνικού Κοινοβουλίου» πρόσθεσε ο κ. Κοτζιάς.

Ο γερμανός ομόλογός του Σταϊνμάγερ αναφέρθηκε στην ηθική διάσταση και τη «συγγνώμη» του προέδρου της Δημοκρατίας Γκάουκ και στην πολιτική διάσταση υπενθυμίζοντας τα προγράμματα διμερούς συνεργασίας και κυρίως τη συμφωνία για «Ελληνογερμανικό πρόγραμμα ανταλλαγής νεολαίας», που είναι στα σκαριά και θεωρητικά θα ξεκινήσει την επόμενη χρονιά. Αλλά στο θέμα της νομικής άποψης ο ο Σταϊνμάγερ ήταν σαφής: «Ολα τα ζητήματα επανορθώσεων, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαστικών δανείων, έχουν διακανονιστεί στο σύνολό τους».

Η συνέντευξη Τύπου ήταν, μέχρι στιγμής, το μόνο επίπεδο στο οποίο ετέθη πολιτικά το ζήτημα των επανορθώσεων. Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών διαβεβαιώνει ότι στη συνάντηση των δύο υπουργών που ακολούθησε δεν έγινε καμία αναφορά και συζήτηση περί πολεμικών επανορθώσεων και αποζημιώσεων.

Η ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ. Το νομικό επιχείρημα στο οποίο στηρίζεται η γερμανική κυβέρνηση για την απόρριψη των ελληνικών αιτημάτων είναι ότι η Συνθήκη 2+4 για την επανένωση της Γερμανίας το 1990 επέχει θέση συνθήκης ειρήνης. Αυτό ήταν το «τέχνασμα» του τότε καγκελάριου Κολ και υπουργού Εξωτερικών Γκένσερ για να κλείσουν οριστικά όλα τα ζητήματα των πολεμικών επανορθώσεων, όπως έγραψε πρόσφατα το γερμανικό περιοδικό «Σπίγκελ». Η Συνθήκη 2+4 επικυρώθηκε στη συνέχεια με τη Χάρτα των Παρισίων από τα κράτη-μέλη της ΔΑΣΕ, μεταξύ αυτών και την Ελλάδα. «Τι θα έπρεπε να κάνουμε τότε; Να σταματήσουμε την επανένωση της Γερμανίας;» έθετε το ερώτημα ο κ. Κοτζιάς ενημερώνοντας τους έλληνες ανταποκριτές στο Βερολίνο.

Οσο εύλογο και να είναι το ερώτημα, δεν μπορεί να επαναφέρει σήμερα σε νομικό επίπεδο στο status quo ante το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων.

Διαφοροποιημένο είναι το ζήτημα του αναγκαστικού κατοχικού δανείου. Το δάνειο αυτό που είχε πάρει η κατοχική διοίκηση από την Τράπεζα της Ελλάδος το 1942 και είχε αρχίσει την αποπληρωμή του πριν από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου βασίζεται σε διμερή δανειακή σύμβαση. Η γερμανική κυβέρνηση για να το αποφύγει χρησιμοποιεί σήμερα το τέχνασμα να εντάσσει και το κατοχικό δάνειο στην κατηγορία των πολεμικών επανορθώσεων.

Το πολιτικό χαρτί
Η ελληνική κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει νομικά την επιστροφή του κατοχικού δανείου. Μπορεί να επικαλεστεί και γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου της γερμανικής Βουλής, σύμφωνα με την οποία η ελληνική πλευρά θα μπορούσε να βρει νομικά ερείσματα για τη διεκδίκησή του. Κατά πάσα πιθανότητα το ζήτημα θα καταλήξει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. 
Ωστόσο, από τη στιγμή που το ζήτημα του κατοχικού δανείου μετατραπεί σε νομική διεκδίκηση, θα πάψει να αποτελεί πολιτικό χαρτί στα χέρια της κυβέρνησης. Και αυτό το πολιτικό χαρτί δεν ήθελαν να το χάσουν οι προηγούμενες κυβερνήσεις, όπως δεν θέλει να το χάσει και η σημερινή. Μέχρι στιγμής τουλάχιστον.